от 1. дин. Одамларни дин ёʻлидан оздирувчи, уларни гуноҳга, жиноятга, разолатга бошловчи ёвуз руҳ ёки ёвуз руҳларнинг бошлиғи; иблис.
Эй улуғ шоҳ, бу ёʻлдан қайт, шайтон васвасасига учма, кейин пушаймон бўлиб юрма — Олтин бешик
Бойни ҳам шайтон ёʻлдан урган. — К. Яшин, Ҳамза
Ибодат қилмаслик умуман гуноҳ эмас, лекин ибодат қилмаган киши, шайтоннинг гапига кириб қилмагани учун, гуноҳ ҳисобланади. — А. Қаҳҳор, Қабрдан товуш
— Оббо, қизиталоқ. Шайтоннинг домласи экан-а! Закунчиларнинг кўпи шунақа бўлади, — деди Тантибойвачча папиросини тортиб. — Ойбек, Танланган асарлар
2. кўчма Айёр, қув одам; алдамчи.
Анави магазинчи бор-ку. Ўлгудек шайтон — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
3. кўчма Шўх, ўйноқи.
Қиз бола шайтон бўлади-да, тавба, бўй-басти чўзилиб, ростдан ҳам, суқсурдек қиз бўлибди. Ш. Тошматов, — Эрк қуши
— Ҳа, шайтон қиз, — деди Ўринбой, — шу ерда ҳам қўймайсан-а? Ой-дин, Келин ўғил туғибди.
Бизнинг Авазга ўхшаган битта шайтонроғи Йигирма олтинчиси отилмасин! деб қийқиради. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Ноумид — шайтон Инсон доим умид, яхши ният билан яшашни, умидсизланмасликни қайд этувчи, шунга даъват этувчи ибора. Дийдор кўришамиз, ноумид — шайтон! — И. Раҳим, Чин муҳаббат— Қўйинг, ноумид — шайтон, — Ойшабону эрига таскин берган бўлди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
- Шайтон арава Йиртиқ-ямоқ кийим билан ўсган ўғиллари шайтон аравада ўтиб, атроф маҳалла болаларининг кўзларини ўйнатди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Шайтон йиғиси Ёлғондакам, ёʻлига бўладиган йиғи. Озгина шайтон йиғиси қилмагунингча, иш ўнгланмайди. — А. Қодирий, УлоқдаУ буни узатиладиган қизларнинг шайтон йиғиси деб тушунди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Шайтонга ҳай бермоқ Бирон хатти-ҳаракатдан ўзини тиймоқ, ўзини босмоқ. [Ҳайитжон:] Айбмас, хўп андиша қилгин, шайтонга ҳай бергин, бу кунлар ҳам ўтар. Ҳамза, — Паранжи сирлариБир тўполон чиқазиб, обрўсини уч пул қилай дедим-у, яна шайтонга ҳай бердим. — Муштум
- Шайтони зўр (ёки кучли) Шўхлиги (шайтонлиги) тез ва кучли қўзғаладиган, шундай хусусиятли. Яна ким билсин, бу қизларни! Уларнинг шайтони зўр бўлади, дейишади. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
- Шайтони қўзимоқ Шайтони қўзғамоқ, жини тутмоқ. [Холида:| Қўл чўзса етгудай жойда бекиниб ётган акаси билан Мунавварни кўрмади. Мунавварнинг шайтони қўзиб: — Этагидан торт!, — деди Ёʻлдошга. — С. Анорбоев, Меҳр