сфт. Отаси бор, отаси ҳаёт.
Отали етим — орсиз етим, онали етим — орли етим. — Мақол
Ўлган алпим тирилиб келар дейман, ёр-ёр. Ёдгоржоним отали бўлар дейман, ёр-ёр. — Алпомиш
Қидирув
«отали» бўйича 43 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
40 таот 1. Фарзандли, бола-чақали эр киши (ўз болаларига нисбатан).
Ота бўлмай, ота қадрини билмас. — Мақол
отамисиз, нимасиз ахир, ўғлингизни тийиб олиш сира эсингизга келадими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Тожиддиннинг отаси ҳам кампирининг ўлимидан кейин кўп ўтмай вафот этган эди. — С. Зуннунова, Олов
2. Ёши катта кишиларга мурожаат қилишда ёки уларни ҳурматлаш учун ишлатилади.
Оталар сўзи — ақлнинг кўзи. — Мақол
Юнусали ота қаёққа боришни билмай, ҳардамхаёл бўлиб тургандан кейин идора тарафга ёʻл олди. — С. Аҳмад, Уфқ
Қоратой Ўрозни дарров Шокир отага юборди. — Ойбек, Танланган асарлар
3. Ўғил болани эркалатиш учун ишлатилади.
4. кўчма Бирор иш ёки ҳаракатни бошлаб берган, унга асос солган киши ҳақида.
Абдулла Қодирий ўзбек романчилигининг отасидир. Жуковский рус авиациясининг отасидир.
5. кўчма Меҳрибон бошлиқ, раҳнамо ҳақида.
У [Михаил Маркович] колхозчиларга ота бўлди, ғамхўрлик қилди, иш ўргатди. — Ойдин, Мардлик — мангулик
6. Эл-юртга бошчилик қилувчи, ёши ёки мансаби улуғ зот ҳақида
[Ёрмат:] Тайёрлан, қизим, Сенга юрт отаси, элликбошимиз гапирадилар. — Ойбек, Танланган асарлар
- Ота касб Ота шуғулланган касб (фарзандга нисбатан). Бешиксозлик Раҳим акага ота касб. — СаодатКатта бўлгач, ҳаммоллик менга ҳам ота касб бўлиб қолади. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Ота юрт (ёки макон) Ота туғилган, ўсиб-улғайиб яшаган жой. Нусратбекнинг ота юртида илгари ҳам саратонда, икки-уч йилда шундай бир шамол эсиб, палакларни ағдариб кетарди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайдиБир зумгина чайқалиб олди Ота макон — қирларим, чўллар. — С. Саййид.
- Отаси Сал ўтмай, ҳовлига Салимжоннинг қайнотаси савлат тўкиб кириб келди. — Газетадан
- Бор отангга, бор онангга Сансалорликни ифодалаш учун ишлатилади.
- Ота гўри қозихонами?
- Отангга раҳмат Кимсадан мамнун эканликни ифодаловчи олқиш ибораси.
- Отанг яхши, онанг яхши қилиб Ялиниб-ёлвориб; олқаб-мақтаб.
от 1. Отанинг ўз фарзандига бўлган муносабатлари ва шу муносабатларга боғлиқ ҳолатлар.
Оталик бурчи. Оталик муҳаббати.
Қутбиддиновнинг оталик меҳри жўш уриб кетди, Суярнинг бошидан, юзидан ўпди, қучоқлади. — А. Қаҳҳор, Ўжар
Тоғай ўша тун оталик бахтини ҳис этиб, хаёл қанотида юксак-юксакларга учди. — Ёшлик
2. бот. Ўсимликларда ҳосилни вужудга келтирувчи эркак генератив аъзо; чангчи.
Ток гулида оналиги яхши ривожланган бўлиб, оталиги эса унча яхши тараққий этмаган. — Фан ва турмуш
- Оталик қилмоқ 1. Отага хос вазифани ўтамоқ: боқмоқ, кийинтирмоқ, тарбияламоқ (фарзандга нисбатан); Юртга оталик қиладиган, кўп азаларда етимларнинг бошини силаб, кўз ёшини тиндирган Тоға Азизхонни овутиш учун бисотидан бирон жўяли гап тополмади. — С. Аҳмад, УфқБола-чақангизнинг орзусини кўринг, оталик қилдингиз. — Ойдин, Эрк юрак
от 1. Моддий, маданий ёки бошқа хил ёрдам кўрсатиш, шу ёʻл билан ташкилотлар ва кишиларни бир-бирига боғлашдан иборат ижтимоий бурч, фаолият.
Оталиққа олмоқ.
Ҳар биримизни алоҳида-алоҳида тўқувчи мастер хотинлар оталиққа олишди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
Туман саноат корхоналари ва ташкилотлари жорий ва капитал ремонт қилиш учун уй-жой биноларини оталиққа олишни ташкил этмоқда. — Газетадан
2. Шундай ёрдам кўрсатишни ўз зиммасига олган киши ёки ташкилот.
3. тар. Кавказ халқлари, араблар ва бошқалар баъзи халқларда бадавлат ота-оналар томонидан фарзандларини маълум ёшгача тарбиялаш учун вассаллар ва хизматкорларга бериш одати.
4. тар. айн. Отабек 2.
5. тар. Хонлар саройида энг юқори амаллардан бири; хоннинг маслаҳатчиси.
Қушбегилар, оталиқлар ўзимиздан, ўртада улардан битта-яримта додхоҳлар бўлса бор. — А. Қодирий, Кичик асарлар
от 1. Отмоқ феълидан сифатдош.
Тонг отар чоғи. Олти отар миномёт.
2. от , с.т. Катта базм, тўй.
Қирмизхон ҳали ҳам гоҳ-гоҳида хуфиёна тўйга чиқар, отардан тушган тўн, кўйлак, дўппи, ҳеч бўлмаганда, бир жуфт ароқ ёки коняк билан бошлиғининг кўнглини олиб турар эди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
- Отар пули Тўй ёки базмда хизмат қилган машшоқ, хонанда, ўйинчиларга тушган пул.
- Ўтакаси ёрилмоқ Ниҳоятда қўрқмоқ. Онасининг маънодор қарашидан бир нима уққандай, Раҳимнинг ўтакаси ёрилди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқларМайна наганни ёнига суқди Ўтакаси ёрилаёзган Нарзи тоға кўзларини юмганича, қимир этмай эшакда ўтирар эди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
Эртаклар
2 та
Халқ оғзаки ижоди
Золим подшоҳнинг қизи Маликаи Ҳуснобод отасининг зулмига қарши чиқиб, ўз тақдирини ўзи белгилашга интилади. У кўплаб қийинчиликларни бошидан кечириб,
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда подшоҳнинг тушига та'бир берган қизи Оина отаси томонидан о'лимга ҳукм қилинади. У чо'лда қолиб, о'тинчи йигит Салом билан учрашади ва биргалик
Шева материаллари
1 та
Қашқадарё вилояти · оталик
никоҳ тўйида қизни оталикка олган киши