Қидирув

сфт. Менделеев даврий системасининг ВИИИ гуруҳига мансуб кимёвий элемент; кумушсимон кўкиш рангли, коррозияга чидамли қаттиқ металл.

от 1. Сўрғичли саккизта катта пайпаслагичи бўлган денгиз ҳайвони, саккизоёқ.

Кўчада оёқлари, маталларда айтиладиган рўдапонинг оёқларидай, бир-бирига ўралиб бораётган қўрқинчли бир ажойиб нарсани кўрдим. — С. Айний, Қуллар

2. кўчма Ҳар қандай баҳайбат, ваҳимали нарса.

— Бир оёғим тўрда-ю бир оёғим гўрда, ажал деган рўдапо эшикнинг тирқишидан мўралаб турибди-ю, қолган беш кунимга шукур қилмай, яна орзу-ҳавас қилайми, айланай овсин? — деди Шукур кампир. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

У танкнинг мотор қисмига ёндирувчи бутилка ташлади шекилли, ловуллаган темир рўдапонинг қорнидан офицер ўзини улоқтирди-да, тўппончасини тепадаги аллакимга берди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Рўдапо булутлар, сийқа тангадек хира ял-тираб турган қуёшни ютиб юборишга оши-қади. — Х. Султонов, Онамнинг юрти

3. кўчма Бичими келишмаган, беўхшов, бесўнақай кийим ёки ёпинчиқ.

— Баҳрингиз очилибди, ойи. — Очилганда қандай! Шу рўдапони ёпиниб, умримни хазон қилган эканман. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Ичкари уйларнинг биридан, липпасига қистирилган рўдапо қўнғир кўйлагининг этагини шоша-пиша тузатган кўйи, семиз, бадқовоқ хотин чиқиб келади. — Х. Султонов, Бир оқшом эр-таги

4. Қўпол, қовушмаган одам.

Ҳабиба хоним Валихоннинг кўз очиб кўргани, Теҳрон ва Кобулга номи кетган савдогарнинг қизи. Майна-чи? Қишлоқи, саҳройи, рўдапо бир қиз. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Бўтамлаб туриб, жонимни олади шекилли бу рўдапо, дея хаёлланди. — С. Сиёев, Ёруғлик

от 1. Мақсадни юзага чиқариш учун кишида бўлган матонат ва қатъият.

Кучли ирода. Темир ирода. Иродаси ёʻқ одам,

Улар қуроллари синса — қўллари билан, қўллари синса — тишлари билан, тишлари синса — иродалари билан қазиш қасдида келган сув ташналари эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

[Турғунбойнинг] Кўнглини қандайдир шубҳа ва норозилик таталаб турган бўлса ҳам, бирон қарши фикр айтишга иродаси етмади. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Ихтиёр, хоҳиш.

Ўз иродасига қарши иш қилмоқ.

Ҳуқуқий давлатда озчилик, агар мард бўлса, кўпчиликнинг иродасига итоат қилади. — Э. Юсупов, Истиқлол ёʻлида

3. Ирода (хотин-қизлар исми).

от 1. Эришиш, амалга ошириш кўзда тутилган орзу; мақсад, муддао.

Ботир ёрим, биламан, сиз қайғу дарёсига мандан чуқурроқ ботгандирсиз. Энди ёлғиз муродим: сизни бир кўрмоқ, сиз билан икки оғиз сўзлашмоқдир. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Мурод (эркаклар исми).

сфт. Бирор-бир мақсадга, режага эга бўлмаган; орзу-умидсиз.

У деразадан ташқарига хомуш, бемурод тикилиб тураркан, ҳаёти мазмунсиз романдек зерикарли бўлиб қолганини пайқади. — Х. Султонов, Онамнинг юрти

Сенсиз қолар эдим зулматда тугал, Сенсиз қолар эдим буткул бемурод. — А. Орипов

от 1. Ака ёки ука; оға ёки ини.

Бойсунқур мирзо ўз қобилияти, ўткир зеҳни, ишбилармонлиги билан биродарларидан ажралиб туради. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Фаолияти, қарашлари, муносабатига кўра ўзаро яқин шахс; ҳамдам, дўст.

Тангри биродарларига қовоғини солиб қаровчи кишиларни ёқтирмайди. — Ҳадис

Мурибдек кишини биродар, оға тутиниб, Авазнинг ёруғ кунлари зиёда бўлди. — С. Сиёев, Аваз

Минг ташаккур, минг раҳмат, ёнимизга кириб, деҳқончиликка ўргатган ўзбек биродарларимизга. — Ўзбекистон қўриқлари

3. Ўртоқ, оғайни (мурожаатда).

Сиз қутлуғ кунларда етиб келдингиз, азиз биродарлар! — А. Мухтор, Дўстлигимиз барқ урсин

Биродар, Азизхон деган полвон болани қайдан топсам бўлади? — С. Аҳмад, Уфқ

— Қаёққа, биродар? — деди шопмўйлов таксичи, машинанинг қия деразачасидан мўралаб. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

4. Биродар (эркаклар исми).