Қидирув

сфт. 1. Пули бўлмаган, пули ёʻқ.

Пулдор одам Москвага, Варшавагача боради. Пулсиз одам ўз жойидан бир қадам силжисин-чи! — Ойбек, Танланган асарлар

2. с. т. Пул тўланмайдиган, текин, бепул.

Пулсиз лексия. Пулсиз тарқатилган брошюра.

от 1. Олди-сотди ёки тўлов муомалаларида нарх, баҳо, қиймат ўлчови бўлган металл ёки қоғоз белги; ақча.

Қоғоз пул. Танга пул. Нақд пул. Пул майдаламоқ. Пул бўлса, чангалда шўрва. — Мақол

Пули куйган қалампир чайнар. — Мақол

Сидиқжон кечки пайт кўчага чиқмоқчи бўлган эди, Анзират хола, унинг пули ёʻқлигини билгандай, соч олдиргани пул берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ёʻлкирага пулимиз, пиёда қайтишга иложимиз бўлмаганидан қолиб кетдик. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

[Санавбар Хайринисога:] Сизга ҳам гапираман, пул учун имони ва қизини сотадиган отамга ҳам гапиравераман. Ҳамза, — Туҳматчилар жазоси

2. Сармоя, маблағ.

Қурилишга пул ажратмоқ.

Пул-чи? Пул ҳам туғади. Жуда кўп туғади, тез туғади, айниқса, бу замонда пул сертухум бўлиб кетган. — Ойбек, Танланган асарлар

Нуқул пул ва фойда кетидан қувсак-да, аммо одамларимиз руҳан қашшоқ бўлиб қолишса, бундай жамиятнинг ҳеч кимга кераги ёʻқ. — Газетадан

3. с. т. Иш ҳақи; маош.

Қоровул пули. Бугун пул оладиган кунимиз.

4. эск. Баъзи ерларда ярим тийинга, баъзи ерларда бир тийинга тенг бўлган пул ўлчов бирлиги ва шу қийматдаги майда пулнинг ўзи.

Нарх билиб келган болага йигирма пул бериб, орқаси куймаганини олиш шарти билан нонга юборди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Йиқитган болаларга икки пулдан соврин бериб томоша қилиб ётган икки бойнинг бири шу — Ниёзмат ҳожи бўлиб, ҳаждан янги келган йиллари эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

5. Афғонистоннинг асосий пул бирлиги — афғонийнинг юздан бир улушига тенг майда пул, танга.

от Пулга эга бўлмаслик, пули ёʻқлик.

Саидий бир сўм ишласа, оила ўн сўм талаб қилади. Саидий ўн сўм ишласа, оила пулсизликдан қоп-қора қақшайди. — А. Қаҳҳор, Сароб

от тиб. Юракнинг қисқариши натижасида ундан келаётган қон оқими таъсири билан қон томири деворчаларининг ритмик силкиниши, тепиши, уриши, шунингдек, баданнинг томир тепкиси сезиладиган жойи.

Пулс — саксон. Беморнинг пулсини кўрмоқ. Пулсни ўлчамоқ.

от 1. Ноталар қўйиш учун ишлатиладиган, бир томонга нишаб, узун оёқли столча.

Дирижёр пулти.

Кийинишидан олақарғани эслатувчи, сочи жингалак, чиройли бир йигит дирижёрлик пултига чиқиб, қўлидаги таёқчасини қимирлатувдиямки, залда оркестр садолари янгради. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

2. тех. Бирор нарсани автоматик бошқарадиган асбоб, аппаратлар ўрнатилган жой (стол, стенд ва шу кабилар).

Бошқариш пулти. Диспетчерлик пулти.

У бошқариш пулти ёнидаги креслога ўтириб, бир оз мизғимоқчи бўлди. Афсуски, бу ҳам насиб этмади. — Ёшлик

Бу жойда каттагина бошқариш пулти ўрнатилган экан. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

3. Радио телеаппаратураларни бошқарувчи асбоб.

Телевизор пултини босмоқ.

сфт. 1. Пули бўлган, пули бор.

Пулли — ботир, пулсиз — ётир. — Мақол

2. Пул тўланадиган, пул эвазига олинадиган, бериладиган ёки қилинадиган.

Пулли консерт. Пулли маъруза.

Қизил Ярим ой жамияти томонидан ташкил қилинган пулли поликлиникага директор қилиб тайинлашни сўради. — А. Қаҳҳор, Сароб

Пулли хизматларни бир ярим баравар кўпайтириш режалаштирилди. — Газетадан

Олий бизнес мактабида ўқиш пулли-контракт асосида бўлиб, Бошқарув бизнес магистри дастури бўйича халқаро талаблар ва халқаро программа асосида олиб борилади. — Газетадан

3. (фақат миқдор ифодаловчи сонлар билан) Пул, тийин қийматидаги.

Тўққиз пулли носвой. Уч пулли аҳамияти ёʻқ нарса.

Олти пулли тақадек. Кўзи ирғиб бақадек, Оч мухлиснинг қўлида Ўтмай қолган чақадек Шайх ҳазратларига салом. — Ҳамза