Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qirgin» — результатов: 117

Фильтр

Словарные статьи

116
qirgʻin

ot 1. Kishilar koʻplab, yoppasiga qiriladigan, koʻp qon toʻkiladigan urush, jang, bosqin; xunrezlik.

Qirgʻin urush. Qirq yil qirgʻin boʻlsa, ajali yetgan oʻladi. — Maqol

Yigitlarimizga okop qazdiradimi yo miltiq ushlatib, qirgʻinga haydaydimi — bu narsa oqpodshoning ixtiyorida. — Oybek, Tanlangan asarlar

Endi avvalgidan battar qirgʻin boʻlishini sezgan bek va navkarlar Andijon qoʻrgʻoniga kirib bekina boshladilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Koʻplab oʻlish, qirilish; oʻlat.

Mollarga qirgʻin keldi.

3. Qattiq janjal; urush.

  • Qirgʻin solmoq (yoki qilmoq) 1. Koʻplab oʻldirmoq, qirmoq. Hamma qizgʻin qutlaydi Kulib turgan jangchini; Dushmanlarning boshiga Qirgʻin solgan tankchini. — Z. Diyor
Полная статья →
qirmoq

fl. 1. Narsaning beti(sirti)ni pichoq, kapgir va shu kabilar narsa bilan sidirmoq, tarashlamoq.

Oʻzing ham qirib qoʻygan sabziday boʻlibsan. — E. Raimov, Ajab qishloq

kapgir bilan qozonni qirar ekan, jerkib: — Hadeb yigʻi toʻgʻrisida gapirmang, — dedi. — A. Qahhor, Asror bobo

shundoqqina koʻrinadigan joyiga kimdir mix bilan qirib, Erkin, deb yozib qoʻyibdi. — S. Ahmad, Saylanma

Sigiringizning qanshariga temiratki chiqibdi, namakob surkadim, nos surkadim — boʻlmadi, pichoq bilan qirib, kerosin surkash kerakmish. — A. Qahhor, Yangi yer

2. Moʻy-tuklarni oʻtkir asbob bilan tarashlab, tagidan kesib olmoq; shu usulda tozalamoq.

Soch(ni) qirmoq.

Mahkam aka Sarsenboyning sochini ustarada qira boshladi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

3. Qirgʻich, qoshiq va shu kabilar asboblar bilan sidirib maydalamoq.

Turp qirmoq.

Yoshlar kabob chaynashyapti, men boʻlsa, qovunni qirgʻichda qirib yedim. — I. Rahim, Ixlos

4. Koʻplab yoki yoppasiga oʻldirmoq, qirgʻin qilmoq.

Dushmanni qirmoq. Zararkunandalarni qirib tashlamoq.

Bu qon kom desang, yana toʻkaman. Hammasini qiraman. — Oybek, Tanlangan asarlar

Baliqchi qushlar kemiruvchilarni koʻproq qiradi. — Fan va turmush

5. Koʻplab, koʻp miqdorda yigʻmoq, toʻplamoq, qoʻlga kiritmoq, oʻlja qilmoq.

Bolalar olchani rosa qiribdi.

Gaplariga qaraganda, u bir necha maktabda hisobdan dars berar va pulni kirar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

  • Tomogini (yoki halqumini) qirmoq Yoʻtalib yoki tomoqni xirillatib, keskin ovoz chiqarmoq. U tomogʻini qirib, gap boshladi.Saidgʻozi oʻtirganlarning diqqatini tortish uchun tomoq qirib yoʻtaldi. — S. Anorboyev, Oqsoy
Полная статья →
qir

QIR I 'yassi togʻ', 'baland tekislik'. Togʻlarda konlar, hirlarda galla behad (Habibiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 314; DS, 445); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïr > qir. QIR II 'chet\ 'zih'. U ehtiyotkorlik bilan koʻz h i r i n i tashlab hoʻydi-yu, .. (Sharof Rashidov). Bu 41-35 soʻz hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmay, odatda iboralar tarkibida qatnashadi. Qadimgi turkiy til aks ettirilgan manbalarda ham bu soʻz keltirilmagan. ССТТНda (II, 42), КРСda (493) bu soʻz nohaq ravishda qïr ( 1 baland tekislik') soʻzining maʼnolaridan biri si — fatida keltirilgan. Aslida qadimgi turkiy tilda 'chet', 'zih' maʼnosini anglatuvchi alohida soʻz boʻlgan, OʻTILda bu soʻz qir II tarzida keltirilgan

P. Tursun, Oʻqituvchi

Togʻlarda turli konlar, qirlarda gʻalla behad — Habibiy

Полная статья →
qirgʻinbarot

ot 1. Qonli qattiq jang, qirgʻinchilik, xunrezlik.

Bu qirgʻinbarot, oʻz navbatida, girdobiga bu boy, bu kambagʻal deb oʻtirmay, hammasini tortib, katta tahlika tugʻdirgach, Sodiqboyvachcha ham shahardagi hovlisiga koʻchib ketgan edi. — K. Yashin, Hamza

2. Qattiq janjal, urish, zoʻr mojaro.

Ikki mahalla oʻrtasidagi mushtlashish, qirgʻinbarot avjga chiqib turganda, qandaydir bir oʻtkir ovoz darhol odamlar diqqatini oʻziga tortdi. — Mirmuhsin, Tarixiy qissa

Полная статья →

Показать все · 116 →

Сказки

1
Yaltillama sopol tovoq
Устное народное творчество

Bu ertakda farzandsiz podshohning qirq xotini ustiga uylangan kenja xotinidan tugʻilgan egizaklarning boshidan kechirgan sarguzashtlari hikoya qilinadi. Ular tu