fl. Qarimoq feʼlining orttirma nisbati.
Поиск
По запросу «qaritmoq» — результатов: 24: Толковый
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
23fl. 1. Yoshi ulgʻayib, qarilik davriga oʻtmoq; keksaymoq, qartaymoq.
Qarigan xotin. Qarigan daraxt. Ahmoq horiganini bilmas, koʻsa — qariganini. — Maqol
— Siz nechaga kirdingiz? — Meni soʻramang, men endi qarib qoldim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Qarib qolishgan, ogʻir musibatni koʻtarisha olmaydi. — E. Raimov, Ajab qishloq
2. Jismonan qarilik davriga xos holatga tushmoq.
Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Qalb qoʻrini el xizmatiga baxshida qilgan, yurtini yashnatib-yashartirgan kishi qarimaydi. — Gazetadan
3. koʻchma Eskirib, oʻz umrini tugatmoq, tugatish bosqichiga oʻtmoq.
Asrlardan asrlarga ulashgan Asl sanʼat qarimaydi. — Q. Muhammadiy.
4. koʻchma Xazon boʻlmoq, soʻlmoq.
Bogʻimizga zogʻ-u xazon dorimasin, Gul ila gulzorimiz qarimasin. — Uygʻun.
5. koʻchma Oʻz muddatining tugash pallasiga oʻtmoq, tugash jarayonida boʻlmoq.
— Bahorning daragi bu, — dedi Unsin mayin ohangda osmonga qarab, — qish qarib qoldi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl
Huvullagan sariq vodiyda, Qarigan kuz yotadi behol. — Sh. Rahmon, Yurak qirralari
- Safar qaridi 1. Maʼlum joyda yoki safarda boʻlish muddati tugadi, qaytish vaqti keldi. Safar qaridi. Gʻulomjon aka yurtini shunchalik sogʻingan ediki, har eslaganda, yurak-bagʻri ezilib ketardi. — J. Abdullaxonov, ToʻfonMaʼmura singlim, menga olam uyidan joy qolmadi, safarim qaridi, muddatim bitdi. — X. Sultonov, Onamning yurti
QARI I ' koʻkrak oʻrtasidan qoʻlning uchigacha boʻlgan uzunlik oʻlchovi' (turli joyda turlicha uzunlikni bil— dirgan). Ishtonsizning tushiga ikki q a r i boʻz kiribdi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday oʻlchov birligini anglatgan bu soʻz asli ' qoʻlning yelkadan tirsakkacha boʻlgan qismi' maʼnosini anglatgan qar otidan (ДС, 422) kuchaytirish maʼnosini ifodalovchi -ï qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ДС, 426: qarï I; De — von, III, 242): oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almash — gan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qar + ï = qarï > qäri. Bu soʻz asli ' qoʻlning tirsakkacha boʻlgan qismi'ni anglatgan (ДС, 426), keyinchalik maʼno ta — raqqiyoti natijasida hozirgi maʼnosi yuzaga kelgan. QARI II ' koʻp yashagan', ' keksa'. Q a r i bilga— nini pari bilmas (Maqol). Bu sifat asli qadimgi turkiy tilda 'keksay-' maʼnosini anglatgan qarï-feʼlidan (ДС, 426; Devon, III, 279) maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan ajralib chiqqan: 'harakat' -> 'shunday ha — rakat. oqibatida voqe boʻladigan holat'; oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qarï— > qarï > qäri
1. Ancha yoshga borgan, qartaygan; keksa. . n Dari ham, yosh ham uning oldida odob saqlayotgandek, askiyaga ortiq ogʻiz ochmadi. M. Ismoiliy, Fargʻona t
Dari kishi. Dari ot. Dari tol. Yoshu qari(lar). Dari bshzganini pari bilmas — Maqol
2. koʻchma Uzoq oʻtmishga ega. Yetib kelar muzday shabada.. Dari togʻning xoʻrsinikrshri. Sh. Rahmon, Yurak qirralari
Yozdi qari tarix sahifasiga Tarixni titratgan bir soʻz — larzakor — Mirtemir
ot Yozilgan panjaning bosh barmogʻi uchidan jimjiloqning uchigacha boʻlgan masofa; shu masofaga teng eski uzunlik oʻlchovi.
Kiprik ulay qarichday. — E. Oxunova.
Togʻdan esgan shabada yerdan bir yarim qarich koʻtarilgan gʻoʻzalarning barglarini shivirlatdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Saidiy Salimxonning oʻzidan bir qarich nariga jilishini xohlamaydi. — A. Qahhor, Sarob
- Bir qarich Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, belgi, holatni kuchaytiradi. Shu qizni bir qarichligidan tarbiyalab, yedirib, kiydirib, mana voyaga yetkazdim. — N. Safarov, Olovli izlarXoʻjayinning laychasi-ku, burnini bir qarich koʻtarganiga hayronman. — Oybek, Tanlangan asarlar[Kumush] Zaynabning bir kart osilib ketgan qovoq-dudogʻiga istehzolanib, tomosha qilar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Tili bir qarich Tili uzun, ogʻzi botir, gap bilan maqtanadigan. Hoy, oʻgʻlim! Qilgʻilikni qilib qoʻyib, tagʻin nega tilingni bir qarich qilasan?. — Nazir, Bir tup gʻoʻzaTili bir qarich boʻlib, undoq qildim, mundoq qildim, deya koʻkragiga uradi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Yosh ulgʻaya borishi bilan organizmning aʼzo va sistemalarida paydo boʻladigan salbiy oʻzgarishlar
Ular organizmning hayotga moslashuv imkoniyatlarining susayishiga, qarishga olib keladi — Gazetadan
ot Qari(gan) kishi; keksa, moʻysafid, chol.
Nuroniy qariyalar. Qariyalar choyxonasi.
Qariyalar dasturxonga fotiha oʻqishgach, hamma oʻrnidan turdi. — S. Ahmad, Ufq.
Tagʻin nima boʻldi, qariya? — har narsani loʻnda qilib gapirishni sevgan Qoratoy chidamsizlik bilan soʻradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
В определениях
1qarittir Qaritmoq feʼlining orttirma nisbati.