Қидирув

фл. 1. Я на қайта юз бермоқ, содир бўлмоқ, қўзимоқ, қайталамоқ, тутмоқ.

Унинг касали қўзғади. Эски дарди қўзғаб қолди. Юрагида ғазаб қўзғади. Ғайрати қўзғади. Асаби қўзғади.

Ғуломжон ҳокимни кутгани бормади. Унинг келишини эшитгандан бери нафрати қўзғаб, ўзини қўйгани жой тополмай қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Юзага келтирмоқ, пайдо қилмоқ, уйғотмоқ, туғдирмоқ; ҳаракатга, жўшга келтирмоқ; қўзғатмоқ.

Бировнинг юрагида адоват қўзғамоқ.

Оқар сувлар кўнгилда Беҳад севинч қўзғайди. Т. Тўла. Мусулмонқул ўз ғарази ёʻлида орада ёʻқ низоларни қўзғаб, куёви Шералихонни ўлдирди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бу манзара ўқдай санчилиб, Ёв дилида қўзғади ғамни. — Э. Раҳим

3. кўчма Янгиламоқ, тикламоқ, эсга солмоқ (унутилган дард, алам, яра ва шу кабилар ҳақида).

Менинг дардим қўзғай берма, Оққизжон, Ошиқда бўлмайди манзил ҳам макон. — Равшан

4. кўчма Ўртага қўймоқ, ташламоқ, бошламоқ; ковлаштирмоқ.

Масала қўзғамоқ. Гапни қўзғасанг, гап чиқар. — Мақол

— Жаноб уламолар! — деди Фозилҳақ Азизулҳақ тоқацизланиб, — беҳуда гапларни қўзғамоқнинг асло ҳожати ёʻқ. — Ойбек, Нур қидириб

фл. 1. Қўзғамоқ феълининг ўзлик ва мажҳул нисбатлари (

Унинг эски дарди яна қўзғалди. Бу ҳақда яна гап қўзғалди.

Масала қўзғалди.

Адолат буларнинг ҳаммасини бир-бир ўйларкан, қалбида Усмонжонга нисбатан илиқ бир ҳиснинг қўзғалганини сезиб, ўз хаёлидан ўзи уялиб кетди. — С. Зуннунова, Гулхан

Мен ҳам шуларга суқланиб қарадим. Орзу, ҳисларим баттар қўзғалиб кетди. — Ойдин, Фонар тагида

Кўпдан унутилган хотиралар яна қўзғалди. С. — Аҳмад, Ҳукм

2. Ўрнидан турмоқ ёки силжимоқ.

Саидий кетишга қўзғалганда, Салимхондан бошқа ҳеч ким парво қилмади. — А. Қаҳҳор, Сароб

Мулла Алимқул эшикдан кириб келган меҳ-мон билан кўришиш ва ўз тагидаги кўрпачадан жой бериш тараддудида аста ўрнидан қўзғалди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Жўнамоқ, бирор ёққа бормоқ, кетмоқ.

Бу ердан қўзғалма!

Унинг бу галги Марғилон ёʻлига қўзғалиши ортиқча бир оғирлик билан, иккиланиш билан ўралган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Аҳмад Ҳусайн яна бир неча кун уйдан қўзғалмади. Унинг эрмаги ёлғиз китоблар бўлди. — Ойбек, Нур қидириб

4. Турган жойидан жилмоқ, силжимоқ, сурилмоқ.

Стол ўрнидан қўзғалганга ўхшайди. Жавон жуда оғир экан, жойидан сира қўзғалмади. Поезд қўзғалди.

Машина қўзғалди, қўзғалди-ю, ўн-ўн беш қадам юрмасдан, бирдан эшиги очилди. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза

5. Турган жойида тебранмоқ, силкинмоқ, қимирламоқ.

Қўрбоши тиззаси устига кўн-даланг қўйилган қиличининг икки тарафидан босиб, бир қўзғалиб қўйди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Машҳадий кичкина гавдаси билан енгилгина қўзғалиб бошини чайқади. — Ойбек, Навоий

6. Бошланмоқ, кўтарилмоқ; ҳаракатга келмоқ.

Пўртана қўзғалди.

Шамол қўзғалган, томлардаги, ёʻлкалардаги қорларни тўзитиб, деворларга, деразаларга урар эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

7. Бирор кимса, тузум ва шу кабиларга қарши ҳаракатга келмоқ, исён, ғалаён қилмоқ.

Гоҳ у қишлоқда, гоҳ бу қишлоқда камбағаллар қўзғалиб, бойларнинг ғарамларига ўт қўйишар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Яхши, биз айтган тартибда ишни бошланглар, халқ қўзғалса, хон мажбур! — У. Исмоилов, Сайланма

8. махс. Бирор ҳаракат ёки таъсирга жавобан ҳаракатга келмоқ, ўз фаолиятини кўрсатмоқ.

Одатда мускул нерв воситасида қўзғалади.

фл. Қўзғалмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Қўзғалмоқ феълининг орттирма нисбати.

сфт. 1. Тез, осон қўзғаладиган, қўзғатиб бўладиган.

2. Бирор таъсирга жавобан тез ҳаракатга келадиган.

Қўзғалувчан мушаклар.