fl. 1. Suyuqlikning betida chayqalmoq, tebranmoq.
Qayiq suvda qalqib turibdi.
Suv yuzida qamish gʻaramlar qalqib suzar edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
2. Yuzada, biror narsa ustida lapanglamoq; u yon-bu yon chayqalmoq, silkinmoq.
Yerdan koʻtarilgan chang-toʻzon ogʻir-ogʻir qalqidi. — Shuhrat, Shinelli yillar
Oʻrtada ustiga qora guldor joynamoz yopilgan tobut yelkama-yelka qalqib oʻtadi. — T. Ashurov, Marvarid tut
Nazokat qora xonatlas koʻylak kiyib olgan, qizil duxoba nimchasi ostida toʻla koʻkragi qalqib turardi. — H. Gʻulom, Mashʼal
3. Ixtiyorsiz, qandaydir taʼsir bilan biror tomonga siltanmoq.
Tramvay qoʻzgʻalganda, bir moʻysafid qalqib ketib, ikki yigitga tegib ketdi. — Mushtum
Malohat yurak oldirib qoʻygani uchunmi yoki choʻchidimi, oʻtirgan stulida bir qalqib ketdi. — I. Rahim, Tinimsiz shahar
4. koʻchma Notinch holatda, harakatda boʻlmoq.
Zamona qalqib turibdi, bek tugul amirning oʻzi ham qutquda emish. — A. Muxtor, Chinor
Ikki oʻrtada soʻz qochib, vaziyat qalqib turganda, yoshgina yigit soʻz soʻradi — S. Mahkamov, Gina
5. Biror narsa ostidan, ortidan, tubidan sirtga (yuqoriga) chiqmoq.
Ular, basharti, birontasi suv yuziga qalqib chiqib qolsa, yana oʻq otishardi. — J. Sharipov, Xorazm
Daraxtlar ortidan oy qalqib, sekin suzib koʻtarila boshladi. — Oybek, Nur qidirib
Mamajonning oʻpkasi toʻlib, koʻziga yosh qalqidi. — S. Nurov, Narvon.
6. Oʻtirgan, yotgan oʻrnidan turmoq, qoʻpmoq.
Oppoq dala, qir, Oy nuri balqir, Tong otar-otmas Bitta qiz qalqir. — M. Alaviya.
Xon oʻrnidan qalqib turib, hech kimga qaramay, hech narsa demay, oʻqday otilib, ichkariga kirib ketdi. — J. Sharipov, Xorazm
7. Paydo boʻlmoq, chiqmoq, toshmoq.
Uning badaniga allaqanday qora dogʻlar qalqigan, isitmasi chiqib yotibdi. — A. Muxtor, Tugʻilish
8. koʻchma Namoyon boʻlmoq, aks etmoq.
Oyna opa chehrasidagi jiddiylik yoʻqolmagan boʻlsa-da, lablarining bir chetida tabassum qildi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar
Chehrasiga qalqib chiqqan alamli ifodani yashirishga urinib, burilib qaradi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
9. koʻchma Ikkilik boʻlib, na u yoqli, na bu yoqli boʻlmay turmoq; ikkilanmoq.
Mingboshining bu tilyogʻlamaligi majlisning qalqib turgan qismini ham uning tomoniga burib yubordi. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi.
10. ayn. Oʻqchimoq.
Qandolat buvi choy hoʻplab turib, piq etib kulib yuborgan edi, qalqib ketdi. — R. Fayziy, Hazrati inson
Tomogʻimdan osh oʻtmay, qalqib ketdim. — R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla
- Oyoqqa qalqimoq Oʻtirgan joyidan tiklanmoq, tik turmoq. Yuzboshilar ham oyoqqa qalqib, qoʻl qovushtirishdi. — H. Gʻulom, MashʼalHamma oyoqqa qalqib, salomlashdi. — Shuhrat, Shinelli yillar
- Yuragi qalqimoq Qalbida kuchli noxush his-sezgi qoʻzgʻalmoq. Yodgorning yuragi qalqib ketdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol