Qidiruv

fl. 1. Bajo keltirmoq, bajarmoq, ijro etmoq, amalga oshirmoq.

Ish qilmoq. Qilamiz desak ish koʻp. Aytganingizning hammasini qildim. Bilganingni qil. Qush uyasida koʻrganini qiladi. — Maqol

Qiz tomon, garchand toʻyni bir yil keyin qilish sharti bilan boʻlsa ham, rozilik beribdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

2. Baʼzi otlar bilan birikib, shu ot anglatgan narsani tayyorlash, hozirlash, pishirish maʼnosini bildiradi.

Xamir qilmoq. Guvala qilmoq. Eshik qilmoq. Pichoq qilmoq. Rom qiladigan usta. Oʻtin qilmoq. Non qilmoq. Shoʻrva qilmoq.

3. Biror-bir ishga, lavozimga qoʻymoq, belgilamoq, tayinlamoq, lozim koʻrmoq, tanlab olmoq.

Vakil qilmoq. Direktor qilmoq. Boʻlim boshligʻi qilmoq.

Qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Biz Homidboyni oʻzimizga kuyov oʻgʻil qilishdan hech bir monelik koʻrmaymiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. yord. fl. vzf. Soʻz yasash uchun xizmat qiladi — ot, sifat va boshqalar turkumga oid soʻzlardan turli maʼnoli feʼllar yasaydi.

Tomosha qilmoq. Taklif qilmoq. Rashk qilmoq. Eʼlon qilmoq. Orzu qilmoq. Zoʻrlik qilmoq. Dushmanlik qilmoq. Obod qilmoq. Shod qilmoq. Bezovta qilmoq. Sarishta qilmoq. Oh-voh qilmoq. Lip-lip qilmoq. Taqir-tuqur qilmoq.

Oʻgʻrilik qilgani uchun qoʻl kesiladir va yo dorga osiladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yana bir marta opalik qilsangiz, deb maslahatga kelgan edim. — B. Rahmonov, Yurak sirlari

Boʻtaboyga, kolxoz mustahkam boʻladi, degan gapning oʻzi kifoya qildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor, chiroqlari

Yoʻgʻon kishi, xuddi gʻozga oʻxshab, gʻat-gʻat-gʻat qilib kuldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Bogʻlama vazifasida qoʻllanadi.

Oʻqituvchilik qilmoq. Oʻgʻlini muhandis qilmoq.

Sidiqjon hali buzilmagan toʻqayning narigi tomonida aravakashlik qilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mansur ham oʻrtoqlari bilan shu maydonda futbol oʻynar qora kepkasini qoshigacha bostirib, darvozabonlik qilar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot 1. va baʼzi boshqa hayvonlar dumi yoki yolining har bir tolasi; umuman, jun, soch, moʻy va shu kabilarningtolasi. .1. Ochilning ot kiliday qaysar, koʻngʻirtob sochlari doʻppi chetidan qayrilib chikib turar.. edi. P. Qodirov, Uch ildiz

Ot dumining qili. Qi

elak. Qil tuzok. Argʻamchiga qil quvvat — Maqol

2. s.t. esk. Musiqa asboblarining tebranganda ovoz chiqaradigan ipi; tor. [Gulandomning] Barmoklari dutor killarida mohir oʻynadi. Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Kishining yurish-turishidagi, boshqalar bilan muomalasidagi oʻziga xos harakatlari, xulq-atvori.

Qiligʻi issiq odam. Qiligʻi sovuq yigit.

Uning qiliqlari oʻziga juda mos tushar, hatto qoʻli qattiqligi ham fazilatdek tuyulardi. — F. Musajonov, Pushaymon

— Kechirasiz! — dedi oʻz qiligʻiga uyalib, sholgʻomday qizarib ketgan — Mastonov. Gʻayratiy, Yoʻqlov

2. Gʻayritabiiy yoki nojoʻya ish, harakat, odat va shu kabilar

Kelishmagan qiliqlar.

Zebixon shunaqayam qiliqlar qildiki, Tursunboy angrayib qoldi. — S. Ahmad, Ufq

Bunaqa qiliq Nishopuriy janoblaridan chiqadi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Fuqarolarning kechagi qiligʻi Sultonali hojini telba qilib qoʻyay dedi. — S. Siyoyev, Avaz

3. Umuman, kishining odati, rasmi.

— Hali ham eski qiligʻini qoʻmsaydi. Uyga chaqirib, oldiga dasturxon yozmaguncha, suv bermaydi, — dedi [Davlatyor]. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Keldi qonli qilichin Koʻtarib Tugʻliq. Bu ham chiqardi yana Koʻp nayrang, qiliq. — Gʻayratiy

ot 1. Bir tigʻli, gʻilof (qin) bilan yonga osiladigan, chopish, sanchish bilan yovga shikast yetkazadigan qurol.

Oʻtkir qilich. Uchi qayrilgan qilich. Qilich yalangʻochlamoq. Qilichni qindan sugʻurmoq. Qilich solmoq. Qilich bilan urmoq.

Mudofelar qoʻllaridagi miltiq, shashvar, oybolta, qilich va nayzalari bilan tizilishib oldilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Qilich (erkaklar ismi).

ot Aldam-qaldam, qalb, nopok ish qiladigan; aldamchi, firibgar, qallob.

Boyning qilvir taroziboni ham ming xil nayranglar bilan har bir kanor paxtadan bir necha qadogʻini urib qolar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Bilasizmi, oʻsha eski, kirpi, qilvir Boymat buning ham chorasini allaqachon topib qoʻygan. — K. Yashin, Oʻlim bosqinchilarga