Қидирув

от 1. Кишилар кўплаб, ёппасига қириладиган, кўп қон тўкиладиган уруш, жанг, босқин; хунрезлик.

Қирғин уруш. Қирқ йил қирғин бўлса, ажали етган ўлади. — Мақол

Йигитларимизга окоп қаздирадими ё милтиқ ушлатиб, қирғинга ҳайдайдими — бу нарса оқподшонинг ихтиёрида. — Ойбек, Танланган асарлар

Энди аввалгидан баттар қирғин бўлишини сезган бек ва навкарлар Андижон қўрғонига кириб бекина бошладилар. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Кўплаб ўлиш, қирилиш; ўлат.

Молларга қирғин келди.

3. кўчма с.т. Қаттиқ жанжал; уруш.

фл. 1. Нарсанинг бети(сирти)ни пичоқ, капгир ва шу кабилар нарса билан сидирмоқ, тарашламоқ.

Ўзинг ҳам қириб қўйган сабзидай бўлибсан. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

капгир билан қозонни қирар экан, жеркиб: — Ҳадеб йиғи тўғрисида гапирманг, — деди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

шундоққина кўринадиган жойига кимдир мих билан қириб, Эркин, деб ёзиб қўйибди. — С. Аҳмад, Сайланма

Сигирингизнинг қаншарига темиратки чиқибди, намакоб суркадим, нос суркадим — бўлмади, пичоқ билан қириб, керосин суркаш керакмиш. — А. Қаҳҳор, Янги ер

2. Мўй-тукларни ўткир асбоб билан тарашлаб, тагидан кесиб олмоқ; шу усулда тозаламоқ.

Соч(ни) қирмоқ.

Маҳкам ака Сарсенбойнинг сочини устарада қира бошлади. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

3. Қирғич, қошиқ ва шу кабилар асбоблар билан сидириб майдаламоқ.

Турп қирмоқ.

Ёшлар кабоб чайнашяпти, мен бўлса, қовунни қирғичда қириб едим. — И. Раҳим, Ихлос

4. Кўплаб ёки ёппасига ўлдирмоқ, қирғин қилмоқ.

Душманни қирмоқ. Зараркунандаларни қириб ташламоқ.

Бу қон ком десанг, яна тўкаман. Ҳаммасини қираман. — Ойбек, Танланган асарлар

Балиқчи қушлар кемирувчиларни кўпроқ қиради. — Фан ва турмуш

5. с. т. Кўплаб, кўп миқдорда йиғмоқ, тўпламоқ, қўлга киритмоқ, ўлжа қилмоқ.

Болалар олчани роса қирибди.

Гапларига қараганда, у бир неча мактабда ҳисобдан дарс берар ва пулни кирар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

П. Турсун, Ўқитувчи

Тоғларда турли конлар, қирларда ғалла беҳад — Ҳабибий

от Қирғин қилувчи, солувчи; қирғин қатнашчиси, хунрез.

Қирғинчилар ўқ узмасдан, ҳужум қилмасдан туриб, сизлар ўт очмайсиз. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

от 1. Қонли қаттиқ жанг, қирғинчилик, хунрезлик.

Бу қирғинбарот, ўз навбатида, гирдобига бу бой, бу камбағал деб ўтирмай, ҳаммасини тортиб, катта таҳлика туғдиргач, Содиқбойвачча ҳам шаҳардаги ҳовлисига кўчиб кетган эди. — К. Яшин, Ҳамза

2. кўчма с. т. Қаттиқ жанжал, уриш, зўр можаро.

Икки маҳалла ўртасидаги муштлашиш, қирғинбарот авжга чиқиб турганда, қандайдир бир ўткир овоз дарҳол одамлар диққатини ўзига тортди. — Мирмуҳсин, Тарихий қисса

от айн. қирғинбарот.