Қидирув

фл. 1. (бош ва тушум келишиклари билан) Ҳимоя қилмоқ, сақламоқ, қўриқламоқ.

Боғ(ни) қўримоқ. Юрт қўрисанг, ўзарсан, қўримасанг, тўзарсан. — Мақол

Полизнинг қоровули ҳам ҳосилини ўтган-кетгандан қўрийди. Н. Қобил, Унутилган соҳиллар. Молларни кўриб ётган итлар югуриб келиб, Ойқизжонни таниб, ўйнашиб сакрай берди. — Фолклор

2. (тушум келишиги билан) Ўзини ёки бирор кимсани, нарсани қуш, пашша ва шу кабилардан ҳимоя қилиш учун уни қувмоқ, ҳайдамоқ.

Сояга боғлаб қўйилган отлар эринибгина пашшаларини қўрийдилар. — Ж. Шарипов, Саодат

[Розия хола:] — Ҳозирок бир болани чумчуқ қўрийдиган қилиб қўй! — деб Зуҳрани койиб берди. — Н. Назаров, Замон

Мулла Саид Жалолхон бурнига қўнган пашшани қўлидаги рўмолча билан кўриш малол келди шекилли, остки лабини чўзиб, пуф деди. — А. Қаҳҳор, Башорат

от 1. Қуръоннинг барча сураларини ёд олган ва уларни қироат билан ўқувчи шахс.

Қуръонни бошдан-оёқ ёд олган қорилар рўза ойида пул ишлаб қоладилар. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Қози ёнидаги Асад қорига юзланди: — Имом домла, ўқинг-чи, нима битибди буёнга. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Фотиҳа тортилгандан сўнг, қутидор ва Офтоб ойим қорига пул бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Кўзи ожиз, кўр киши (ҳурмат юзасидан уларни шундай атайдилар).

Таёқ ёʻл кўрсатар аъмо қорига, Ул ҳам кўнган қисматида борига. — Эрали ва Шерали

фл. 1. Қормоқ феълининг биргалик нисбати.

2. Бир-бирига аралаш, қўшилган, бирлашган ҳолга келмоқ.

У қор, тупроқ қоришиб, аталаси чиққан майдонда чўзилиб қолди. — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

3. кўчма Аралашиб, қўшилиб, бир бўлиб кетмоқ; аралаш-қуралаш бўлиб, фарқини ёʻқотмоқ.

Гап қоришиб кетди. Фикр қоришиб кетди.

Унинг миясида ола-қуроқ мулоҳазалар қоришиб кетди. — Шарқ юлдузи

4. (жўналиш келишиги билан) Беланмоқ, бўялмоқ, ботмоқ.

Лой ва тупроққа қоришган жангчиларни танимоқ қийин эди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Таниш зангори дурра тупроққа қоришиб ётибди. — Х. Аҳророва, Орифнинг давлати

Улим билан олишганларнинг, Жангда қонга қоришганларнинг ҳайкалидир! Э. Раҳим.

5. кўчма Овора, банд бўлмоқ; куйманмоқ (бирор иш-юмуш билан).

Кумушбиби ошхона юмуши билан қоришиб ётган онасининг олдига борди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Турун:] Оббо, Муҳаббат-эй Роса меҳнатга қоришиб қолибсиз-да, а? Мунча ўзингизни уринтирмасангиз? — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби

Рўзғор ишларига қоришиб кетиши ҳам унча сезилмас, аксинча, овутгандай бўларди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

6. кўчма Бош суқмоқ; суқилмоқ, аралашмоқ, қотишмоқ.

Жанжал бўлса, қоришмам. — Ҳамза

Сен бу ишга иккинчи марта қоришма. — Ойбек, Танланган асарлар

от Аралашиб, қоришиб кетган, аралаш-қуралаш.

Козимнинг димоғига ўт-ўланларнинг бир-бирига қоришиқ иси урилди. — Э. Усмонов, Ёлқин

Алам ҳам, армон ҳам қоришиқ эди бу хўрсинишда. — М. Мансуров, Ёмби

от 1. Суюқ ёки майда заррали сочилувчан нарсаларнинг ўзаро аралашувидан, қоришувидан ҳосил бўлган модда; қоришиқ масса; аралашма.

Асал билан сариёғ қоришмаси.

Пахта майдонлари минерал ва органик ўғитлар қоришмаси билан ўғитланиб, сифатли шудгорланди. — Газетадан

2. айн. Бўза ИИ.

Семент қоришмаси. Оҳак қоришмаси. Қоришма билан ғишт термоқ.

Қадимги Римда боғловчи модда сифатида оҳак қоришмасига майдаланган вулкан жинслари ишлатилган. — Фан ва турмуш

фл. Қоришмоқ феълининг орттирма нисбати.