Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«қор» бўйича 1369 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

398 та
қормоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. 1. Суюқ ёки майда заррали сочилувчан нарсаларни бир-бирига аралаштирмоқ, қориштирмоқ.

Толқонни шакар билан қормоқ. Қатиққа шакар қориб ичмоқ.

Қўй сути, қўй мойига Упадек унни қориб — Қ. Муҳаммадий

2. Обдан аралаштириб етилтирмоқ, ийламоқ, пишитмоқ (шу ёʻл билан ўзи боғланиб келган сўз англатган нарсани тайёрлашни билдиради).

Лой қормоқ. Бетон қормоқ.

Кун чиқмасдан ун эладим, хамир қордим — Ойбек, Танланган асарлар

Ёрмат хўжайиннинг сигир-бузоқларига терт қориш билан банд бўлган хотинининг олдида тўхтади. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Булғамоқ, беламоқ, қориштирмоқ.

Лойга қормоқ.

Сел ғўзаларимизни меҳнатимизни ҳам тупроққа қориб олди-кетди-ю, аммо юрак қўримизни, виждонимизни оқизиб кетгани ёʻқ. — Й. Шамшаров, Кўрк меъморлари

Ўзингни балчиққа қориб, йиғлаб-ёлвориб, деҳқоннинг оғзидагини, косибнинг бўғзидагини умид этишга ор қилмайсанми, Матпано? — С. Сиёев, Аваз

4. Ботирмоқ, кўммоқ; гирифтор қилмоқ.

Чўпонни севолмадим, Ҳеч кўнгил қўёлмадим. Ғурбатга қорганимнинг, Девга юборганимнинг Сабаби шунда эди. — Ҳ. Олимжон

Тўлиқ мақола →
қора
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. Ранг-туси мавжуд рангларнинг барчасидан тўқ; қозонкуя, кўмир тусидаги; оқ.

Қора қозон. Қора соч. Қора кўз. Қора сиёҳ.

Мўттихон буғдойранг, қора қош аёл эди. — С. Зуннунова, Олов

Чайла қамишлари аллақачон ёниб битиб, ёғочларигина қора кўмир бўлиб, чарс-чарс қилиб тутаб ётарди. — Н. Фозилов, Дийдор

2. Шу тусга мойил тўқ рангли; қорамтир.

Қора нон. Қора гилос. Қора тупроқ. Қора булут.

Нимқоронғида рухсоридаги нўхатдек қора холини аниқ кўрди. — С. Кароматов, Олтин қум

Қорани қора деманглар, Қоранинг ори келади. Қора майиз еганда, Қанддай ширин келади. — Қўшиқлар

Мулла Обид бўлса, афтига қора балчиқ сачратиб, ўзининг машҳур кетмони билан иш кўради. — А. Қодирий, Обид кетмон

3. Ис, қурум босган, қорайган ёки оқланмаган, пардозланмаган.

Қора уй.

Долоннинг ўнг тарафидаги кичик қора ҳужрада Полвоннинг ота-онаси ва боболари умр кечирган. — Ж. Шарипов, Хоразм

4. Қоронғи; нурсиз, зиёсиз; ёруғ.

Бу кунги кеч Отабек билан Ҳомиднинг ҳаёт ва мамот масалаларини ўзининг қора қучоғига олган қоронғи бир тун эди — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Демак, юзимнинг бир томони кундек ёруғ-у, бир томони тундек қора экан. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

Уч қадрдон, уч опа-сингил Зулмат қучган қора ўрмонда. — Х. Даврон, Қақнус

5. Шахмат, шашка каби ўйинларда оққа зид доналар ва шу доналар билан ўйновчи томон.

Қора билан ўйнамоқ. Қоралар ютди.

6. Қора ёки қорага мойил нарса (кийим, мато ва шу кабилар).

Байроқларга қора тутмоқ (тақмоқ), Қозонга яқин юрсанг, қораси юқар — Мақол

Кенг қишлоқни партизаннинг Мотами қоплаб олди: Қора тақди ҳар билак. — А. Умарий

7. Бирор нарсанинг узоқдан ёки қоронғидан кўзга ташланувчи акси, ифодаси; шарпа.

Оппоқ қорда одамларнинг қораси елиб-югурарди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Машина ёруғидан ҳам талвасага тушиб, олдинда чопиб бораётган жайрон қорасига кўзи тушиб, юраги ҳаприқиб кетди. — М. Мансуров, Ёмби

Кўп ўтмай ҳаво бурчида азамат ҳаво лайнерининг қораси кўринди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

8. Мўлжалга олинган ёки олинадиган нарса, нишон; мўлжал.

Қорага олмоқ.

Биринчи отган ёй қорадан бир қулоч юқори кетди. — Латифалар

Мерган бўлсанг, ўшал оғочни қорага олиб отғил. — М. Осим, Ўтрор

9. Умуман, салбий белгини, сал-бий белгига эгаликни билдиради; ёмон.

Қора ният. Қора кучлар.

Кечирасиз, мен ширингина базмингизни қора хабар билан музлатиб қўйдим. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Паранжи қурсин, мени шундай қора кунларга солди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

Калладан қора хаёлларни қувиш керак, тушкунлик — энг ёмон душман. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Шу гап билан бошқалар Қолди ер чизиб. Қора, шум тилаклари Ҳар ённи кезиб. — Ғайратий

10. Нотўғри, ёмон, ярамас нарса, иш.

Ароқнинг ўзи оқ, қилмиши — қора. — Қанотли сўзлар

Гулнор энди ман тортмади. Соф номусига отилган қорани бутунлай ювиб ташлашга жазм қилди. — Ойбек, Танланган асарлар

Акангизга қора юқтирмаслик учун Ўктамни ҳам оқлаяпсизми энди? — С. Зуннунова, Кўзлар

11. Баъзи сўзлар билан қўлланиб, улар англатган нарсага хос белги-ҳолатнинг кучли даражасини билдиради.

Қора совуқ. Қора қон йиғлатмоқ.

Қора қишда тўй қилмай, Баттар бўлгур нокас гов — А. Орипов, Йиллар армони

Нима қилади ўзини қора қийноққа солиб?! — А. Мухтор, Туғилиш

Шундан кейин терлаб-пишиб, қора терга тушиб кетди. — М. Мансуров, Ёмби

12. Маълум миқдордаги яхлит сумма.

Бир қора чўзсак, кифоя деб ўйлайман, озми, минг сўлкавой. — Ойбек, Улуғ ёʻл

13. Қора (эркаклар исми).

  • Ичи (ёки дили, кўнгли, юраги) қора Ўзганинг муваффақиятини кўролмайдиган; яхшилик, муваффақият тиламайдиган. Дили қоранинг қилмиши — қийиқлик. — МақолЭ-э-э, бу ҳам бойлар сингари ўз нафсини ўйлайдиган, ичи қора одам экан-да! — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси
  • Юзи (ёки бети) қора
  • Қора ер бўлмоқ Кимсаной у ёқда, куёв бўлмай қора ер бўлгур на ўлигини кўрсатади, на тиригини. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Қора киймоқ Аза, мотам либосини киймоқ (қора, кўк каби қора ва қорага мойил кийим ҳақида). Юсуфбек ҳожи хатми қуръон қилиб, юртга ош берди. Ўзбек ойим қора кийиб, таъзия очди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Қора курси (ёки стул) Қора курсига ўтираётган жиноятчига ўхшаб қолганидан, юзлари ловуллаб кетди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солУнда [суратда] қора стулда ҳукм қилинган гуноҳкорлар ўтирарди. — Газетадан
  • Қора меҳнат (ёки иш) Маҳорат, малака талаб этмайдиган, оддий, ҳатто маълум даражада ифлослиги бўлган меҳнат, иш. Манглайимизга битилгани шу қора меҳнат экан, нетамиз. — С. Сиёев, Ёруғликўқув ҳақи жамғариш учун ҳар қандай оғир, қора меҳнатдан ҳазар қилмадим. — Ойбек, Нур қидириб— Тортинма, Комилжон, — деди у жиддий, — қора ишга ҳам тайёрман. — И. Рахим, Ихлос
  • Қора тортмоқ 1. Ёрдам, ҳимоя умидида бўлмоқ; ўзиники (яқин) билмоқ; орқа қилмоқ. Мен сизни қора тортиб келдим, Ўрмонжон ака. Сиздан бошқа ҳеч кимга гапира олмайман. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариКейин бобомизни қора тортиб, бу ерга келдик, хотинлиям бўлдик. — ЁшликҒайрати ичига сиғмаган жон борки, бари қишлоқ биқинидаги тепаликни қора тортган. — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча
  • Қора халқ (ёки одам) Маданият, маърифат, билим кабиларга эга эмас; оми, тушунмаган. Қора халқда тобелик, икром, андиша қолурми? — С. Сиёев, АвазҚора халқ уни қарсаклар билан олқишлади. — К. Яшин, ҲамзаОғайни, мен қора одамман. Заргар Ёдгорбек бошимни айлантирган экан. — Н. Сафаров, Шарқ тонги
  • Қора чақам ёʻқ Аммо ёнида қора чақаси ёʻқ одамга бу [саккиз юз сўм] — жаҳаннамнинг қилкўпригидай мудҳиш нарса. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Қора қилмоқ Қариндошларини қора қилиб, бу ерларга келиб қолган;Улар от изини қора қилиб, бўри учраган тепаликка боришди — С. Нуров, НарвонУлар эрталаб ўтган кўй сурувларининг изини қора қилиб тепаликлар оша юришди. — А. Ҳасанов, Чироқлар
  • Қораси ўчмоқ Кўринмай кетмоқ, ёʻқ бўлмоқ. Поезднинг қораси ўчгунча мўлтираб қараб турдим, кейин йиғлаб-йиғлаб, изимга қайтдим. — С. Сиёев, Ёруғлик
  • Қорасини кўрсатмоқ Кўриниш бермоқ. Полвон болам-ку, қорасини кўрсатмай, сувга тушгандек ғойиб бўлди. — С. Аҳмад, Уфқ
  • Қорасини олмоқ Қорасини илғамоқ, кўрмоқ. Куннинг ўзи пешин вақти бўлганда, Пойгачилар қорасини олади. — Алпомиш
Тўлиқ мақола →
қори
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Қуръоннинг барча сураларини ёд олган ва уларни қироат билан ўқувчи шахс.

Қуръонни бошдан-оёқ ёд олган қорилар рўза ойида пул ишлаб қоладилар. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Қози ёнидаги Асад қорига юзланди: — Имом домла, ўқинг-чи, нима битибди буёнга. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Фотиҳа тортилгандан сўнг, қутидор ва Офтоб ойим қорига пул бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Кўзи ожиз, кўр киши (ҳурмат юзасидан уларни шундай атайдилар).

Таёқ ёʻл кўрсатар аъмо қорига, Ул ҳам кўнган қисматида борига. — Эрали ва Шерали

Тўлиқ мақола →
қўрс
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. Кишига қаттиқ тегадиган; қўпол, дағал, тўнг.

Қўрс одам. Қўрс сўз. Қўрс муомала.

Унга юзма-юз келиб, бундай қўрс, бундай терс гапларни ҳеч вақт айтган эмас эдим. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Қўрс жавоб орага яна жимлик туширди. — С. Зуннунова, Гўдак ҳиди

Аваз ўз феълини билади: у инжиқ, юраги тор, қўрс. — С. Сиёев, Ёруғлик

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 398 →

Таърифлар ичида

389 та
қиш-қировли

қиш-қировли с. т. Совуқ, қор-ём-ғир билан кечадиган. Бойчечак чиққанлиги қиш-қировли кунлар ортда қолиб, кўклам яқинлашганлигини англатган. Газетадан

кунора

кунора рвш. Икки кунда бир, орада бир кун ўтказиб. Кунда, кунора ёғиб турган қор-ёмғир дардчилларни ўрнидан турғазмай қўйди. С. Кароматов, Олтин қум Кунора тугу

жонкашлик

жонкашлик кам қўлл. Меҳнацеварлик, фидокорлик, фидойилик. Жонкашлик қилмоқ. Ёʻлчи ёзда ёниб, чанг-тупроқ ялаб, қишда қор-муз кечиб, бутун маҳрумиятларга, бут

Ҳаммасини кўриш · 389 →

Эртаклар

198 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Алвасти
Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Ақл билан бахт
Халқ оғзаки ижоди

Ақл ва Бахт дўст бўлиб, бир ўтинчининг ҳаётига аралашади. Бахт ўтинчига омад келтирса, Ақл унга қийин вазиятлардан чиқишга ёрдам беради.

Ҳаммасини кўриш · 198 →

Шева материаллари

384 та
Эгиз
Фарғона вилояти · эгизак

1) баланд, юқори ер; 2) иккиси бир туг'илган бола, ҳасан-ҳусан

Гаваз
Жиззах вилояти · катта қорамол
Қароли
Бухоро вилояти · қора олхўри
Қор
Бухоро вилояти · хамиртуруш

Хамиртуруш, ачитқи

Шйттйк
Хоразм вилояти · чироқ

пиликдан қилиниб мозор бошига қо'йиладиган чироқ; тунукадан қилинган пилтали қора чироқ

Уюқ
Хоразм вилояти · Қора шилта лой

Кўл тубида бўладиган қора шилта лой.

Ҳаммасини кўриш · 384 →