фл. Қурмоқ феълининг биргалик нисбати.
Қидирув
«қуришмоқ» бўйича 100 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
97 тафл. 1. Қурилма, қурилиш иншо-оти бунёд этмоқ, ясамоқ.
Уй қурмоқ. Қаср қурмоқ. Шийпон қурмоқ. Тўғон қурмоқ. Канал қурмоқ. Сарой қуриб, шаҳар бузма. — Мақол
Ёру дўстлар билан ҳашарлашиб, бинойидай маскан қуриб олдим. — М. М. Дўст, Лолазор
2. Ўрнатмоқ.
Тандир қурмоқ. Уйга эшик қурмоқ.
Сатторқул аканг уйини янги турмуш қилди; оқлатди, дарчанинг ўрнига дераза қурди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Бир ердан ўчоқ қилиб, ошпалов қилмоқчи бўлиб, қозонни қурди. — Нурали
3. Ташкил этмоқ, барпо қилмоқ, тузмоқ.
Янги давлат қурмоқ. Янги жамият қурмоқ.
4. Ташкиллаштирмоқ.
Ширин суҳбат қуриб қаймоқлашайлик — Ҳабибий
Ҳар қалай, Жўравой билан гурунг қуриб, тонг оттирай деди-ку. — С. Аҳмад, Юлдуз
Зериксангиз, шоҳона зиёфатлар қуринг, базмлар ясанг, ихтиёр сизда. — Ойбек, Улуғ ёʻл
Бадиуззамон бекларини, ишбилармон йигитларини йиғиб, жангга ҳозирланиш тўғрисида кенгаш қурди. — Ойбек, Навоий
- Ин (ёки уя) қурмоқ 1. Ўзига яшаш жойи, макон ясамоқ, тайёрламоқ (ёввойи ҳайвон, парранда, ҳашаротлар ҳақида); Унинг ҳаромнамаклари ҳали кўп маҳкамаларда ин қурганлар. — Ойбек, Навоий
- Турмуш (ёки оила) қурмоқ Уйланиб, турмушга чиқиб, ўзаро оила тузмоқ. Севишиб, ўлдим-толдим деб турмуш қурганларни кўряпмиз, кунора уйида жанжал — Т. Ашуров, Оқ отОйим билан дадам синфдош бўлганлар. Севишиб оила қурганларини эслашади. — Ёшлик
:И 1 Иш-ҳаракатнинг такрорланиш сонини билдиради; марта, дафъа, топқир. . [ Ғуломжон
2. Давра; партия, гал (баъзи ўйинларда)
Майли, икки қур ўйнайман-да, кетаман — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди
3. Гуруҳ, давра
Яғрин ташлаб, елвагай, мағрур, бепарво, Бир қур йигитлар келар, енгил худди пар — Ғ. Ғулом
Самадлар кириб ўтиргандан буён уч қур янги меҳмонлар келиб кетган — Ғ. Ғулом, Ёдгор
фл. 1. Суви тугамоқ (сув обектлари ҳақида).
Орол денгизи қуриб бормоқда. Яхши сўздан мой эрийди, Ёмон сўздан сой қурийди. — Мақол
Ёзда чашма қуриб кетди — Гулнорпари
2. зид. Ривожланиш, кўкаришдан тўхтамоқ; кўкармоқ.
Экилган кўчатларнинг баъзилари қурияпти. Қуриган гул. Майсалар сув-сизликдан қуриди. Яшин урган сада қурий бошлади. Чинор чиримас, арча қуримас. — Мақол
[Ёʻлчи] Экини қуриб қақраган кам-бағал деҳқонларга дўқ қилиб, ғалва кўтаришдан нафратланар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Мажнунтолнинг қуриб тушган шохлари ҳовуз бўйида ивирсиб ётар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
кўчани кесиб ўтган кичкина ариқ лабидаги ярми қуриган катта тол панасига ўзини олди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
3. Бутунлай тугамоқ, ёʻқ бўлмоқ; битмоқ.
Мушукка қанот бица, сичқон зоти қурийди. — Мақол
Лутфулланинг кулбаси қуриб, қўлга илинадиган ҳеч нарса қолмади. — Мирмуҳсин, Ғурбатдаги одам
Агар қишлоқда орияти бутун эркакнинг уруғи қуриб кетган бўлса, мана, ўзим гаплашаман сен билан. — Н. Норқобилов, Тўқнашув
- 1 Ҳўл, намликдан холи бўлмоқ, қуруқ ҳолга келмоқ ( Ҳўл бўлган кийимлари офтобда тез қуриди. Арралаб, ёриб, тахлаб қўйилган ўтинлар яхши қуриди.Ғуломжонлар офтобда қуриб, тахта оралари катта очилиб қолган бир табақали эшикни тақиллатишди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.Ипга чизилган жамбиллар қуриб, қовжираб қолган эди. — С. Зуннунова, ОловҚўлтиғидан қоғозга ўралган, қуриб толқонланган носини олиб, тил остига отди. — Ойбек, Қуёш қораймас
- 3 Оғзи қуримоқ.Гапирай деса, оғзи очилмайди, лаблари қуриб, бир-бирига ёпишиб қолгандай. — Шарқ юлдузиОғриб қолди унинг нозик беллари, Ҳофизларнинг қуриб қолди тиллари. — Маликайи айёр
- Ёстиғи қуримоқ Бирор ҳодиса, сабаб туфайли ҳаётдан кўз юммоқ; ўлмоқ (одатда кўпчиликка келган ўлимга нисбатан қўлланади). Шундоқ ҳам кўп одамларнинг ёстиғи қуриди. — Ёшлик
- Илиги қуримоқ
- Ичи қуримоқ Бирор нарсанинг бўлишини, унга эришишни, билишни жуда-жуда истамоқ, уни сабрсизлик билан кутмоқ. Лекин ўзининг ичи қуриб, ёш боладай қувонгиси, қувониб, бутун Далварзинтепага овоза қилгиси келар эди. — М. Мансуров, ЁмбиИчим қуримаса, айтарман кимлигини. Миркомилга алоқадор гап бу. — М. Мансуров, Ёмби
- Шўри қуриди
- Қуриб қолибдими (ёки қолганми) [Хотин:] Худо кўтарсин сен мегажинни! Иккита болам бор! Бўйдоқ йигит қуриб кетганмиди? А. — Қаҳҳор, Майиз емаган хотинОтам билан онамнинг ризоликлари учун шундан бошқа сабаб қуриб қолганига нима дейишимни ҳам билмайман. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Қурсин ёки қуриб кецин Менга тенгқур бўлолмайсан, Кўнглигинанг қуриб кецин. — ПўлканҚуриб кетгур шу ўтиннинг тутуни бирам аччиқ эканки! — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
от 1. Тақсимланадиган нарсанинг кимга тегишини, навбатни ва шу кабиларни ҳал қилиш учун ташланадиган ёки олинадиган шартли белги; шартли белгили нарса; чек.
Қура ташлаб, навбатни аниқламоқ.
Қуръага кўра, биринчи партияда оқ доналарни тож талабгори сурди. — Газетадан
2. Фол очиш, фараз билан топишда фойдаланиладиган (ишлатиладиган) нарса(лар).
Жархун мастон қуръани қўлига олиб, Чамбилдаги воқеаларни, қандай қилиб дарвозадан кириш ёʻлини ахтарди. — Нурали
Халқнинг тақдирини мунажжимларнинг қуръаларига қараб эмас, балки ақл-идрокнинг талабига кўра ҳал этмак зарур. — Уйғун ва Ҳ. Султон, Алишер Навоий
- Қуръа ташламоқ 1. Бирон-бир иш-амалнинг, ўйиннинг давраси, навбатини, бирор нарсага эгаликни қуръа орқали аниқламоқ. Кеча дастурдаги спорт турлари бўйича ўзаро учрашадиган жамоаларни аниқлаш учун қуръа ташлаш маросими бўлди. — ГазетаданНазоратчи қуръа ташлаш ёʻли билан абитуриентларни жойлаштиради. — ГазетаданБу даврда юлдузларга қараб қуръа ташлаш — астрология (илми нужум) айниқса кенг ёйилди. — ГазетаданХаёл суриб қуръа ташлайман ва бу дунё сирларидан воқиф бўламан. — Олтин бешикБу ҳақда фалакшунос Дион қуръа ташлаб: — Бу гўдак улғайиб, шоҳ бўлади ва ўз отасини ўлдиради, — деб башорат қилади. — Тафаккур
от Жисмоний, моддий, маънавий имконият; куч, қувват.
Эй худо, учиб юрган паррандача қурб, манзилат бермас экансан, нима учун хотин-қизларни яратдинг? — Ҳамза, Паранжи сирлари
Фақирда қурб бўлса-ю, қани энди, сендан қочиб қутулса! — Ў. Ҳотамов, Қон ва сут
- Қурби етади (ёки келади) Куч-қуввати етади; жисмоний, моддий, маънавий имконияти бор (етади). ҳамиша писанд қилмай очиб-ёпадиган бу эшик тутқичини ушлашга энди қурби етмаётганини сезди. — А. Кўчимов, ҲалқаЁш эдим, дадам раҳматлининг бундан яхшироқ сигир сотиб олишга қурби етмаслигини қаёқдан билай? — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар
Таърифлар ичида
2 тақуриштир Қуришмоқ феълининг орттирма нисбати.
сувсира Сувга жуда ҳам ташна бўлмоқ, сувга ташналикдан қуришмоқ, қақрамоқ. Сувсираган ғўзалар.
Эртаклар
1 та
Халқ оғзаки ижоди
Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.