Qidiruv

fl. 1. Suyuqlikni bir idishdan boshqa idishga tushirmoq, solmoq.

Grafindan stakanga suv quymoq. Kosalarga sut quymoq.

[Xotin] Dasturxonni yozib, ustiga nonni qoʻydi-da, piyolaga issiq choy quyib, eriga tutdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Qurbon ota ikkinchi samovarga xumdan suv olib quymoqda edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Maʼlum maqsadda (masalan, yuvinish va shu kabilar uchun) yoʻnaltirmoq, oqizmoq (suv haqida).

Ekinlarga suv quymoq. Qoʻlga suv quymoq.

Gulnor bir obdastaga suv toʻldirib, dadasiga tutdi. — Quy oʻzing, — dedi Yormat, ham ayvonning labiga oʻtirib, etik yuvishga boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Qattiq, shiddat bilan yogʻmoq (yomgʻir, sel, jala haqida).

Erta kuz jalasi togʻlik joylarga xos hafsala bilan quyar, yomgʻir suvi temir yoʻlning ikki tomonidan daryo boʻlib oqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Bu viloyatning samosi gʻalvirday suv tutmas boʻlganidan, yomgʻir yoz boʻyi rosa quydi. — Oybek, Quyosh qoraymas

4. Juda koʻp miqdorda, moʻl-koʻl oqizmoq, toʻkmoq.

— Nimaga yigʻlamay, koshki koʻzim oqib tushsa, hech nimani koʻrmasam — koʻz yoshlarini quyib soʻzladi Gulsunbibi. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. koʻchma Yogʻdirmoq, toʻkmoq, sochmoq.

Oftob osmondan olov quyyapti. — S. Ahmad, Taʼzim

Musaffo osmonda toʻlin oy yaltirar, jamolidan butun yer yuziga ziyo quygandek. — N. Safarov, Olovli izlar

6. Tayyor qolipga erigan, suyuq, yumshoq narsa solib, buyum tayyorlamoq.

Sham quymoq. Qozon quymoq. Gʻisht quymoq.

Zavod qaytadan qurilib, uskunalanib, minomyotlar uchun snaryadlar quya boshladik. — N. Safarov, Olovli izlar

fl. 1. Quymoq feʼlining majhul va oʻzlik nisbati.

Koʻk choy jonon piyolalarga quyildi. Bir kunda ikki ming dona gʻisht quyildi. Bronzadan haykal quyildi.

Togʻ-toshlardan oqib tushgan suvlar koʻpirib oqib, Zarafshonga kelib quyiladi. — J. Sharipov, Saodat

Jahonning qayerida oʻt chaqnayapti, qayerida ofat-oʻlat odam bolasini qiyratyapti, qayerida zambaraklarga oʻq quyilyapti — hech kimning xayoliga kelmasdi. — S. Ahmad, Ufq

2. koʻchma Juda koʻp, kuchli tarzda (oqim tarzida) kelmoq; yogʻilmoq.

Koʻzlariga jiqqa yosh quyilib keldi. — M. M. Doʻst, Lolazor

Boʻgʻzidan quyilib chiqayotgan xoʻrsiniq kampirning yelkalariga issiq tegardi. — S. Ahmad, Jimjitlik

Shamsi Toʻrayevich yaqinlasharkan, Bashirjonning yuragiga hayajon quyildi. — N. Aminov, Qahqaha

U juda ishtiyoq bilan yozardi, fikrlar ham quyilib kelardi. — Mirmuhsin, Umid

sft. 1. Past tomon; biror narsadan pastda boʻlgan joy; pastlik.

Nasiba turgan joyida piq-piq yigʻlar boshi quyi solinganicha taqdirini qargʻar edi. — S. Ahmad, Ufq

Yigit chirik ogʻochlar tirqishidan pastga qaradi. Quyida suv simobday miltiraydi. — S. Siyoyev, Avaz

2. sft. Past tomonida boʻlgan, joylashgan; pastki.

Bashirjon quyi labini tish-lagancha, uyning shiftiga qarab qoldi. — N. Aminov, Suvarak

3. Biror sathning yoki sathdagi yoʻnalishning pastida boʻlgan tomoni; etak.

Sirdaryoning quyi oqimi.

Suvlar oqar quyi tomonga. — M. Shayxzoda

Bu uy — xizmatkorxona, boyning tashqari hovlisining quyi tomonida shuning uchun koʻzga chalinmas edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Uy, xona va shu kabilarning toʻriga nisbatan past tomoni; toʻrga qarama-qarshi tomon.

Uyning toʻriga chirik qora namat tashlangan, quyi tomoni yalangʻoch yer. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toshboboning taklifidan soʻng dasturxonning quyi tomoniga solingan koʻrpachaga choʻkkaladi. — S. Karomatov, Soʻnggi barxan

Bir ozdan keyin tortinchoqlikni bilmaydigan Husayn kattalardek eshikdan salom berib kelib, quyiroqqa tiz choʻkdi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. kam qoʻll. Past; zid. baland.

Qabr yoniga tizlagan Otabek va yuqori, quyi doʻmbaygan qabrlar bu tilovatga someʼ kabi edilar. A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. koʻchma Mavqe, darajasi va shu kabilar jihatdan boshqasiga nisbatan kichik, past boʻlgan.

Quyi tashkilotlar. Quyi lavozim.

Birinchi darvozaning ikki biqinida turuvchi qorovul yigitlar oʻrdaning ulugʻ darajali beklarini kuzatar, mansabi quyiroq yasovullar bilan mutoyiba qilishib qolar edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

sft. 1. Quyish yoʻli bilan tayyorlangan, quyilgan.

Quyma oltin.

Arxeologlar Qora dengizning shimoliy qirgʻogʻidan baliq shaklidagi quyma chaqalarni topishgan. — Fan va turmush

2. ayn. Quyilma.

Choʻyan quyma.

[Dengizchilar] Koʻl ichida yogʻochga ham, metallga ham, gilga ham oʻxshamaydigan yaltiroq tiniq rangli quyma yotganini koʻrishgan. — M. Aminjonova, Shishaning kashf etilishi

Metall quyilmalar va payvand choklarida uchraydigan nuqsonlarni aniqlovchi gamma-defektologiya usuli nuqsonlarni osonlik bilan topishga imkon beradi. — Fan va turmush

3. koʻchma kam qoʻll. Quyib ishlangandek, mushaklari boʻrtgan, miqti (kishi gavdasi haqida).

Sherbek egilib qarab, yumaloq, quy-ma qirgʻiz yigitga koʻzi tushdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. koʻchma. Koʻp takrorlanadigan, bir qolipdagi (gap, soʻz, ibora haqida).

Quyma gaplar.

Bundan ham natija chiqmadi — hamon oʻsha, sira oʻzgarmaydigan quyma javob. — A. Qahhor, Sarob

5. koʻchma Aniq-ravshan, chertib-chertib aytilgan; burro.

U soʻzlar, zamonlarga berganday oydin javob, Hamma jim, u soʻzlardi — quyma edi va sodda — Mirtemir

ot 1. Tovushqonlar oilasiga mansub, quloqlari va orqa oyoqlari uzun sutemizuvchi hayvon.

Yovvoyi quyon. Xonaki quyon. Quyon terisi.

Toʻngak orqasidan quloqlari dikkaygan quyon paydo boʻldi-da, koptokdek sakrab, butalar orasiga yashirindi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ovchilar har qaysisi bir nechadan quyon, oʻrdak olib bormoqda edi. — A. Qahhor, Xotinlar

Oʻzbekiston xoʻjaliklarida quyon, asosan, goʻsht va moʻyna uchun boqiladi. — Fan va turmush

2. koʻchma Yuraksiz, jurʼatsiz, qoʻrqoq (odam haqida).

Mayna Narzi ota bilan gurunglashishni istamasdi. Bu qari quyon biror vahimani javrab, gʻashimni keltiradi, deb indamadi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

3. Muchal yil hisobida toʻrtinchi yil nomi.

ot 1. Suyuqlik va baʼzi zarralardan yigʻilgan choʻkindi; loyqa, quyqum; boʻtqasimon quyuq qorishma.

Boʻyoq quyqasi. Musallas quyqasi. Tindirilgan suv quyqasi.

Gil suvda erimaganligidan quyqa holda boʻladi. — M. Bahodirov, Tuproqshunoslikdan amaliy mashgʻulotlar

Amudaryo bir yil ichida tevarakdagi tekisliklarda 20 santimetrgacha qalinlikda quyqa hosil qiladi. — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri

2. koʻchma Salbiy shaxslar, narsa-hodisalarning qoldigʻi.

Ana shu [Omon Asilovday] quyqalarni, insoniy qiyofasini yoʻqotgan kishilarni fosh qilish hammamizning burchimizdir. — Gazetadan