Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
фл. айн. Қирқмоқ.
Қидирув
«қирқил» бўйича 38 та натижа
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
23 та
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
ҚИРҚ 'ўттиз билан эллик оралиғидаги ўнлик миқдор'. Қ и р ҳ и г а чидаган ҳ и р ҳ бирига ҳам чида (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сўз асли қïрïқ тарзида талаффуз қилинган (ДС, 446), кейинроқ қïрқ шакли юзага келган (Девон, И, 333); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïрïқ > қïрқ > қирқ. Бу сўз охиридаги — (ï)қ қисми феълдан от ясовчи қўшимча бўлса керак, лекин манбаларда бу ердаги маънони англатувчи қïр— феъли ўз аксини топмаган
1. снқ сон 40 рақами ва шу ракам билан ифодаланадиган сон, миқдор. Қирқ кокил - майда ўрилган соч
Қирқ киши
Қирқ метр газмол
Қирқ сўм пул
Қирқ тонна юк
Қирқдан учни айирмоқ
Бир кун туз ичган жойга қирқ кун салом (бер) — Мақол
Қирққа чидаган, қирқ бирга ҳам чида — Мақол
Ўттизида эр атанган қирқида шер атанар — Мақол
Бир оз сабр қилсанг, қирқ кокил қилиб қўярдимки, орқангда толбаргакдай ҳилпирарди — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
2. этн. Киши вафотидан сўнг ўттиз еттинчи ёки ўттиз тўкқизинчи куни ўтказиладиган маросим
Ёʻлдош мотамсаро. Онасининг жанозаси, йигирмаси, қирқи, хатми қуръон деб анча чиқимдор бўлганга ўхшайди — Суннатилла Анорбоев, Меҳр, 1964
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
фл. Қирқмоқ феълининг мажҳул нисбати.
Дарахтнинг шохлари қирқилди.
Қирқилган беда,
Йигитнинг бўйи баланд, қомати келишган, қора соқоли иягида текис қилиб қирқилган. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Қадами қирқилди Қадам босмайдиган, келмайдиган бўлди. Тили қирқилди Гапира олмайдиган бўлиб қолди. Хотини келиши билан тили қирқилган раис гунг ўтирар эди. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан
sharwa mallarınıń júnin qırqıw.
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от Қирқилган, қирқиб, кесиб ташланган.
Қулоғи қирқиқ ит. Думи қирқиқ от. Сочи қирқиқ хотин.
Чироқда олтинланган сочлари қирқиқ бир қиз у билан овора бўлди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Чопар томонидан суйри, соқоли қирқиқ киши қоғозни юзида шодлик аломати пайдо бўлгани ҳолда ўқий бошлади. — С. Айний, Қуллар
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от 1. Қирқилган ёки қирқиладиган.
2. Қишга сақланадиган кечпишар, пўсти қалин, эти оч яшил қовун нави.
Полизлардаги оқ қировга асралган қирқма қовунлар ҳам узилди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар
- Қирқма пиёз Кўки-барги олиниб, туби ерда иккинчи йилга қолдириладиган пиёз.
- Қирқма милтиқ Стволи қирқиб қисқартирилган милтиқ. Қора қоплон иккита қирқма бешотар милтиқ ўқдонларини бирма-бир кўздан кечириб, отишга шай қилиб қўйди-да хуржунларга жойлади. — К. Яшин, Ҳамза
Эртаклар
7 та
Халқ оғзаки ижоди
Бир подшоҳнинг отлари ориқлаб қолиши ортидан юзага келган воқеа донишманд чўпоннинг ақл-заковати билан боғлиқ қизиқарли саргузаштларга айланади. Чўпон
Халқ оғзаки ижоди
Икки дўст туз конидан қайтишда чиройли гужум устида баҳслашиб қолишади. Уларнинг ўжар баҳси охир-оқибат аянчли якун топади.
Халқ оғзаки ижоди
Золим подшоҳнинг қизи Маликаи Ҳуснобод отасининг зулмига қарши чиқиб, ўз тақдирини ўзи белгилашга интилади. У кўплаб қийинчиликларни бошидан кечириб,
Халқ оғзаки ижоди
Золим подшоҳнинг фарзандсизлиги ва тўтиқушнинг саргузаштлари орқали бошланган бу эртак, гўзал Мислабуни излаб топиш ёʻлидаги қийинчиликлар ва подшоҳни
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда жасур чўпон Муқбил тошотарнинг подшоҳ қизи Меҳринигорга бўлган муҳаббати ва унинг ёʻлидаги қийинчиликлар тасвирланади. Муқбил ўз севгиси учу
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда йиртқич шер ва қўрқоқ дуррожнинг дўстлиги ҳақида ҳикоя қилинади. Дуррожнинг одати шер учун қандай оқибатларга олиб келиши тасвирланади.
Шева материаллари
8 та
Фарғона вилояти · чатнов омбир
Сим қирқиладиган омбир
Наманган вилояти · чатнов омбир
Заргарликда сим қирқиладиган омбир
Андижон вилояти · чатнов омбир
Сим қирқиладиган омбир
Хоразм вилояти · сомон билан қирқилган беда аралашмаси
Сомон билан қирқилган беда аралашмаси
Қашқадарё вилояти · қирқилик
жун қирқадиган қайчи
Қорақалпоғистон Республикаси · жоди