Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«oydek» boʻyicha 145 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

123 ta
oy

ot 1. (O — katta). Quyoshdan nur olib, yogʻdu sochuvchi samoviy jism, Yerning tabiiy yoʻldoshi.

Oʻn toʻrt kunlik oy. Toʻlin oy. Oy nuri. Oy chiqdi. Oy botdi. Oyning yuzidagi dogʻlar. Oyning Yer atrofida aylanishi.

Oyni etak bilan yopib boʻlmaydi. — Maqol

Kechki gullar ochilib turibdi. Koʻkda tanho oy kezmoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Astronomik yilning oʻn ikkidan biriga — Oyning Quyosh atrofidan bir marta aylanib chiqish muddatiga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi: 28, 29 30 yoki 31 kunlik davr.

Oy boshi. May oyi. Bir yil — oʻn ikki oy. Bu orada uch oy oʻtdi. Yoz oylari ham oʻtib ketdi. Oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ. — Maqol

Oʻgʻlim bechora oy oʻtmasdan boʻzchining mokisidek qatnab tursa. — A. Qodiriy,Oʻtgan kunlar

3. Uch-toʻrt kunlik oy shaklidagi bezak yoki belgi.

Mezana ustidagi oy.

4. Ayollar ismi tarkibiga kiradi yoki ayollar nomiga qoʻshilib, erkalash, hurmatni bildiradi.

Oyposhsha, Oyqiz, Oytoʻti, Oynisa; Tursunoy. Shirmonoy, Qunduzoy.

  • Oy yuz Chiroyli yuz, goʻzal yuz. Oy yuzing qora chimmat zulmidan qutultirgʻil. Chiq qorongʻi turmushdan, nur ichinda javlon qil. Hamza. Oy desa — oyga, kun desa kunga oʻxshaydi Juda goʻzal, juda ham chiroyli.
  • Oydan oy, kundan kun oʻtib Ancha vaqt oʻtib. Oydan oy, kundan kun oʻtar daryodil, Menga tanho boʻlgan sen yoʻqsan mohim. — Habib Abdunazar, Anjir guli.
  • Oy-kun(lar) oʻtib Vaqti, umri, hayoti kechib. Shu yoʻsin oromsizlik va besaranjomlik ichida [Otabekning] oy-kunlari oʻtib turar edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.
  • Oy borib, omon kel Safarga ketayotgan kimsaga yaxshilik tilab aytiladigan ibora, oq yoʻl tilash. U[Elmurod] yoʻlda ketar ekan Oy borib, omon keling! deb, oq yoʻl tilab qolgan Gulsumni hiylagacha oʻylab yotdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Oy koʻrmoq Hayz koʻrmoq.
  • Oyi toʻldi Tugʻish vaqti yetdi. Kumushning oyi toʻlmasdanoq, u [onasi] beshik yasatish bilan mashgʻul edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Oykuni yaqin Tugʻish arafasida, oldida.
Toʻliq maqola →
oyi

ot Ona.

— Bir ozdan keyin chiqib, oyim bilan soʻrashing, — dedi Kumush. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Oyijon, siz hech tashvish tortmang, charchadim, xolos, — javob berdi Nuri. — Oybek, Tanlangan asarlar

  • Katta oyi 1. Ota yoki onaning onasi; Yoʻlchi pishqirgan otini toʻxtatib, qichqirdi: — Katta oyi, yigitchalarni xursand qiling! — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Kelin oyi
  • Kichik oyi
Toʻliq maqola →
oyat

ot Qurʼon suralarining har bir jumlasi, har bir bandi.

Mehroblar tepasiga xatti shikasta xati bilan oyat yozilgan. — Mirmuhsin, Ildizlar va yaproqlar

Baʼzilar choʻkkalab oʻtirib olib, oʻzlari bilgan oyatni tilovat qilmoqda. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Qurʼoni karimda Od qavmi toʻgʻrisida juda koʻp oyatlar nozil qilingan. — Gazetadan

Toʻliq maqola →
oʻyin

ot 1. Koʻngil ochish, dam olish, tarbiyalash maqsadida qilinadigan erkin harakat yoki mashgʻulot.

Bolalar oʻyini.

Koʻcha tutash balchiq boʻlganidan bolalarning oʻyini tugul, yurishiga ham imkon yoʻq edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

keng maydonda shovqin-suronli qish oʻyinlari: baland tepadan sirpanishlar, dumalashlar, chenalarda uchishlar — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Boshqalar bilan musobaqa qilish uchun maʼlum qoidalar asosida oʻtkaziladigan mashgʻulot.

Futbol oʻyini. Shaxmat oʻyini. Estafeta oʻyinida qizlar komandasi yutib chiqdi.

Jon-dilim futbol emasmi, qizni ham unutib, butun xayolim oʻyinda boʻlib qoldi. — Gazetadan

3. Oʻrtaga pul yoki narsa tikib oʻtkaziladigan mashgʻulot; qimor.

Otam oʻyin qizigʻida yutqazishga yutqazib qoʻyib, keyin oʻzini urdi, peshonasini yordi, yigʻladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Ritmik harakatlar va mimikalar uygʻunligidan iborat sanʼat; raqs.

Oyoq oʻyini. Shoʻx oʻyin. Kavkazcha oʻyin.

Oʻyin ham bir turli nazokat kasb etib, Gulsunbibi yoʻrgʻalay ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Parvoz vaqtida shox urib (tash-lab) qilinadigan yengil, yoqimli harakat.

Kabutar oʻyini.

6. Spektakl, konsert, sirk tomoshasi va shu kabilar

Bular teatrning oldiga kelganlarida, oʻyin boshlanishiga uchinchi qoʻngʻiroq ham berilgan edi. — Oydin, Fonar tagida

7. Betartib, biroq oʻziga xos jozibali harakat (hayvon va narsalar haqi-da).

Shabada oʻyini.

Gʻazab bilan hayqirib boʻron, Balki qilar ming turli oʻyin. — Gʻayratiy

Baliqlarning bunday oʻyinini endi koʻrib turgani!\. — Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

8. Ermak tarzidagi harakat, qiliq va shu kabilar

Achchiq oʻyin shirin turmushni buzar. — Maqol

Har holda, taqdirning bunchalik oʻyinlari turgan bir zamonda biz nima ham qila olar edik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

U muhabbatni oʻyin deb hisoblaydi. — S. Karomatov, Oltin qum

Xat senga oʻyin boʻlib qoldimi?! — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

9. Unchalik qiyin, mushkul boʻlmagan ish haqida.

Qizniki — qiyin bilan, oʻgʻilniki oʻyin bilan bitar. — Maqol

10. Suyuqoyoq, buzuq ayol haqida.

  • Oʻyinga tushmoq Biror raqsni ijro etmoq. Havaskor hofizlar qoʻshiq aytdi, shoʻx yigitlar oʻyinga tushdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina.
  • Oʻyin qilmoq Oʻyin, mazax tarzidagi harakat, qiliq qilmoq. — Voy yuragim, voy-voy, — deb atay yerga agʻnab, ogʻzidan oq koʻpik chiqara boshladi. Uning oʻyin qilayotganini Meʼmor sezib turardi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Toʻliq maqola →
oʻyiq

sft. Oʻyilgan joy; chuqurlik.

Ana shu oʻyiqning oxiriga yetib, bir toʻda yovvoyi choʻchqaga duch keldim. Sh. — Xolmirzayev. Yoʻllar, yoʻldoshlar

Gʻorondara — gʻorlar darasi maʼnosida boʻlib, bu yerda qadimiy oʻyiqlar juda serob edi. — S. Karomatov, Oltin qum

Toʻliq maqola →
oyli

sft. 1. Oy chiqib, yogʻdu sochib turgan; oydin.

Oyli kecha. Oyli tun.

Baʼzan qoʻshiq tinglab qoldim oyli tunlarda. — Gʻayratiy

Tun shu qadar oyli ediki, Topilardi igna yoʻqolsa Qanday uxlar, oyli tun qizning Yuragiga hayajon solsa? — Uygʻun

2. Oy shaklidagi guli, naqshi bor.

Doʻppi tikdim chiroyli. Gullari yarim oyli. — Qoʻshiqlar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 123 →

Taʼriflar ichida

10 ta
oyparcha

oyparcha Oydek goʻzal, mohpora, nozanin. Kolxoz shiyponiga yigʻilgan barcha, Keldi Gulbahori xuddi oyparcha. M. Alaviya

mahvash

mahvash poet. Jamoli oyga oʻxshash, oydek goʻzal, oy jamol; mahpora. Orazingni, ey mahvash, bogʻ aro namoyon qil. Lola koʻksini dogʻ etgʻuncha bagʻrini qon qil. Muqimiy

andishali

andishali Andisha, mulohaza bilan ish tutadigan. Andishali yigit. Lekin andishali, mulohazakor Ahmadali opasiga bunaqa gaplarni aytishga jurʼat qilolmasligi oydek ravshan

fozila

fozila Ilm-fan asoslarini yaxshi egallagan ayol; olima. Oqila va fozila ayollarning barchasida ajib tarovat, baxtidan shukronalik sezilib turadi. Gazetadan Begim oy desa

toʻlin

to‘lin Toʻliq gardish shakliga kirgan, butun (oy haqida). Toʻlin oy gʻarbga tomon oqqan, hamma yoq sutday oppoq. J. Sharipov, Xorazm Navoiy suyunib baho berdi: — Siz sheʼ

oro

oro ayn. Oroyish. Baʼzi otlarga qoʻshilib, bezak, bezovchi, qizituvchi, shodlik bagʻishlovchi kabi maʼnolar beradi. Masalan, jahonoro, majlisoro, suhbatoro. Oro bermoq Ze

Hammasini koʻrish · 10 →

Ertaklar

12 ta
Boʻz bola
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertak oʻgay onaning zulmidan qochib, oʻz baxtini topishga intilgan Boʻz bola va uning sadoqatli doʻstlari haqida hikoya qiladi. Ertakda muhabbat, sadoqat va

Bulbuligoʻyo
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Duradgor bilan tikuvchi
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda hunarmand doʻstlar oʻrtasidagi raqobat va muhabbat hikoya qilinadi. Tikuvchi oʻz mahorati tufayli malikaga uylanib, podshohlikka erishadi.

Mohistara
Xalq ogʻzaki ijodi

Shahzoda Shavkat sirli kiyikni quvib, oʻzga olamga tushib qoladi va u yerda parizod Mohistaraga oshiq boʻladi. Bu sarguzasht uning hayotini butunlay oʻzgartirib

Orzijon bilan Qambarjon
Xalq ogʻzaki ijodi

Qambarjon tushida koʻrgan Orzijon ismli malikaga oshiq boʻlib, uni topish uchun uzoq yoʻlga otlanadi. Uning sarguzashtlari davomida turli qiyinchiliklar va sino

Ozodachehra
Xalq ogʻzaki ijodi

Balx podshosining nabirasi Ozodachehra koʻp qiyinchiliklarni boshidan kechiradi. Uning sarguzashtlari davomida adolat qaror topib, yovuzlik jazolanadi.

Hammasini koʻrish · 12 →