а slanted, slanting, squinting, crooked
Қидирув
«қирин» бўйича 135 та натижа
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
119 та
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
фл. 1. Нарсанинг бети(сирти)ни пичоқ, капгир ва шу кабилар нарса билан сидирмоқ, тарашламоқ.
Ўзинг ҳам қириб қўйган сабзидай бўлибсан. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
капгир билан қозонни қирар экан, жеркиб: — Ҳадеб йиғи тўғрисида гапирманг, — деди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
шундоққина кўринадиган жойига кимдир мих билан қириб, Эркин, деб ёзиб қўйибди. — С. Аҳмад, Сайланма
Сигирингизнинг қаншарига темиратки чиқибди, намакоб суркадим, нос суркадим — бўлмади, пичоқ билан қириб, керосин суркаш керакмиш. — А. Қаҳҳор, Янги ер
2. Мўй-тукларни ўткир асбоб билан тарашлаб, тагидан кесиб олмоқ; шу усулда тозаламоқ.
Соч(ни) қирмоқ.
Маҳкам ака Сарсенбойнинг сочини устарада қира бошлади. — Р. Файзий, Сен етим эмассан
3. Қирғич, қошиқ ва шу кабилар асбоблар билан сидириб майдаламоқ.
Турп қирмоқ.
Ёшлар кабоб чайнашяпти, мен бўлса, қовунни қирғичда қириб едим. — И. Раҳим, Ихлос
4. Кўплаб ёки ёппасига ўлдирмоқ, қирғин қилмоқ.
Душманни қирмоқ. Зараркунандаларни қириб ташламоқ.
Бу қон ком десанг, яна тўкаман. Ҳаммасини қираман. — Ойбек, Танланган асарлар
Балиқчи қушлар кемирувчиларни кўпроқ қиради. — Фан ва турмуш
5. с. т. Кўплаб, кўп миқдорда йиғмоқ, тўпламоқ, қўлга киритмоқ, ўлжа қилмоқ.
Болалар олчани роса қирибди.
Гапларига қараганда, у бир неча мактабда ҳисобдан дарс берар ва пулни кирар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Томогини (ёки ҳалқумини) қирмоқ Ёʻталиб ёки томоқни хириллатиб, кескин овоз чиқармоқ. У томоғини қириб, гап бошлади.Саидғози ўтирганларнинг диққатини тортиш учун томоқ қириб ёʻталди. — С. Анорбоев, Оқсой
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
ҚИР И 'ясси тоғ', 'баланд текислик'. Тоғларда конлар, ҳирларда галла беҳад (Ҳабибий). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қïр тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 314; ДС, 445); кейинчалик ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïр > қир. ҚИР ИИ 'чет\ 'зиҳ'. У эҳтиёткорлик билан кўз ҳ и р и н и ташлаб ҳўйди-ю, .. (Шароф Рашидов). Бу 41-35 сўз ҳозирги ўзбек тилида мустақил ишлатилмай, одатда иборалар таркибида қатнашади. Қадимги туркий тил акс эттирилган манбаларда ҳам бу сўз келтирилмаган. Ссттнда (ИИ, 42), КРСda (493) бу сўз ноҳақ равишда қïр ( 1 баланд текислик') сўзининг маъноларидан бири си — фатида келтирилган. Аслида қадимги туркий тилда 'чет', 'зиҳ' маъносини англатувчи алоҳида сўз бўлган, Ўтилда бу сўз қир ИИ тарзида келтирилган
П. Турсун, Ўқитувчи
Тоғларда турли конлар, қирларда ғалла беҳад — Ҳабибий
Изоҳли луғат
· яна 4 та луғатда
от 1. Ёʻниш, рандалаш натижасида ҳосил бўладиган юпқа лента ёки қипиқ шаклидаги чиқит.
Ёғоч қириндиси.
Коля гапга аралашмай, жингала-жингала қириндилар сачратиб, тахтача устидан ранда юритарди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
Михайлов рандалаётган темирдан чиққан қиринди пайраҳага ўхшаб буралиб ерга тушар эди. — Н. Сафаров, Саодатнинг қиссаси
2. Тери, ичак ва шу кабиларни қириб тозалаш натижасида ҳосил бўладиган чиқит.
- Ичидан қиринди ўтмоқ 1. Қаттиқ ташвишланмоқ, талвасага тушмоқ. Ичларидан қиринди ўтиб кетган бойларнинг мақтанишлари деҳқонларга қаттиқ дард қилди. — МуштумПочтачининг [мўйсафидларга] шалдироқ червонларни санаб бериб кетаётганини кўрган Бўрихўжанинг ичидан қиринди ўтмай қолмади. — Мирмуҳсин, Чиниқиш.
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
ҚИРҚ 'ўттиз билан эллик оралиғидаги ўнлик миқдор'. Қ и р ҳ и г а чидаган ҳ и р ҳ бирига ҳам чида (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сўз асли қïрïқ тарзида талаффуз қилинган (ДС, 446), кейинроқ қïрқ шакли юзага келган (Девон, И, 333); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïрïқ > қïрқ > қирқ. Бу сўз охиридаги — (ï)қ қисми феълдан от ясовчи қўшимча бўлса керак, лекин манбаларда бу ердаги маънони англатувчи қïр— феъли ўз аксини топмаган
1. снқ сон 40 рақами ва шу ракам билан ифодаланадиган сон, миқдор. Қирқ кокил - майда ўрилган соч
Қирқ киши
Қирқ метр газмол
Қирқ сўм пул
Қирқ тонна юк
Қирқдан учни айирмоқ
Бир кун туз ичган жойга қирқ кун салом (бер) — Мақол
Қирққа чидаган, қирқ бирга ҳам чида — Мақол
Ўттизида эр атанган қирқида шер атанар — Мақол
Бир оз сабр қилсанг, қирқ кокил қилиб қўярдимки, орқангда толбаргакдай ҳилпирарди — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
2. этн. Киши вафотидан сўнг ўттиз еттинчи ёки ўттиз тўкқизинчи куни ўтказиладиган маросим
Ёʻлдош мотамсаро. Онасининг жанозаси, йигирмаси, қирқи, хатми қуръон деб анча чиқимдор бўлганга ўхшайди — Суннатилла Анорбоев, Меҳр, 1964
тақл. с. Баъзи нарсаларнинг синиши, очилиб-ёпилиши ва шу кабилардан ҳосил бўладиган товушни билдиради.
[Ўлмас опа] Ёнбошидаги жийда бутоқчасини қирс этиб синдириб олди. — Ш. Холмирзаев, Тўлқинлар
Хон соат қопқоғини қирс этиб ёпиб, занжирларини чувалаштириб, қўйнига солди. — Мирмуҳсин, Чўри
сумкачасини қирс этиб очди-да, ўн сўмлик чиқариб берди. — Ю. Шомансур, Қора марварид
У кимса учун бу вазифа чўнтагидаги бодомни қирс этиб чақиб егандай жўн гап. — Мирмуҳсин, Меъмор
Эртаклар
13 та
Халқ оғзаки ижоди
Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк
Халқ оғзаки ижоди
Доро подшо туҳмат туфайли ҳомиладор хотинини ҳайдаб юборади. Аёл ўғил туғиб, уни Искандарбек деб атайди ва тақдирга ташлаб кетади. Искандарбек турли қийи
Халқ оғзаки ижоди
Ушбу эртакда Аловуддин исмли бир йигит ўзини ҳўкиз деб ўйлаб, касалликка чалинади. Кўплаб табиблар уни даволай олмагач, подшоҳ Ибн Синони ёрдамга чақи
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда бир ота саккиз ўғли ва бир қизини синовдан ўтказиб, илм ва давлат ўртасидаги фарқни англашга ҳаракат қилади. Доно қизининг жавоблари орқали оила
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўзининг соддалиги ва ишонувчанлиги туфайли турли қийин вазиятларга тушиб қоладиган етим боланинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Унинг ҳаракатл
Шева материаллари
3 та
Фарғона вилояти · оҳансов
Темир, мис, кумуш, тилла каби металлни қирганда, эговлаганда тушган майда қириндиси.
Фарғона вилояти · оҳансоп
Билагузук, узук, йигна кабиларни эговлаганда чиққан қириндиси
Хоразм вилояти · пайраҳа, қиринди
Ёʻниб, юпқаланган тахта парчаси