«қадама» бўйича 24 та натижа
сфт. 1. Қадаб, тўғнаб ёки тикиб, чатиб қўйиладиган.
Қадама жияк. Қадама ёқа.
2. Безак яратиш, безатиш, ясатиш ва шу кабилар учун қадалган нарса.
Ўша чолғуларни ўйладим бу гал, Чиройда беқиёс, кўзни олади. Садаф қадамалар ёнар мукаммал — А. Исроилов
фл. 1. Тирамоқ, тақамоқ.
Тахтанинг бир учини деворга қадамоқ.
— Бу яшамай ўлгурнинг ўзи ёмон, — деди опа муштини ерга қадаб. — А. Қаҳҳор, Сароб. Бектемир.
Иккита танкни кўрди, бири қийшайган, иккинчиси эса тумшуғини ерга қадаган. — Ойбек, Қуёш қораймас
2. Санчмоқ, суқмоқ.
Ханжар қадамоқ.
Пичоқчанинг учини консерва банкасига қадаб, безакдор сопи устидан кафти билан ура бошлади. — Н. Аминов, Суварак
3. Тўғнамоқ, тақмоқ.
Тўғноғич қадамоқ. Тўғноғич билан қадаб қўймоқ.
Мен бирон қоғозни ўқимасдан қўл қўйсам, сен бирон кўйлакнинг ёқасини қийшиқ қадаб қўйсанг, ишга совуққонлик билан қараганимиз учун жавобгар бўламиз. — А. Қаҳҳор, Айб кимда?
Дасторпеч гавҳарларни Ботирнинг салласига қадаб қўйди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
4. Ўрнига тушириб бириктирмоқ; солмоқ, тақмоқ (тугма, пистон ва шу кабиларни).
Гимнастёркасининг ёқасига қўл юборди-ю, тугмасини қадашга улгуролмай, яна сўзида давом қилди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
5. Ўрнатмоқ, тикмоқ; босиб, суқиб, ўрнига жойлаштирмоқ.
Глухов пичоқ билан бирпасда беўхшовгина юлдуз ясади, бармоқдай қизил қалам билан уни бўяди-да, ёғочга бириктириб, қабрга қадади. — Ойбек, Қуёш қораймас
6. кўчма Экмоқ, тикмоқ.
[Бўтабой] Шудгорни кесиб, чигит қадаётганлар олдига борди. — С. Аҳмад, Ҳукм
от этн. Киши вафотидан кейин унинг кейинги маросимларидан бирини, масалан, йигирмаси ёки қирқини бирор яқин қариндошиникида ўтказиш одати, таомили.
Қаъда қилмоқ.
от Май ичиладиган идиш; жом.
Биллур қадаҳ. Олтин қадаҳ. Бир қадаҳ вино,
Мударрисов бўшаган қадаҳни дастурхон четига қўяр экан, кампир дуруст-ку, дегандай қош қоқиб, Йигиталига қараб қўйди. — Д. Нурий, Осмон устуни
Ароқдан қилқиллатиб қуйиб, ўрнидан турди Қадаҳнинг бирини бошлиққа узатди. — Н. Аминов, Суварак
от 1. Юриш жараёнидаги ҳар бир оёқ ташлаш, оёқ босиш; одим.
Илдам қадам. Шахдам қадам.
Очил бу гапларнинг менга алоқаси ёʻқ, дегандай қилиб, қадамини тезлаштирди. — П. Қодиров, Уч илдиз
Ёнидаги қорабайир буни сезди шекилли, бир неча одим ўтиб, қадамини секинлаштирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Шу вақт болохона нарвонида гурс-гурс қадам товуши эшитилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
— Мардонқул ака, — деди у бошлиқнинг юришига қадамини мослаб — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат
Саодатхон бир-икки қадам босиб, яна орқасига қайтди. — С. Зуннунова, Янги директор
2. Ҳар бир қадам оралиғига тенг масофа, оралиқ масофа.
— Ассалому алайкум, — дедим остонадан бир қадам нарида туриб. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
Содиқ аминнинг капаси унгурдан юз қадамча ғарбда, тоғнинг соябон бўлиб осилиб тушган каттакон тоши остида эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. кўчма Иш-фаолият, ривожланиш ва шу кабиларда олға силжиш, илгарилаш.
Ўртоқ Аҳмедов, бу тажриба пахта агротехникасида олға қўйилган катта қадам, дейди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
4. кўчма Бирор жой, томонга қаратилган, ёʻналган юриш; ташриф.
Унинг бу ердан қадами узилди (кесилди). У бизникига қадам босмай қўйди.
Агар қадамимни бой сезиб қолса, Гулнорнинг аҳволи оғирлашмайдими? — Ойбек, Танланган асарлар
Хайрият, хайрият, Абдурасул! Сенинг ҳам қадаминг биз томонларга тушар экан — П. Турсун, Ўқитувчи
Сенинг учун келди совчи қадами — Баҳром ва Гуландом
5. кўчма Иш-фаолиятдаги ҳар бир хатти-ҳаракат; амал.
Одам баъзан бир марта нотўғри босиб қўйган қадами учун умрбод жавоб беради. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Ахир, кам гапириб, қадамини билиб босса, ишини билиб қилса ва зимдан қора ниятлар ёʻлидан кета берса, уни дарҳол билиш осонми, ахир? — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
кўм. 1. (б. к. билан) Таққослаш, ўхшатиш, даража муносабатларини, маъноларини билдиради; каби, ўхшаш, -дек.
Косани олиб, катта қошиқ билан шошиб-пишиб ичди. Косада ош уч эллик қадар озайди. — Ойбек, Танланган асарлар
Дунё қадар мардлик сиққан кенг қучоғингга, Яширинган миллион халқнинг ғазабли саси. — Ҳ. Пўлат.
Биз ўзимизни ичкарига олгач, дарвозабон ўзининг ҳазми кўтарган қадар бизга тўнғиллайдир-да, дарвозани берклаш ҳаракатига тушади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. ж. к. (билан) Чегара муносабатини, маъносини билдиради; довур, -гача.
Уйдан вокзалга қадар. Етти яшардан етмиш яшарга қадар.
Дарвоза остини то ҳамсоялар эшигига қадар супуриб кириб ўлтириб, оналари билан чой ичмоққа машғул бўлар эрди. — Ҳамза, Танланган асарлар
Шу йилнинг охирига қадар корхонада бешта дастгоҳ тайёрланада. — Газетадан
