Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«қирқ» бўйича 408 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

33 та
қирқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ҚИРҚ 'ўттиз билан эллик оралиғидаги ўнлик миқдор'. Қ и р ҳ и г а чидаган ҳ и р ҳ бирига ҳам чида (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сўз асли қïрïқ тарзида талаффуз қилинган (ДС, 446), кейинроқ қïрқ шакли юзага келган (Девон, И, 333); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïрïқ > қïрқ > қирқ. Бу сўз охиридаги — (ï)қ қисми феълдан от ясовчи қўшимча бўлса керак, лекин манбаларда бу ердаги маънони англатувчи қïр— феъли ўз аксини топмаган

1. 40 рақами ва шу ракам билан ифодаланадиган сон, миқдор. Қирқ кокил - майда ўрилган соч

Қирқ киши

Қирқ метр газмол

Қирқ сўм пул

Қирқ тонна юк

Қирқдан учни айирмоқ

Бир кун туз ичган жойга қирқ кун салом (бер) — Мақол

Қирққа чидаган, қирқ бирга ҳам чида — Мақол

Ўттизида эр атанган қирқида шер атанар — Мақол

Бир оз сабр қилсанг, қирқ кокил қилиб қўярдимки, орқангда толбаргакдай ҳилпирарди — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

2. Киши вафотидан сўнг ўттиз еттинчи ёки ўттиз тўкқизинчи куни ўтказиладиган маросим

Ёʻлдош мотамсаро. Онасининг жанозаси, йигирмаси, қирқи, хатми қуръон деб анча чиқимдор бўлганга ўхшайди — Суннатилла Анорбоев, Меҳр, 1964

Тўлиқ мақола →
қирқиқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Қирқилган, қирқиб, кесиб ташланган.

Қулоғи қирқиқ ит. Думи қирқиқ от. Сочи қирқиқ хотин.

Чироқда олтинланган сочлари қирқиқ бир қиз у билан овора бўлди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Чопар томонидан суйри, соқоли қирқиқ киши қоғозни юзида шодлик аломати пайдо бўлгани ҳолда ўқий бошлади. — С. Айний, Қуллар

Тўлиқ мақола →
қирқма
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. Қирқилган ёки қирқиладиган.

2. Қишга сақланадиган кечпишар, пўсти қалин, эти оч яшил қовун нави.

Полизлардаги оқ қировга асралган қирқма қовунлар ҳам узилди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

  • Қирқма пиёз Кўки-барги олиниб, туби ерда иккинчи йилга қолдириладиган пиёз.
  • Қирқма милтиқ Стволи қирқиб қисқартирилган милтиқ. Қора қоплон иккита қирқма бешотар милтиқ ўқдонларини бирма-бир кўздан кечириб, отишга шай қилиб қўйди-да хуржунларга жойлади. — К. Яшин, Ҳамза
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 33 →

Таърифлар ичида

188 та
элликбоши

элликбоши тар. Ўрта асрларда: қирқ-эллик отлиқ аскар бошлиғи. Ўрта Осиё хонликларида кичик амалдор, оқсоқол. Бир куни маҳалламизнинг элликбошиси шаҳарга бориб ке

бадбахтлик

бадбахтлик Кўриниши ёқимсиз; хунук, кўримсиз юзли. Мелиқул ота кун ботиш олдида Эралининг ҳовлисига қирқ-эллик ёшлардаги бадбашара бир одам билан кириб келди. Ё

бадбашара

бадбашара Кўриниши ёқимсиз; хунук, кўримсиз юзли. Мелиқул ота кун ботиш олдида Эралининг ҳовлисига қирқ-эллик ёшлардаги бадбашара бир одам билан кириб келди. Ё

тўқмоқламоқ

тўқмоқла Тўқмоқ билан урмоқ. Тўқмоқлаб пай титмоқ. Тунукани тўқмоқлаб текисламоқ. — Икки чорак буғдойни тўқмоқлаб еганим учун, — деди Сафар, — подшоҳлик ҳақини

буғдойпоя

буғдойпоя Буғдой ўсиб ётган майдон, ер. Аҳмаджон ўттиз-қирқ метр наридаги буғдойпоя орасида бир немиснинг бошини кўриб қолди. А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз ракетачи

қарийб

қарийб рвш. Тахминан, деярли, яқин. Қарийб бир километрча масофа. Танк қирқ-эллик метр яқин келганда, Аҳмаджон ўша чакалакзордан чиққан қарийб бир рота немис пий

Ҳаммасини кўриш · 188 →

Эртаклар

146 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Ақл билан давлат
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда Ақл ва Давлат ўртасидаги баҳс тасвирланган бўлиб, улардан қайси бири ҳаётда муҳимроқ эканлиги синовдан ўтказилади. Ҳикоя давомида бир боланин

Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Ақлли, идрокли, зеҳнли
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Ахмоқ подшонинг доно хотини
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўз хотинларидан бирини қўйиб юбориши ва кейинчалик унинг олдига меҳмонга бориши ҳақида ҳикоя қилинади. Суҳбат давомида хотин подш

Ҳаммасини кўриш · 146 →

Шева материаллари

41 та
беда арра
Фарғона вилояти · беда арра

Арранинг беда қирқишга мослаб ясалган формаси

бойрä йüн
Қорақалпоғистон Республикаси · баҳорда қирқиб олинадиган қўй жуни
чаннов
Фарғона вилояти · чатнов омбир

Сим қирқиладиган омбир

чаткон
Наманган вилояти · чатнов омбир

Заргарликда сим қирқиладиган омбир

чатнов омбир
Андижон вилояти · чатнов омбир

Сим қирқиладиган омбир

дурушта
Хоразм вилояти · сомон билан қирқилган беда аралашмаси

Сомон билан қирқилган беда аралашмаси

Ҳаммасини кўриш · 41 →