Поиск

1. Kimsa yoki narsaning yuz, bet, old tomoniga teskari tomon; orqa, ket

Ortga qaramoq. Ortga tisarilmoq. Ortda qolmoq. Ortidan bormoq. Yuk mashinaning ortidagi pritsep

Yormat boshini ortga, xotini tomonga burib, oʻqraydi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Biror narsadan narigi tomon; narigi, u yoq

Devor ortida bir odam bor

Quyosh oltin barkash boʻlib, ufq ortiga yashirinishi bilan salqin tushadi — Gazetadan

3. 3-sh. egalik va j.k., oʻ.-p. k. va ch.k. qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (q. ortiga, ortida, ortidan)

Muammoni hal qilish uchun bu ish ortidan koʻp yugurdi. Bormagan tashkiloti qolmadi — Gazetadan

1. Sathning chetlaridan markaziga tomon teng uzoqlikda boʻlgan qismi, nuqtasi; markaz

Nonning oʻrtasi. Gazetaning oʻrtasi. Xonaning oʻrtasi. Hovuzning oʻrtasi. Tarvuzning oʻrtasi

U \Suvonjon\ devordan bir sakrashda oshib tushdi-yu, kuchining boricha oldinga intildi. Bogʻning oʻrtasida Oysuluvga yetdi — S. Anorboyev, Oqsoy

Shaharning oʻrtasida dangʻillama hovlim bor! — O. Yoqubov, Uchrashuv

Toʻxta xola hovli oʻrtasidagi soʻriga kelib, oppoq yostiqqa engashdi — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Uzun narsaning ikki uchidan teng uzoqlikda boʻlgan nuqtasi, joyi

Arqonni oʻrtasidan kesmoq

Oʻsh bilan Andijan yoʻlining oʻrtasida shumshayib yotgan Qora-buloq qishlogʻi birvarakasiga uygʻonib ketdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Ikki yoki undan ortiq narsalarning oraliq qismi; oraliq

Chap tomonda togʻ etaklari, oʻng tomonda yashil paxtazor, oʻrtasida qishloq — I. Rahim, Chin muhabbat

Sharqu gʻarb oʻrtasida katta bir manzsh, Chin-Mochindan toliqib kelgan karvonlar — M. Shayxzoda

4. Kishilar yoki bir joydagi narsalar orasi; qurshov, davra. — jonli, shoʻx, tetik raqs. Oybek, Quyosh qoraymas

Oʻrtada bir necha qizlar raqs tushmoqda

Olomon ichidan Mamajon oʻrtaga chiqdi — A. Muxtor, Opa-singillar

Sanam xola bilan qanday yarashganini aytdi-yu, qaynanasi pishirib bergan varaqi somsalarni oʻrtaga qoʻydi — P. Qodirov, Qora koʻzlar

5. sft. Oraliq (oʻrta)da boʻlgan; oʻrtadagi

Oʻrta barmoq. Oʻrta eshik. Oʻrta hovli

6. Boshlanishidan va oxiridan taxminan teng uzoqlikda boʻlgan vaqt. m — mehrjon [kuzgi hosil bayrami] pallasi edi. S. Siyoyev, Yorugʻlik

Kunningoʻrtasi. Yilning oʻrtasi

Saraton oʻtgan, kuzning oʻrtasi

7. (asosan oʻ.-p. k. shaklida — oʻrtada) Xamma yoki bir necha kishi uchun umumiy, teng, bir xilda tegishli boʻlgan

Oʻrtada mashinalar, Oʻrtada bu garaj ham, Doʻst boʻlamiz chinakam — Q. Muhammadiy

[Nizomiddinov:] Kolxoz emisha, hamma narsa oʻrtada: Butun bir qishloq bir koʻrpada. Yer oʻrtada, mol-jon oʻrtada — S. Ahmad, Hukm

8. Meʼyoriy darajali; oʻrtacha

Oshning tuzi baland ham, past ham emas — oʻrta. Oʻrta boʻyli yigit. Oʻrta yoshli ayol. yash Dehqon

9. Besh balli baho tizimida "yaxshi"dan past, "yomon"dan yuqori darajadagi baho; oʻrtacha, qoniqarli. n A. Qahhor, Ayb kimda?

Oʻquvchining bilimiga "oʻrta" qoʻymoq. Inshodan "oʻrta" olmoq

Xoʻp, hozir koʻramiz.. "Yaxshi!".. "oʻrta".. "oʻrta". "Dani aʼlo?"

10. (makon kelishiklari shaklida — oʻrtaga, oʻrtada, oʻrtadan) koʻm. vazifasida. Makon, payt yoki obʼyekt munosabatini bildiradi

Gavhar shoshilmay oʻtib, Zulayho bilan Abdu-xalilning oʻrtasiga oʻtirdi.. Oʻ — Hoshimov, Qalbingga quloqsol

Otang bilan oʻrtamizda shunday gaplar oʻtgan — M. Hazratqulov, Jurʼat

ikki kundosh oʻrtasidan ancha gaplar oʻtgani bir daraja maʼlum boʻldi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shirmonjon olomon oʻrtasidan sugʻurilib chiqdi — S. Zunnunova, Olov

sft. 1. Belgili miqdordan, meʼyordan ziyod; oshiq, koʻp.

Yigʻilishga yuzdan ortiq kishi keldi.

Adolat kasalxonada bir oydan ortiq yotdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Ellikdan ortiq duradgor faqat belkurag-u ketmonga sop yasash bilan ovora. — S. Ahmad, Ufq

Ellikboshi

Darrov hovlini oʻz bahosidan ancha ortiqqa olibdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Meʼyoridan yoki keragidan oshiq, haddan tashqari.

Ortiq darajada qaygʻurmoq. Haddan ortiq kulmoq.

Har holda, Toshkent aholisi Azizbek istibdodidan ortiq toʻydi, kimdan koʻmak soʻrashni ham bilmaydi! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. chiqish kelishigi bilanfaqat qiyoslashda Ziyod, yaxshi, afzal, aʼlo.

Uning sendan ortiq joyi yoʻq. Seni jonimdan ortiq sevaman. Aqldan ortiq boylik yoʻq. — Maqol

Oʻzingiz ham, kelin oyim tekkanida, Gʻaffordan ortiq emasdingiz-ku! — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Tegsa arziydigan yigit. Bundan ortigʻini toparmidim, dedim, koʻngil qoʻydim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir

— Zulm, xoʻrlanish, haqorat shunchalik boʻlar, Qoratoy aka! Bundan ortigʻini kallam sigʻdirmaydi, — gʻazabdan titrab gapirdi — Yoʻlchi. Oybek, Tanlangan asarlar

4. Kuchli, zoʻr.

[Xolisxon:] Haqiqat: ishq oʻti ortiq ekan doʻzax oʻtidankim, Kuyib bagʻrim, kulim koʻklarga sovrilganga yigʻlayman. — Hamza, Paranji sirlari

5. Boʻlib oʻtgandan, koʻrilgandan, kechirilgandan tashqari, undan oshiq.

Ortiq chora yoʻq edi. U, istar-istamas, Gulnordan voz kechdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu toʻgʻrida [Yusufbek hoji haqida] ortiq bahs qilinmadi va soʻz boshqa xususlarga oʻtdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Badriy:] Men bunday haqoratga ortiq chidolmayman! — 3. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi.

6. Ortiqcha, behuda, oʻrinsiz.

Yomonning bir qiligʻi ortiq. — Maqol

Xudo oʻsha qora kunni ham ortiq koʻrib, qahriga oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. Yoshi teng yoki yaqin boʻlib, oʻzaro yaxshi aloqada boʻlgan tengdoshlar (bir-biriga nisbatan); birga oʻsgan; tengdosh, doʻst, oshna.

Ukamning oʻrtogʻi. Qalin oʻrtoq.

Xayr, onajon! Mening uchun buvimni quchoqlab qoʻying, oʻrtoqlarimga salom ayting! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hatto tumsayib oʻtirgan Asrora ham beixtiyor chapak chalar, oʻrtogʻining husn-u latofatiga mahliyo edi. — S. Ahmad, Ufq

Shu xotinning oʻrtogʻi bor edi. Yaxshi jonon — Oybek, Tanlangan asarlar

Bugun stipendiya olishgani uchun ikki oʻrtoq qoʻlbola osh qilishmoqchi edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Dunyoqarashi, faoliyati, yashash sharoiti va shu kabilar jihatidan bir, gʻoyaviy jihatdan yaqin kishi; hamfikr, hamgʻoya.

Qudrat hokimning qon toʻlib ketgan koʻzlaridan yashirinmadi, aksincha, oʻrtoqlari bilan guzarda yarim kechagacha jilmay oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Eski oʻrtoqlaringdan ayrilgansan, yangi oʻrtoq orttirolmading. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. rasm. Kishilarga murojaatda, odatda ularning familiyasi, kasbi, unvoni va shu kabilar bildiruvchi soʻzga qoʻshib ishlatiladi.

Oʻrtoq direktor. Oʻrtoq mayor.

Qani, oʻrtoq bemor, oyoqlaringizni uzating-chi. — S. Karomatov, Oltin qum

Roʻzimat sahnadan chiqib ketdi-yu, hayal oʻtmay zalda paydo boʻldi va Kanizakning oldiga kelib, qulogʻiga sekin: — Oʻrtoq Ahmedov yoʻqlayotibdilar, — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.

4. s. t. ayn. Turmush oʻrtogʻi; er yoki xotin, rafiq yoki rafiqa.

Halimaxon, oʻrtogʻingiz qayerda ishlaydilar? Erkaklar ham roʻzgʻor ishini yaxshi bilishi, oʻrtogʻiga yaqindan yordam berishi kerak. — Gazetadan

5. Biror ish-faoliyatda birga boʻluvchi, biror narsani baham koʻruvchi; sherik.

Oshga oʻrtoq — boshga toʻqmoq. — Matal

Dam boʻlaman oltin quyosh Husniga oʻrtoq. Dam teraman etak-etak Gullar: pushti, oq. — Gʻayratiy

ot Keyingi, orqadagi.

Ortqi ayilning botganini egasi emas, ot bilar. — Maqol