Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ози» бўйича 676 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

245 та
оз

ОЗ ъкам\ О з сўзла, кўп ўйла (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз асли а:з тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, I, 93), ўша даврлардаёқ а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (Девон, И, 105; ДС, 71); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: а:з > аз > âз

сон 1. ёки миқдор жиҳатдан унча кўп бўлмаган; кам

Оз вақт

Ҳовузда сув

Гап кўп, кўмир — Мақол

Оз емак - соз емак — Мақол

Яқинда табибларга кўрсатган эдим, қонингиз оз, қимиз ичинг, деди — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

2. Етарли эмас, кифоя қилмайдиган, қаноатланарли бўлмаган; кам

Бир йигитга етмиш ҳунар — Мақол

Мақтанма, ғоз, ҳунаринг — Мақол

Кўп бўлса - кетар, оз бўлса - етар — Мақол

Икковимиз ўтказадиган олтин умрнинг олтин минутларини ҳар қанча олтин соат санаса оз! — Абдулла Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Электр қуввати шу қадар оз эдики, насос моторларни айлантиришга ҳам ожизлик қилиб қолди — Саид Аҳмад, Уфқ

3. Баъзи-баъзида; гоҳо-гоҳо, камдан-кам. Бир оз - озгина, андак. Кўпи кетиб, ози қолди - ярмидан кўпи кетиб, ундан озроқ миқдори қолди (қийинчилик кунлар, оғир иш ва шу кабилар ҳақида). Оз бўлмаса - нақ бўлмаса; сал бўлмаса; нақ, худди. Оз қолди - сал қолди. Энг ози - кам деганда, энг ками, ақалли

Анвар ўз тенги болалар билан оз алоқа қилар, уларга кам аралашар ва ортиқча ўйнабкулмас.. эди — Абдулла Қодирий, Меҳробдан чаён

Қизлик вақтида Нури уларнинг кулбасига жуда оз чиқар эди — Ойбек, Танланган асарлар

Бир оз тузи кам бўлибди

Робия хола бир оз букчайганича, майда қадамлар билан шипиллаб, супага ёʻл бошлади — Саида Зуннунова, Олов

-Кўпи кетиб, ози қолди, - овутди уни Усмонжон, - ҳеч нарса эмас, бу қийинчиликлар ўтиб кетади — Саида Зуннунова, Олов

-Оз бўлмаса, ҳаром ўлар экан, жонивор, - дейди у [ёʻловчи], бир тутам яшил беда билан пичоғини артаётиб — Парда Турсун, Ўқитувчи

Ҳар сафар момақалдироқ гулдураганда, "ойи", деб додлаб юборишига оз қоларди — Суннатилла Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

Боя синфда болалардан бири ҳимоя тилаб: "Ҳурматли ўқитувчим!" деб юборишга оз қолди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Уятни билсангиз, энг ози шунинг андишаси керак эмасми? — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
озиқ

от 1. Овқат бўладиган маҳсулот, ов-қатли дон-дун; емиш.

Озиқ маҳсулоти. Бир кунлик ёʻлга чиқсанг, бир ҳафталик озиқ ол! — Мақол

Ёзнинг ёзиғи — қишнинг озиғи. — Мақол

Йигитлардан бири дастурхон ёзиб, ёʻлга олган озиқларини ўртага қўйди. — А. Қаҳҳор, Мастон

Нима, озиқ биттами, қозон осмадингиз! — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ҳайвонлар овқати, ем-хашак.

Ҳайвонлар учун қишга озиқ тайёрламоқ. Қуртларга озиқ бермоқ.

3. Ўсимликлар ўсиш жараёнида ердан оладиган моддалар.

Ўсимликларга қўшимча озиқ бериш. Илдиз озиқ берса, новда кўкарар. — Мақол

  • Жон озиғи ёки жонга озиқ Роҳат. Яхши сўз — жон озиғи, ёмон сўз — бош қозиғи. — МақолМайин эсган насими, об-у ҳавоси, Бўлур жонга озиқ завқ-у сафоси. — Ҳабибий
  • Маънавий (ёки руҳий) Озиқ Кишига маънавий завқ бағишлайдиган, унинг маънавий жиҳатдан ўсишига, такомиллашувига хизмат қиладиган восита. Гўзал адабиёт — руҳий озиқ. — А. Қаҳҳор, Сароб
  • Озиқ тиш Киши ва ҳайвонларнинг овқат чайнаш, эзиш учун хизмат қиладиган тиши; жағ тишлари.
Тўлиқ мақола →
ўзича

1. Мавжуд ҳолатини сақлаб, қандай бўлса шундайлигича, ўзгармасдан ёки ўзгартирмасдан; аслича.

Лойиҳа ўзича қолди. Матнни ўзича қолдирмоқ.

2. Ўз ақли доирасида, ўз тушунчасига мувофиқ.

Ҳовлида кезиб юрган маст Салимбойвачча ўзича фурсатни ва тасодифни жуда қулай топди. — Ойбек, Танланган асарлар

Қумринисо бу қарашга ўзича маъно бериб, қизаргандай бўлди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Ҳар ким ўзича ҳикоянинг мағзини чаққандай жимиб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Биров билан келишмасдан, ўз хоҳиши билан; мустақил равишда.

Бундан йигирма кунлар бурун уста Олимнинг устакор билан нима учундир уришганлиги ва шундан сўнг ўз уйига дўкон қуриб, ўзича ишлай бош-лаганлиги англашилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Петка, душман бостириб келаётганда, ўт очгани команда бермаган командирни хоин гумон қилиб, ўзича ўт очган. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

4. Ўзидан-ўзи; ўз ҳолича.

У шунда алланечук шавқланиб, ўзича кулумсирар эди. — Н. Мақсудий, Юксалиш

[Йигит] Қамчини кўтарди-ю, яна секин ёнига туширди. Чол буни сездими, ё ўзичами: — Чопкингиз келдими, ўғлим? — деб сўради. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Шунчаки ўзи.

Ҳа, баракалла! Ундан кейин, хотининг ўзича келганмикин? Ёʻқ! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

6. Ўзига хос, алоҳида.

Яхши қиз билан суҳбат қилишнинг ҳам ўзича бир гашти бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
озиқли

сфт. 1. Озиғи, озиқ-овқати бор, озиқ-овқат билан таъмин этилган.

Озиқли от ҳоримас, қариндошлик қаримас. — Мақол

2. Таркибида озиқ моддалари бор, озиқ бўладиган.

Озиқли моддалар.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 245 →

Таърифлар ичида

8 та
кошинпаз

кошинпаз Кошин пиширувчи, кошин тайёрловчи. Аммо, сиз болаларим, ишнинг охирини ўз елкангизга олинг. Бундан бу ёғи — сирчиларга, кошинпазларга ёрдам қилиш

сирчи

сирчи Мойбўёқ билан ишловчи уста; сиркор. — Аммо сиз, болаларим, ишнинг оғирини ўз зиммаларингизга олинг. Бундан бу ёғи сирчиларга, кошинпазларга ёрдам қилин

камида

камида рвш. Кам деганда, энг ози; минимум. Бу иш учун камида уч ой вақт керак. Бу пайкал камида беш гектар келади. Уч кунлик эмас, камида бир хафталик ой тоғлар ор

овутмоқ

овут Йиғидан тўхтатмоқ. Нафиса сукут ичра йиғлаётган гўдакни овутишга киришди. Мирмуҳсин, Топилган ҳусн Тасалли бериб юпатмоқ, овунтирмоқ. Нега Асроранинг олдига

юпатмоқ

юпат Йиғлашдан тўхтатмоқ; овутмоқ. Болани юпатмоқ. Муз тоғ-лардан чиқарди Бир алла сози — Ёш гўдакни юпатган Она овози. Ҳ. Олимжон Қайғу-аламини енгиллатишг

Ҳаммасини кўриш · 8 →

Эртаклар

272 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой
Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 272 →

Шева материаллари

148 та
ДУКАРТЧА, дўкартча, дўкачча
Фарғона вилояти · дукартча

чилангарликда "дукарт"нинг кичкина тури. Илгари сартарошлар дукарт ишлатиб бо'лмайдиган нозикроқ жойларнинг тук ва мо'йини қириш учун дукартчани ишлатар

Қочиқ
Хоразм вилояти · нозик жой
аждар дüми
Фарғона вилояти · аждар думи

Мискарлик ва наққошликда мис идишларга ўйилган бадиий нақш композициясининг бир элементи

алам
Фарғона вилояти · алам

Наққошликда мис идишларга ўйилган бадиий нақш композициясининг бир элементи

амалабир
Қорақалпоғистон Республикаси · э, нима; го'ё, го'ёки, шекилли

1. э, нима (э'тироз, норозилик); 2. го'ё, го'ёки, шекилли

Ҳаммасини кўриш · 148 →

Ташқи ресурслар

2 та
Коммон Воике: ўзбек тили
Корпуслар ва илмий ресурслар

Ўзбек нутқининг очиқ маълумотлар тўплами; овоз ёзиб ёки ёзувларни текшириб ҳисса қўшиш мумкин.

Lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Бепул ва чекловсиз кирилл–лотин транслитерацияси; ў ва ғ ҳарфларини ёзиш жараёнида тузатади.

Саҳифалар

1 та
Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.