Поиск

ot 1. Qoʻzgʻamoq feʼlidan sifatdosh.

2. Biror hodisani yuzaga keltiruvchi sabab, omil.

Kasallik qoʻzgʻovchi mikrob.

fl. 1. Ya na qayta yuz bermoq, sodir boʻlmoq, qoʻzimoq, qaytalamoq, tutmoq.

Uning kasali qoʻzgʻadi. Eski dardi qoʻzgʻab qoldi. Yuragida gʻazab qoʻzgʻadi. Gʻayrati qoʻzgʻadi. Asabi qoʻzgʻadi.

Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani joy topolmay qoldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Yuzaga keltirmoq, paydo qilmoq, uygʻotmoq, tugʻdirmoq; harakatga, joʻshga keltirmoq; qoʻzgʻatmoq.

Birovning yuragida adovat qoʻzgʻamoq.

Oqar suvlar koʻngilda Behad sevinch qoʻzgʻaydi. T. Toʻla. Musulmonqul oʻz gʻarazi yoʻlida orada yoʻq nizolarni qoʻzgʻab, kuyovi Sheralixonni oʻldirdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bu manzara oʻqday sanchilib, Yov dilida qoʻzgʻadi gʻamni. — E. Rahim

3. koʻchma Yangilamoq, tiklamoq, esga solmoq (unutilgan dard, alam, yara va shu kabilar haqida).

Mening dardim qoʻzgʻay berma, Oqqizjon, Oshiqda boʻlmaydi manzil ham makon. — Ravshan

4. koʻchma Oʻrtaga qoʻymoq, tashlamoq, boshlamoq; kovlashtirmoq.

Masala qoʻzgʻamoq. Gapni qoʻzgʻasang, gap chiqar. — Maqol

— Janob ulamolar! — dedi Fozilhaq Azizulhaq toqatsizlanib, — behuda gaplarni qoʻzgʻamoqning aslo hojati yoʻq. — Oybek, Nur qidirib

fiziol. Tirik hujayraning biror taʼsirga reaksiyasi; tirik sistemaning fiziologik nisbiy tinch holatdan faol holatga oʻtishi

fl. 1. Qoʻzgʻamoq feʼlining oʻzlik va majhul nisbatlari (

Uning eski dardi yana qoʻzgʻaldi. Bu haqda yana gap qoʻzgʻaldi.

Masala qoʻzgʻaldi.

Adolat bularning hammasini bir-bir oʻylarkan, qalbida Usmonjonga nisbatan iliq bir hisning qoʻzgʻalganini sezib, oʻz xayolidan oʻzi uyalib ketdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Men ham shularga suqlanib qaradim. Orzu, hislarim battar qoʻzgʻalib ketdi. — Oydin, Fonar tagida

Koʻpdan unutilgan xotiralar yana qoʻzgʻaldi. S. — Ahmad, Hukm

2. Oʻrnidan turmoq yoki siljimoq.

Saidiy ketishga qoʻzgʻalganda, Salimxondan boshqa hech kim parvo qilmadi. — A. Qahhor, Sarob

Mulla Alimqul eshikdan kirib kelgan meh-mon bilan koʻrishish va oʻz tagidagi koʻrpachadan joy berish taraddudida asta oʻrnidan qoʻzgʻaldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Joʻnamoq, biror yoqqa bormoq, ketmoq.

Bu yerdan qoʻzgʻalma!

Uning bu galgi Margʻilon yoʻliga qoʻzgʻalishi ortiqcha bir ogʻirlik bilan, ikkilanish bilan oʻralgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ahmad Husayn yana bir necha kun uydan qoʻzgʻalmadi. Uning ermagi yolgʻiz kitoblar boʻldi. — Oybek, Nur qidirib

4. Turgan joyidan jilmoq, siljimoq, surilmoq.

Stol oʻrnidan qoʻzgʻalganga oʻxshaydi. Javon juda ogʻir ekan, joyidan sira qoʻzgʻalmadi. Poyezd qoʻzgʻaldi.

Mashina qoʻzgʻaldi, qoʻzgʻaldi-yu, oʻn-oʻn besh qadam yurmasdan, birdan eshigi ochildi. — A. Qahhor, Toʻyda aza

5. Turgan joyida tebranmoq, silkinmoq, qimirlamoq.

Qoʻrboshi tizzasi ustiga koʻn-dalang qoʻyilgan qilichining ikki tarafidan bosib, bir qoʻzgʻalib qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mashhadiy kichkina gavdasi bilan yengilgina qoʻzgʻalib boshini chayqadi. — Oybek, Navoiy

6. Boshlanmoq, koʻtarilmoq; harakatga kelmoq.

Poʻrtana qoʻzgʻaldi.

Shamol qoʻzgʻalgan, tomlardagi, yoʻlkalardagi qorlarni toʻzitib, devorlarga, derazalarga urar edi. — A. Qahhor, Sarob

7. Biror kimsa, tuzum va shu kabilarga qarshi harakatga kelmoq, isyon, gʻalayon qilmoq.

Goh u qishloqda, goh bu qishloqda kambagʻallar qoʻzgʻalib, boylarning gʻaramlariga oʻt qoʻyishar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Yaxshi, biz aytgan tartibda ishni boshlanglar, xalq qoʻzgʻalsa, xon majbur! — U. Ismoilov, Saylanma

8. maxs. Biror harakat yoki taʼsirga javoban harakatga kelmoq, oʻz faoliyatini koʻrsatmoq.

Odatda muskul nerv vositasida qoʻzgʻaladi.

fl. Qoʻzgʻamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Qoʻzgʻatmoq feʼlining majhul nisbati.