фл. Қаримоқ феълининг орттирма нисбати.
Қидирув
«қаритмоқ» бўйича 24 та натижа: Изоҳли
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
23 тафл. 1. Ёши улғайиб, қарилик даврига ўтмоқ; кексаймоқ, қартаймоқ.
Қариган хотин. Қариган дарахт. Аҳмоқ ҳориганини билмас, кўса — қариганини. — Мақол
— Сиз нечага кирдингиз? — Мени сўраманг, мен энди қариб қолдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Қариб қолишган, оғир мусибатни кўтариша олмайди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
2. Жисмонан қарилик даврига хос ҳолатга тушмоқ.
Хадича хола умрини хорлик-зорлик тортиб ўтказган ҳамма кишилардай тез қариган — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Қалб қўрини эл хизматига бахшида қилган, юртини яшнатиб-яшартирган киши қаримайди. — Газетадан
3. кўчма Эскириб, ўз умрини тугатмоқ, тугатиш босқичига ўтмоқ.
Асрлардан асрларга улашган Асл санъат қаримайди. — Қ. Муҳаммадий.
4. кўчма Хазон бўлмоқ, сўлмоқ.
Боғимизга зоғ-у хазон доримасин, Гул ила гулзоримиз қаримасин. — Уйғун.
5. кўчма Ўз муддатининг тугаш палласига ўтмоқ, тугаш жараёнида бўлмоқ.
— Баҳорнинг дараги бу, — деди Унсин майин оҳангда осмонга қараб, — қиш қариб қолди. — Ойбек, Улуғ ёʻл
Ҳувуллаган сариқ водийда, Қариган куз ётади беҳол. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари
- Сафар қариди 1. Маълум жойда ёки сафарда бўлиш муддати тугади, қайтиш вақти келди. Сафар қариди. Ғуломжон ака юртини шунчалик соғинган эдики, ҳар эслаганда, юрак-бағри эзилиб кетарди. — Ж. Абдуллахонов, ТўфонМаъмура синглим, менга олам уйидан жой қолмади, сафарим қариди, муддатим битди. — Х. Султонов, Онамнинг юрти
ҚАРИ И ' кўкрак ўртасидан қўлнинг учигача бўлган узунлик ўлчови' (турли жойда турлича узунликни бил— дирган). Иштонсизнинг тушига икки қ а р и бўз кирибди (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай ўлчов бирлигини англатган бу сўз асли ' қўлнинг елкадан тирсаккача бўлган қисми' маъносини англатган қар отидан (ДС, 422) кучайтириш маъносини ифодаловчи -ï қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ДС, 426: қарï И; Де — вон, ИИИ, 242): ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмаш — ган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қар + ï = қарï > қäри. Бу сўз асли ' қўлнинг тирсаккача бўлган қисми'ни англатган (ДС, 426), кейинчалик маъно та — раққиёти натижасида ҳозирги маъноси юзага келган. ҚАРИ ИИ ' кўп яшаган', ' кекса'. Қ а р и билга— нини пари билмас (Мақол). Бу сифат асли қадимги туркий тилда 'кексай-' маъносини англатган қарï-феълидан (ДС, 426; Девон, ИИИ, 279) маъно тараққиёти ёʻли билан ажралиб чиққан: 'ҳаракат' -> 'шундай ҳа — ракат. оқибатида воқе бўладиган ҳолат'; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қарï— > қарï > қäри
1. Анча ёшга борган, қартайган; кекса. . н Дари ҳам, ёш ҳам унинг олдида одоб сақлаётгандек, аскияга ортиқ оғиз очмади. М. Исмоилий, Фарғона т
Дари киши. Дари от. Дари тол. Ёшу қари(лар). Дари бшзганини пари билмас — Мақол
2. кўчма Узоқ ўтмишга эга. Етиб келар муздай шабада.. Дари тоғнинг хўрсиникршри. Ш. Раҳмон, Юрак қирралари
Ёзди қари тарих саҳифасига Тарихни титратган бир сўз — ларзакор — Миртемир
от Ёзилган панжанинг бош бармоғи учидан жимжилоқнинг учигача бўлган масофа; шу масофага тенг эски узунлик ўлчови.
Киприк улай қаричдай. — Э. Охунова.
Тоғдан эсган шабада ердан бир ярим қарич кўтарилган ғўзаларнинг баргларини шивирлатди. — П. Турсун, Ўқитувчи
Саидий Салимхоннинг ўзидан бир қарич нарига жилишини хоҳламайди. — А. Қаҳҳор, Сароб
- Бир қарич Баъзи сўзлар билан қўлланиб, белги, ҳолатни кучайтиради. Шу қизни бир қаричлигидан тарбиялаб, едириб, кийдириб, мана вояга етказдим. — Н. Сафаров, Оловли изларХўжайиннинг лайчаси-ку, бурнини бир қарич кўтарганига ҳайронман. — Ойбек, Танланган асарлар[Кумуш] Зайнабнинг бир карт осилиб кетган қовоқ-дудоғига истеҳзоланиб, томоша қилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Тили бир қарич Тили узун, оғзи ботир, гап билан мақтанадиган. Ҳой, ўғлим! Қилғиликни қилиб қўйиб, тағин нега тилингни бир қарич қиласан?. — Назир, Бир туп ғўзаТили бир қарич бўлиб, ундоқ қилдим, мундоқ қилдим, дея кўкрагига уради. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Ёш улғая бориши билан организмнинг аъзо ва системаларида пайдо бўладиган салбий ўзгаришлар
Улар организмнинг ҳаётга мослашув имкониятларининг сусайишига, қаришга олиб келади — Газетадан
от Қари(ган) киши; кекса, мўйсафид, чол.
Нуроний қариялар. Қариялар чойхонаси.
Қариялар дастурхонга фотиҳа ўқишгач, ҳамма ўрнидан турди. — С. Аҳмад, Уфқ.
Тағин нима бўлди, қария? — ҳар нарсани лўнда қилиб гапиришни севган Қоратой чидамсизлик билан сўради. — Ойбек, Танланган асарлар
Таърифлар ичида
1 тақариттир Қаритмоқ феълининг орттирма нисбати.