Қидирув

фл. 1. Қурилма, қурилиш иншо-оти бунёд этмоқ, ясамоқ.

Уй қурмоқ. Қаср қурмоқ. Шийпон қурмоқ. Тўғон қурмоқ. Канал қурмоқ. Сарой қуриб, шаҳар бузма. — Мақол

Ёру дўстлар билан ҳашарлашиб, бинойидай маскан қуриб олдим. — М. М. Дўст, Лолазор

2. Ўрнатмоқ.

Тандир қурмоқ. Уйга эшик қурмоқ.

Сатторқул аканг уйини янги турмуш қилди; оқлатди, дарчанинг ўрнига дераза қурди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бир ердан ўчоқ қилиб, ошпалов қилмоқчи бўлиб, қозонни қурди. — Нурали

3. Ташкил этмоқ, барпо қилмоқ, тузмоқ.

Янги давлат қурмоқ. Янги жамият қурмоқ.

4. Ташкиллаштирмоқ.

Ширин суҳбат қуриб қаймоқлашайлик — Ҳабибий

Ҳар қалай, Жўравой билан гурунг қуриб, тонг оттирай деди-ку. — С. Аҳмад, Юлдуз

Зериксангиз, шоҳона зиёфатлар қуринг, базмлар ясанг, ихтиёр сизда. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Бадиуззамон бекларини, ишбилармон йигитларини йиғиб, жангга ҳозирланиш тўғрисида кенгаш қурди. — Ойбек, Навоий

2. Давра; партия, гал (баъзи ўйинларда)

Майли, икки қур ўйнайман-да, кетаман — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

3. Гуруҳ, давра

Яғрин ташлаб, елвагай, мағрур, бепарво, Бир қур йигитлар келар, енгил худди пар — Ғ. Ғулом

Самадлар кириб ўтиргандан буён уч қур янги меҳмонлар келиб кетган — Ғ. Ғулом, Ёдгор

фл. 1. Суви тугамоқ (сув обектлари ҳақида).

Орол денгизи қуриб бормоқда. Яхши сўздан мой эрийди, Ёмон сўздан сой қурийди. — Мақол

Ёзда чашма қуриб кетди — Гулнорпари

2. зид. Ривожланиш, кўкаришдан тўхтамоқ; кўкармоқ.

Экилган кўчатларнинг баъзилари қурияпти. Қуриган гул. Майсалар сув-сизликдан қуриди. Яшин урган сада қурий бошлади. Чинор чиримас, арча қуримас. — Мақол

[Ёʻлчи] Экини қуриб қақраган кам-бағал деҳқонларга дўқ қилиб, ғалва кўтаришдан нафратланар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Мажнунтолнинг қуриб тушган шохлари ҳовуз бўйида ивирсиб ётар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

кўчани кесиб ўтган кичкина ариқ лабидаги ярми қуриган катта тол панасига ўзини олди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар

3. Бутунлай тугамоқ, ёʻқ бўлмоқ; битмоқ.

Мушукка қанот бица, сичқон зоти қурийди. — Мақол

Лутфулланинг кулбаси қуриб, қўлга илинадиган ҳеч нарса қолмади. — Мирмуҳсин, Ғурбатдаги одам

Агар қишлоқда орияти бутун эркакнинг уруғи қуриб кетган бўлса, мана, ўзим гаплашаман сен билан. — Н. Норқобилов, Тўқнашув

фл. Қурмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Қуришмоқ феълининг орттирма нисбати.

от 1. Тақсимланадиган нарсанинг кимга тегишини, навбатни ва шу кабиларни ҳал қилиш учун ташланадиган ёки олинадиган шартли белги; шартли белгили нарса; чек.

Қура ташлаб, навбатни аниқламоқ.

Қуръага кўра, биринчи партияда оқ доналарни тож талабгори сурди. — Газетадан

2. Фол очиш, фараз билан топишда фойдаланиладиган (ишлатиладиган) нарса(лар).

Жархун мастон қуръани қўлига олиб, Чамбилдаги воқеаларни, қандай қилиб дарвозадан кириш ёʻлини ахтарди. — Нурали

Халқнинг тақдирини мунажжимларнинг қуръаларига қараб эмас, балки ақл-идрокнинг талабига кўра ҳал этмак зарур. — Уйғун ва Ҳ. Султон, Алишер Навоий