kt. Qizil, qirmizi
Ol yuzli
Qidiruv
«ollar» boʻyicha 448 ta natija: Izohli
Lugʻat maqolalari
244 tasft. 1. Oq-qora, oq-malla va shu kabilar qorishiq tusli (hayvonlar tusi haqida).
Ola ot. Ola hoʻkiz. Ola tovuq somon sochar, oʻz aybini oʻzi ochar. — Maqol
Bu pulga manman degan galanskiy [golland] ola sigir olishingiz mumkin. — N. Aminov, Qahqaha
2. Turli xil rangli, yoʻlli yoki gulli; chipor.
Ola (yoʻlli) beqasam. Ilon chaqqan ola arqondan qoʻrqar. — Maqol
Xonaning toʻridagi poʻstak ustida oppoq soqoli koʻksiga tushgan, katta sallali, ola choponli domla oʻtirardi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
3. koʻchma Kelishmovchilik, nifoq, nizo.
Oltovlon ola boʻlsa, ogʻizdagini oldirar. — Maqol
Ovul iti ola boʻlsa, boʻri kelsa birikar. — Maqol.
[Tojiboy:] — Yoʻq, mening fuqarom ichida olasi yoʻq, — dedi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
4. koʻchma Tugal emas, hakkam-dukkam, bir tekis unib chiqmagan; chala.
Chigit sifatsiz ekilib, koʻchat ola chiqsa, kimga foyda-yu, kimga zarar? — M. Nazarov, Jilvon jilvalari
- Oq ola Asosan oq tusi bilan ajralib turadigan ola-bula.
- Qora ola Asosan qora tusi bilan ajralib turadigan ola-bula.
- Olachiqdi Ittifoqi, orasi buzildi. Oq poshshoning askarlari oʻrtasidan ola chiqib, Urishmaymiz, urishsa poshsho bilan vazirlar urisha bersin, deb turgan emish. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola
- Ola koʻz, olakoʻz 1. Chaqchaygan katta koʻz; Elmurod atrofiga qaragan edi olakoʻz zavxoz ham sahna oldida tomosha qilib turganini koʻrdi-yu, oʻzining bor-yoʻqligini unutdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Ola qaramoq 1. Koʻzlarini olaytirib, oʻqrayib qaramoq. Dehqonovga va unga tanbeh berdim. Endi ikkovi ham menga ola qarab yuribdi. — S. Nurov, Narvon;— Siz yaxshi koʻrgan bir qizga birov ola qarasa, siz nima qilardingiz? — dedi. — N. Safarov, Uygʻonish;Ultonni hech kim bek qilgani yoʻq, u oʻzi oʻzini bek qilib, Qoʻngʻirotga ola qaradi. — Yodgor
- Oq uy, ola bargak
ot 1. Narsalarning kuzatuvchiga qaragan qismi; pesh, yuz.
Binoning oldiga shiorlar osilgan. Koʻylakning oldi uzunroq boʻlibdi.
Ot old oyoqlarini irgʻitib sapchidi-da, shamoldek uchib ketdi. — S. Ahmad, Ufq
2. Narsalarning ilgari tomonidagi yoki qismidagi joy, oʻrin.
Uyning oldini supurib, joy qilmoq.
Mastonga aravaning oldidan joy berishdi. — A. Qahhor, Maston
3. (3-shaxs birlik shaklda) Biror ish-harakat, voqea-hodisa va shu kabilardan oldin boʻladigan, roʻy beradigan, oʻtkaziladigan.
Bayram oldi musobaqasi. Saylov oldi kampaniyasi.
4. 3-shaxs egalik va joʻnalish, oʻrin-payt, chiqish kelishiklari affikslari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (oldida, oldidan).
- Oldini olmoq Xavf-xatarning yuz berishidan ilgari chorasini koʻrmoq; yomon oqibatning yuz berishiga yoʻl qoʻymaslik. Urushning oldini olmoq.Xotiring jam boʻl-sin, doʻstim, baloning oldini oldim. — Oybek, Navoiy
- Old qoʻshimcha
- Til oldi tovushlari
ot shv. Olxoʻri.
und. s. Biror kimsa oʻz qilmishiga yarasha jazo olganda yoki uning qilmishlari oʻylaganidek natija bermagan holatda unga taʼna sifatida aytiladigan ibora.
ot 1. Butun mavjudot, borliq, koinot, dunyo.
— Ayb mening oʻzimda, — dedi u [boy] zardasi qaynab. —
Olam bino boʻlgandan beri yaxshilikka — yomonlik, xizmatga — tuhmat boʻlib kelgan. — S. Ayniy, Doxunda
2. Butun jahon, dunyo, yer yuzi va undagi insonlar, xalqlar
Paxtamizning shuhrati butun olamga mashhur.
Hakimboyvachchaning ovozasi olamni tutadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Tabiatda mavjud boʻlgan narsalarning alohida bir toʻpi, dunyosi.
Oʻsimliklar olami.
Titrash oʻsimlik olamiga ham halokatli taʼsir etadi. — Fan va turmush
4. Oʻziga xos xususiyatlari, maqsadi, maslagi bilan ajralib turadigan ijtimoiy guruh, jamiyat.
5. Odamning maʼnaviy, ichki dunyosi; oʻziga xosligi.
Inson ruhiy olamining eng nozik nuqtalarini his etib, voqea va hodisalarning eng dolzarb jihatlarini badiiy aks ettirmogʻim lozim boʻladi. — OʻTA
6. Biror soha, jabha.
Ilm olami. Siyosat olami.
U
endi Salimxondan koʻp soʻzlaydi, hatto Salimxonni siyosat olamiga sudraydi. A. — Qahhor, Sarob
Fan olamida yangilik yaratish istagi uning qalbini qamray boshladi. — S. Karomatov, Oltin qum
7. din. Bu dunyo; mavjud dunyo.
Olamdan oʻtmoq.
Qutbinisa onasi olamdan oʻtgandan buyon endi ohorli kiyim kiyishi edi. — S. Ahmad, Ufq
- Oʻn sakkiz ming olam
- Yangi olam 1. Biror ijtimoiy formatsiya oʻrnini olgan ikkinchi, yangi formatsiya. Yangi olamga kirgan odamlarning hammasi oyogʻida eski olamning loyi bilan kirgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariUmrini shaharda, shovqinli sexlarda oʻtkazgan bu yigit uchun qishloq mutlaqo yangi olam edi. — S. Ahmad, Hukm
- Bir olam 1. Oʻziga xos bir dunyo. [Normat] 1940 yili [Moskvadagi] qishloq xoʻjalik vistavkasini koʻrgandayoq: — Vistavkaning oʻzi bir olam, — degan edi. — I. Rahim, Chin muhabbat;U Moskavadan bir olam taassurotlar bilan qaytdi. — T. Ashurov, Oq ot
- Boshqa olam Xulq-atvori boʻlak, boshqacha. Ot esa tamom boshqa olam, ayniqsa mening qorabayirim. — H. Gʻulom, Mashʼal
- Jumla(i) olam Olamdagi hamma odam yoki narsa. Oltin tuprogʻingda jumla olam bor. — H. Gʻulom
- Ikki olamda Hech vaqt, hech qachon.
- Olam guliston Hammasiga oʻsha moshak sababchi. Keling, deb telefon qilmaganda, olam guliston edi. — N. Aminov, Qahqaha
- Olamhodis Mabodo, ehtimol, boʻlishi mumkin, balki. Olam hodis, qoʻlga tushib qolsang, soʻroq kezida aybni faqat oʻz boʻyningga olib, oraga meni qotishtirmaysan! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Olamga sigʻmay ketdi Behad xursand boʻldi. Koʻrmaysizmi: suvning sharpasini eshitib, bechora [dehqon]lar olamga sigʻmay ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Parvardigori olam Olloh; olamning yaratuvchisi, xalloqi olam, xudo. Parvardigori olam duolarimizni mustajob qilgay.
- Podshohi olam
- Husn olami Husndor kishilar, nozaninlar toifasi. Bu uza-tish (toʻy) majlisini jonli, ruhli oʻtkazmoq uchun barcha qizlar oʻzlarining eng asl, eng nafis kiyimlarini kiyib, favqulodda husn olamini yana bir qat, yana bir qayta bezabdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Ertaklar
88 ta
Xalq ogʻzaki ijodi
Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd
Xalq ogʻzaki ijodi
Ushbu ertakda qariyb qolgan arslon va uni mazah qilmoqchi boʻlgan ayyor tulkilar oʻrtasidagi voqea hikoya qilinadi. Ertakda keksaygan boʻlsa-da, tajribali va ku
Xalq ogʻzaki ijodi
Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu
Xalq ogʻzaki ijodi
Ahmad ismli er oʻz xotinining maslahatlari tufayli turli qiyinchiliklarga duch keladi. Uning soddaligi va tushunmovchiligi kulgili vaziyatlarni keltirib chiqara
Xalq ogʻzaki ijodi
Bu ertakda baliqchi bobo va ayyor shoqolning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Shoqolning hiylasi tufayli boshqa shoqollar kulgili ahvolga tushib qoladi.
Xalq ogʻzaki ijodi
Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ
Sheva materiallari
116 ta
Xorazm viloyati · Arava(k)
Burunga taqiladigan ayollar taqinchog‘i.
Qashqadaryo viloyati · Boshdon
Ayollar boshiga tashlab yuradigan ust kiyim.
Xorazm viloyati · hosil yigʻib olingach, mollarni dalalarga erkin qoʻyib yuborish
Hosil yigʻib olingach, mollarni dalalarga erkin qoʻyib yuborish.
Qashqadaryo viloyati · ayollar yaktagi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · ona
1. ona; 2. opa; 3. ayollarga hurmat ma'nosida murojaat.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · opor oyi
1. opor oyi; 2. kelinoyi; 3. ayollarga murojaat.