сфт. 1. Суви, нами батамом ёки қис-ман қочган, сувини, намини батамом ёки қисман ёʻқотган; суви, нами ёʻқ ёки оз.
Қуруқ ўтин. Қуруқ шамол. Тўқайга ўт тушса, ҳўл-у қуруқ баравар ёнар. — Мақол
Нормат ротага келиши ҳамон старшина Ваня Великан уни блиндажда ечинтириб, қуруқ кийимларга ўради. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
Тўтиқиз томнинг қуруқ кўкатлари устида кўчани томоша қилиб, гилос еб ётди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
2. Ёғингарчилик кам бўлган ёки бўладиган; ёғин-чочинсиз.
Қуруқ иқлим. Бу йил ёз қуруқ келди.
3. Махсус қуритилган, қуриган.
Қуруқ мева. Қуруқ беда. Қуруқ чой. Қуруқ гўшт.
4. Қуруқшаган, қурушиқ.
Қуруқ лабларини базўр қимирлатиб, ҳарсиллаб деди Гулнор: — баданим ёниб боради. — Ойбек, Танланган асарлар
5. Суви ёʻқ; суви қуриган.
Қуруқ саҳро. Қуруқ дарё.
Карвонлар ўзгартирдилар ёʻлни, Ташлаб бу қуруқ чўлни — З. Диёр
— Ёзда бу ерга ҳам сув келади, — деди Ҳамиджон менинг қуруқ ғишт ариқларга тикилиб бораётганимни кўриб. — Ў. Умарбеков, Чўлда бир кун
6. кўчма Ичида ҳеч нарсаси ёʻқ, бўш.
Қуруқ уйга кўчиб кирмоқ. Қуруқ қошиқ оғиз йиртади. — Мақол
[Бой] Хатни курси устидаги қуруқ патнис тагига қистирди. — Ойбек, Танланган асарлар
Мудофеларга инъомлар улашилиб битди-да, ҳудайчи ўзининг қуруқ хуржуни билан Азизбек қошига келиб қуллуқ қилди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
7. Бирор нарса тўшалмаган, яланғоч.
— Остингга нима тўшайсан? — Қишда похол, ёзда қуруқ ерда ёта бераман. — С. Айний, Қуллар
Гулнор айвонда қуруқ бўйра устида ўтириб, маҳси кийиш билан овора экан, Ун-син кириб келди. — Ойбек, Танланган асарлар
8. кўчма Ҳеч нарсасиз.
Тўйга қуруқ бормоқ. Бозордан қуруқ келмоқ. Овдан қуруқ қайтмоқ.
Бўта қуруқ чойни нонсиз иссиқ-иссиқ ҳўплаб ўрнидан турди. — С. Аҳмад, Ҳукм
Усмонжон уни [пулни] ёʻлкира қилиб, уйга қуруқ кириб келди. — С. Зуннунова, Гулхан
9. Фақат, биргина.
Мактабда шунақа нарсаларни ўргатмаса, нимани ўргатади? Қуруқ илм билан бола бола бўлар эканми? — А. Қаҳҳор, Айб кимда?
10. кўчма Амалга ошмайдиган, беҳуда, пуч.
Қуруқ хаёл. Қуруқ ваъда. Қуруқ гап қилмоқ. Қуруқ гап қулоққа ёқмас. — Матал
Ўтган йил ҳам худди шундай бўлганди: Қуруқ сўзга силосхона тўлганди. — А. Пўлат
Олифта йигит, қуруқ қочиримга бу белбоғлар ечилмайди. — Ҳамза, Паранжи сирлари
11. кўчма Таги пуч, асоссиз, уйдирма.
Қуруқ даъво. Қуруқ рақамлар.
Даъвонгизга бирор исботингиз борми ёки қуруқ бир гапми, исбот қила оласизми? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Қуруқ овоза — тураржой эмаслигини ўзинг ҳам билсанг керак, директор [деди Сувонқул]. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Юсуфбек ҳожи юқорида ўтган гапларни қуруқ ва асоссиз айтмаган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
12. Астойдил ёки самимий бўлмаган, шунчаки, юзаки.
Қуруқ пўписа. Қуруқ мулозамат. Қуруққина кўришмоқ.
Лекин қуруқ дўқ қуруқлигича қолаверибди — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ
Гап қуруқ бўлмасин учун, икки эллик хат ёзиб бер, олиб борай. — А. Қаҳҳор, Сароб
13. кўчма салб. Бирор фойдали иш-амали ёʻқ, бирор маъно чиқмайдиган.
Қуруқ олим.
Қуролов дангаса эмас. Лекин ўта қуруқ одам, унда ирода деган гап ёʻқ. — Газетадан
Клубда бу кадар совуқ, қуруқ кўринган бу одам шундай хушчақчақ, шундай гапга уста эканки, асти кўйинг. — А. Қаҳҳор, Қуюшқон
- Қатордан қуруқ қолма Ҳамма қатори сен ҳам ўз улушингни, насибангни ол, маъноларида ишлатиладиган матал.
- Қуруқ қолмоқ Маҳрум бўлмоқ, бебаҳра, бенасиб бўлмоқ. Паловдан Қуруқ қолмоқ. Зиёфатдан қуруқ қолмоқ. Томошадан қуруқ қолмоқ.Ҳали Қумрига ишониб, Санобардан ҳам қуруқ қолмасам яхши эди. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлари
- Қуруқ қўймоқ Маҳрум қилмоқ, бебаҳра, бенасиб қилмоқ, четда қолдирмоқ. Тер тўкиб сочсанг уруғ, ер сени кўймас қуруқ. — Матал
- Аравани қуруқ (ёки қуруқ аравани) олиб қочмоқ
- Ўзини қуруққа олмоқ (ёки тортмоқ) Ўзини оқлашга уринмоқ, гуноҳсиз қилиб кўрсатмоқ. Салим ҳам бутун айбни Ёʻлчига ағдариб, ўзини қуруққа тортди. — Ойбек, Танланган асарлар