Қидирув

сфт. кам қў.м. Тенги ёʻқ даражада, жуда ҳам, ғоят.

— Ўзим кўрмадим, — деди Офтоб ойим, — аммо кўргувчиларнинг сўзларига қараганда, ўхшашсиз кўркам, тенгсиз ақлли бир йигит эмиш! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

фл. 1. Хусусият, хислат, тузилиш ва бошқалар белгиси билан бир хилликка (ўхшашликка) эга бўлмоқ; ўхшаш бўлмоқ.

Бола отасига ўхшайди. Бу суюқлик мойга ўхшайди. Улар бир-бирига ўхшамайди. Мол эгасига ўхшамаса, ҳаром ўлади. — Мақол

Чирчиқ бўйи қишлоқларидаги уйлар бир-бирига ўхшайди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

домла сочларини бўятибдилар! Азбаройи худо, куя тушган пўстакка ўхшайди. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза

2. Жўналиш келишиги шаклидаги сўз билан шу сўз англатган нарса ҳақидаги тахминни, тахминий тасаввурни билдиради; бўлиб кўринмоқ.

Аҳволи чатоққа ўхшайди. Юр, бир айланиб келамиз, зерикканга ўхшайсан. Бугун кун қаттиқ исийдиганга ўхшайди.

Гапига қараганда, хурсандга ўхшайди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. с.т. Кўнгилдагидек бўлмоқ. ўринламоқ.

Иш унча ўхшамади. Ош жуда ўхшабди.

4. равишдошсифатдошҳаракат номи шаклида (— ўхшаб, ўхшаган, ўхшаш) кўм. взф. Қиёс, ўхшатиш муносабатларини ифодалайди; каби, сингари.

Подадан қочган бузоққа ўхшаб, дуч келган эшикка бошингни тиқаверасанми?! — Ойбек, Танланган асарлар

Яқинроқ бориб қараса, унинг боши қийшайган, чеккасидан увадага ўхшаган бир нарса чиқиб турибди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Эрлар севингандан кулсалар, сизга ўхшаш қизлар йиғлайдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от 1. айн. Ўхшатиш 1.

Бизнинг бу ўхшатмамиз ҳам унча тузук эмас. — С. Айний, Эсдаликлар

2. Ўхшатиш асосида яратилган, қилинган иш, нарса.

Ўтмиш адабиётда машҳур шоирларнинг шеърларига ўхшатма яратиш бир одат бўлган. — Н. Маллаев, Улуғ зуллисонайн шоир

фл. айн. Ўхшамоқ 3.

Ош ўхшалган эди. Биринчи ошамдаёқ, махдум Нигер ойимни тақдир этди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

ад. Икки нарса ёки воқеа-ҳодисалар ўртасидаги ўхшашликка асосланиб, уларнинг бири орқали иккинчисининг белгисини, моҳиятини тўлароқ, бўрттириброқ кўрсатиб беришдан иборат бадиий тасвир воситаси, кўчимнинг содда тури

фл. 1. Ўхшамоқ феълининг орттирма нисбати.

Укасига ўхшатдим. Ошни жуда ўхшатибди.

Лекин жуда муғамбир, мўлтони одамга ўхшатаман. — Ҳ. Шамс, Душман

2. Бирор кимса ёки нарсага қиёс қилмоқ, шунга ўхшаш, худди ўзи деб билмоқ.

Ҳаммани ўзингга ўхшатасан-а! — П. Қодиров, Қора кўзлар

Унинг кулиши, юришини Рустам аллакимга ўхшатди. — Муштум

3. Қойилмақом қилмоқ; бопламоқ.

Ёшига монанд ва озода кийим кияди, сочини ўхшатиб тарайди — М. Жўра, Изтироб

Бу етмагандек, ўхшатиб ҳақорат қилди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

Азим унинг киндигига ўхшатиб тепди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. -(и)б қўшимчали равишдош (— ўхшатиб) кўм. взф. Қиёс, ўхшатиш муносабатини билдиради; каби, сингари.

Энди мен сизларни гўдак болаларга ўхшатиб, алдаб овқат едираманми?! — Мирмуҳсин, Меъмор

Йигит чакмоннинг икки енгини хуржунга ўхшатиб, елкасига ташлади-да, орқага қайтди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

5. ўтган замон бирлик шаклида (— ўхшатдим) Аскиянинг бир жанри, ёʻли.

Аскиянинг бир қатор жанрлари мавжуд: қофия ўхшатдим, бўласизми — УТА