fl. Qayirmoq feʼlining birgalik nisbati.
Поиск
По запросу «qayirishmoq» — результатов: 5: Толковый
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
5fl. 1. Bukib qavatlamoq, bukib qavatlab qoʻymoq, qaytarmoq.
Gilamni qayirib qoʻymoq. Dasturxonning chetini qayirib bosmoq.
Etigi loy boʻlganidan, Yoʻlchi tanchaga oʻtirmay, namatning uchini qayirib, pastroqqa choʻkkaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Yenglari shimarilgan Komiljon, etagining peshini qayirib olgan Davronov eng oldinda borardi. — I. Rahim, Ixlos
2. Egmoq, bukmoq, egib, bukib qiyshaytirmoq.
Mixni qayirmoq. Daraxtning shoxini qayirmoq.
Yer ketmonning betini qayiradigan darajada tosh-metin boʻlib muzladi. — S. Anorboyev, Oqsoy
Gʻulomjon koʻrdi-yu, sharpa vahimini ham unutib, shoxlarni ikki yonga qayirdi-da, orasidan suqildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
3. Egib, bukib yoki burib, biror tomonga qaytarmoq yoki sindirmoq.
Qoʻllarini qayirmoq.
Joʻxorini amakimning oʻgʻli uchdan birga qayirib, uqalab keltirib berdi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda
4. Burmoq, burib biror tomonga yoʻllamoq, boshlamoq, yangi izga solmoq.
[Ochil aka:] — Bu hazil gapmi? —dedi-da, brigadasi tomon otining boshini qayirdi. — A. Hayitmetov, Poʻlat barmoqlar
Oqboʻraning yarmini emas, toʻrtdan birini qayirib kelganimizdayam, qishlogʻimiz — koʻl, oʻzimiz — oʻrdak boʻlardik-ku! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
5. koʻchma Yomon yoʻldan qaytarmoq; oʻz yoʻliga solmoq.
Hoy, kalla Er deganni xotin qayirib olishi kerak. Hozir qayirib olma-sang, keyin holingga maymunlar yigʻlaydi. — A. Qahhor, Tobutdan tovush
Baʼzi bir amal egalarining ogʻzini moylar, agar rayondan chiqqan birortasini shunday siylay olsa, Qayirdim, bu endi oʻzimizning odam, deb koʻp taltayar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
6. Qaytarib olmoq, olib, ushlab, chegirib qolmoq.
Qarzimni qayirib qoldi.
Bular [kosibbachchalar] choyga, nonga, oʻtinga, tuz-qalampirga ortiqcha pul toʻlab ketar edilar. Albatta, men ularni oʻz choʻntagimga qayirib qolar edim. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola
- Shoxini qayirmoq (yoki sindirmoq) Biror yomon niyatdan voz kechishga majbur qilmoq; taʼzirini, adabini bermoq. [Muattar:] Bir yalangoyoq Poʻlatning shoxini qayirolmagan yigit osmondagi yulduzga qoʻl choʻzsa, qiziq boʻlar ekan. — N. Safarov, Sharq tongi
- Qayirib tashlamoq 1. Jerkib, siltab tashlamoq, qattiq oʻshqirib, gapini boʻlmoq. — Bechora bolalarni issiq inlaridan quvib chiqarganlaring ham yetar, taxtada nima gunoh! Yoqma! —dedi Gʻulomjon. Lekin qozi uni qayirib tashladi: — Ogʻzingni yum, betavfiq! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
- Qanotini qayirmoq
QAYIR 'daryo toshganida suv bosadigan yer'. Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan yerlarda ham botqoqliklar bor (P. Gʻulomov). Qadimgi turkiy tilda asli ' yumshoq yer' maʼnosini anglatgan bu ot qayïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 180); keyinchalik oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qayïr > qäyir. a. j.i x a — chuqur, teran
Vodiy tubining, daryo tarmoqlari va sunʼiy kanallar etaklari (qirgʻoqlari)ning daryo toshganda suv bosadigan joylari; yerosti suvi yuqori (yuza) boʻlgan yerlar. . . Bu —
Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan oʻtloq yerlarda ham botqoqliklar bor — P. Gʻulomov, Zarafshon etaklarida
Ibtidoiy sugʻorish dehqonchiligi bilan bir qatorda qadimgi xorazmliklar qayirlarda.. dehqonchilik qilganlar — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri
daryo oʻrtasidagi orolchami? Biz bu yerlarni oʻrta qayir deymiz — Gazetadan
sft. 1. Qayiriladigan, qaytariladigan; bukiladigan; buklama.
Qayirma pichoq.
Qayirma yoqa koʻylak ustidan, Kiyib olgan yangi choponni. — E. Rahim, Yangi qadam
2. Egilgan, bukilgan, qayrilgan.
Uzun yogʻoch boshiga bogʻlangan qayirma uchli oʻtkir temir oydinda yaltirardi. — J. Sharipov, Xorazm
3. Tepki (miltiq, toʻpponcha va shu kabilarda).
fl. Qayirmoq feʼlining orttirma nisbati.