Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «q.» — результатов: 2883: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

2153
qad

ot 1. Boʻy-bast, gavda bichimi; qomat, sumbat.

Qaddi kelishgan odam. Qaddi bukilgan chol.

Gʻulomjon chiroyli qaddini bukib, onasi ustiga engashdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Soqolining oqligiga qaramasdan, uning qaddida keksalik alomati sezilmas edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Olimov qaddi barvasta, semizgina kishi edi. — H. Nazir, Soʻnggi chaqmoqlar

2. Tananing oyoqlardan yuqori qismi, gavda.

Kostyum hali boʻyiga nisbatan ingichka boʻlgan qaddiga kenglik qildi, koʻkragi bir oz xalta boʻlib, yoqasi koʻchib turibdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Bek qaddini yostiq ustidan koʻtarib, Komilga jilmayib qaradi. — H. Gʻulom, Mashʼal

3. Kishi va narsalarning boʻyi, balandligi.

Oʻn kunlik mehnat orqasida har tomoni besh gazli va qaddi uch yarim gazli bir hujra hosil boʻladi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Endi u ozdi, soqollari oʻsdi, yuzi qoraydi qaddi choʻzildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Xirmonlar qaddini koʻkdan oshiring — Gʻ, Gʻulom

  • Qad koʻtarmoq 1. Boʻy choʻzmoq, oʻsmoq. Rayhonlar qad koʻtarib, hid sochdi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariMurotalining hovlisida qad koʻtargan oʻrik butun qishloqda mavjud boʻlgan daraxtlarning eng kattasi va chiroylisi edi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchliKlub devorlari kun emas, soat sayin qad koʻtara bordi. — MushtumUch hafta ichida gʻishtin sardoba yerdan ikki-uch gaz qad koʻtarib, uzoq-uzoqlardan koʻzga tashlanadigan boʻlib qoldi. — Mirmuhsin, MeʼmorHar yer-har yerda kabob, somsa, palov pishiradigan oshxonalar tezda qad koʻtarib, ishga tushdi. — J. Sharipov, Xorazm
  • Qad rostlamoq Binokor qadami yetgan joy tez obod boʻladi, ulkan zavod-fabrikalar qad rostlaydi. — Gazetadan
  • Qaddi raso 1. Qaddi raso yigit;Qaddi raso teraklar.
  • Qaddini koʻtarmoq Supada yonboshlab yotgan yigit qaddini koʻtarib, atrofga qaradi.— Qaddini koʻtarguncha, zavodchi boylardan soliq olinmasin, — dedi Yolmonboy. — J. Sharipov, Xorazm
  • Qaddini rostlamoq 1. Qaddini tik, meʼyoriy holatga olmoq. Qurbon ota engashib, samovarning ostiga sim tiqayotgan edi, qaddini rostlab, Sidiqjonga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlaripullarni koʻrpachaga uzala tushib, huzur qilib xayolan sanab yotgan Poshsha xola Laʼliga koʻzi tushdi-da, qaddini rostladi. — D. Nuriy, Osmon ustuniGarchi qaddini rostlab olgan boʻlsa ham, hali yosh, yomgʻirda qolgan gʻoʻzalar Muhiddinning koʻz oʻngidan oʻtardi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldiShahar bozorida otasi bergan pulni sarmoya qilib, doʻkon ochgan Toji savdo-sotiqni avj oldirib, qaddini rostlay boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Полная статья →
qat

ot 1. Qavat-qavat yoki qatlam-qatlam narsalarning xar bir qavati, qatlami.

Toʻrt qat buklangan koʻrpacha.

Azmiddin bir varaq qogʻozdagi bir necha qat buklangan xatni olib, chiroq shuʼlasiga tutib, koʻzdan kechirdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Imonimni asrayman desang, bu yerlardan bosh olib ketish kerak. Boʻlmasa, yetti qat yer tagida yonib turgan doʻzaxda qovurilasan. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Taxlangan, buklangan narsalarning orasi.

Koʻrpaning qati.

Hojimat bel-bogʻining qatidan qogʻoz chiqazib tashladi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Mehri opa birinchi konvertni ochdi Ikkinchisini ochdi-yu, xatning qatidagi rasmga koʻzi tushishi bilan toʻxtab, unga tikilib qoldi. — R. Fayziy, Ona.

3. Maʼlum qalinlikdagi yoyiq narsalar qatlami, qavat.

Bir bechoraning chekkan xoʻrligini oʻylab, har kuni bir qat etdan tushaman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mana, men geolog, necha yildirki, Tinmay oʻrgana-man tuproq qatini. — Zulfiya.

4. Sahifa, varaq.

Varaqlanar yetimlikning daftarin qati. — Gʻ, Gʻulom

5. Qator 1.

6. Marta, karra, qatla.

Biroq uning tashvishi ikki qat oshdi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ayniqsa, keyingi paytlarda ish chalkashib, oʻn qat ogʻirlashib ketdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar.

Nega, koʻnglim, boʻlding betoqat? Tinchman, dedim senga necha qat. — Mirtemir.

  • Qat etmoq s. t. ayn. qatʼ etmoq (ʼ).
Полная статья →
qay

QAY ' qaysi'. Oʻt oʻrdim, mashoh terdim. Q a y ish duch kelsa, hildim (Quddus Muhammadiy). Qadimgi turkiy tilda ham pgunday maʼnoni bildirgan bu olmosh asli qayu tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 237; DS, 408); eski oʻzbek tilida bu soʻz oxiridagi u unlisi talaffuz qilinmay qoʻygan (КРС, 318), hozirgi oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: qayu > qay > qäy

soʻr. olm. Qaysi?; qanday? n -tuman, zalolat. E. Shukur, Hamal ayvoni

Hay vaqtda oʻqiysiz? Qay mahalda keldingiz? Qay darajada? Qay ahvolda?

Bir oshno iz-laydir devona dilim, Qay taraf qarasam

Buvim soʻzlar xoʻrsinib, Utmishidan oʻksinib: -Oʻt oʻrdim, mashoq terdim, Qay ish duch kel-saqildim — Q. Muhammadiy

Tongla mahsharda qay yuz bilan senga boqaman? — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →

Показать все · 2153 →

В определениях

420

Показать все · 420 →

Сказки

123
Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aql va boylik
Устное народное творчество

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Показать все · 123 →

Диалектные материалы

187
Anjirnak
Namangan viloyati · Anjirnak

Rangi to‘q.

Arbamoq
Qashqadaryo viloyati · Arbamoq

Olqishlamoq, undamoq; ruhini ko‘tarmoq.

Arja
Xorazm viloyati · Arja

Sandiq.

Biragay
Jizzax viloyati · Biragay

Egiz tug‘ilmagan, bitta tug‘ilgan jonliq.

Boʻzalam
Samarqand viloyati · Chimzor, o‘tloq

Chimzor, o‘tloq.

Boʻzloq
Samarqand viloyati · oʻtloq

Oʻtloq.

Показать все · 187 →