Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ўтқиз» бўйича 383 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

376 та
отмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Кўлни силтаб ёки қулочкашлаб, қўлидаги нарсани узоққа ёки мўлжалга ирғитмоқ, улоқтирмоқ.

Тош отмоқ. Гранат отмоқ. Кўпга кесак отма. — Матал

Ёрмат пичоқни суғуриб олиб, узоққа отди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ташламоқ, ирғитиб юбормоқ.

Тантибойвачча кўрпачага бемалол ўтириб, дўпписини бир чеккага отди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Шиддат билан бирор томонга, жойга ташламоқ ёки ташланмоқ, отилмоқ.

Гулнор ҳушсизланган каби, бошини онанинг тиззасига отди. — Ойбек, Танланган асарлар

Болакай, ястаниб ётган поёнсиз лолазордан югуриб келиб, ўзини унинг қучоғига отди. — Шарқ юлдузи

4. Кўтариб ерга урмоқ, йиқитмоқ (курашда).

У [Сиддиқжон] ҳозир курашда рақибини ёнбошга олиб отган. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари

Қўтосни отмади, зўр билан уни майдоннинг четига — қаттиқ ерга судради. — А. Қаҳҳор, Сароб

5. Чекмоқ; тортмоқ.

Чори ота бармоқлари титраб, нос отди. — С. Нуров, Нарвон

Шу вақтда кимдир, бурнаки отгандек, қайта-қайта апшурди. — Ойбек, Навоий

6. Тортмоқ, ичмоқ (ичимлик ҳақида).

Эсонбой чорпояга чиқиб, у билан ёнма-ён ўтирганда, чол жиндай отиб олганини сезди. — Ёшлик

7. Улоқтириб ташламоқ, тарк этмоқ, йиғиштирмоқ.

Қўлингдан келганча чиқар яхши от, Яхшилик қил, болам, ёмонликни от! — Эргаш Жуманбулбул ўғли

8. Чиқармоқ, ёзмоқ, ёймоқ (асосан ўсимлик ҳақида).

Чечак отмоқ. Палак отмоқ. Куртак отмоқ.

Ҳадемай карнай-гуллар, жуда ҳафсала билан чиройли қилиб тортилган ипларга чирмашиб, катта-катта япроқлар отди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Зилол сувли шаршара ёнида икки баҳайбат чинор, Бобур замонидан гувоҳлик бериб, шох отиб турибди. — Ҳ. Ҳасанов, Экватордан ўтганда

9. Бирор қурол воситасида ўқ, тош, снаряд ва шу кабилар узмоқ.

Сопқон отмоқ. Камалак отмоқ. Миномёт(дан) отмоқ. Отган ўқ қайтмас. — Мақол

Ётиб қолгунча, отиб қол. — Мақол

Танкларимиз душманнинг олдинги окопларидан ўтиб, танкка қарши отадиган батареяни тўпга тута бошлади. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

10. Отиш қуроли воситасида уриб шикастламоқ ёки ўлдирмоқ.

Ўрдак отмоқ. Қуён отмоқ.

[Ёʻлчи] Тишини қисирлатиб деди: — Тўпнинг оғзига қўйиб, отиб юборинглар мени, қонхўрлар! — Ойбек, Танланган асарлар

Баъзан қизиқсиниб, биз ҳам каптар отиб кўрмоқчи бўлардик. — Шукрулло, Сайланма

11. Куч билан итариб, итқитиб чиқармоқ; учириб юбормоқ.

Шиша пробкасини отиб юборди. Вулқон юз тонналаб оловланган тоғ жинсларини ҳавога отди.

Сув дам оқизиб кетади, дам четга отади. — С. Аҳмад, Уфқ

12. Қўймоқ, ташламоқ.

Шиор отмоқ. Масалани ўртага отмок-

Дастлаб бу гапни дадангиз ўзлари ўртага отдилар. — Ойбек, Танланган асарлар

13. Учмоқ, сирғанмоқ.

Яхмалак отмоқ. Конки отмоқ Менинг ёшлигимда бирга ошиқ ўйнаб, яхмалак отиб ўсган бир оғайним бор. — Шукрулло, Сайланма

  • Ошиқ отмоқ
  • Томир отмоқ
  • Тонг отмоқ Бағрига кимгадир бахт, кимгадир қайғу юклаб, яна тонг отмоқда. — Ёшлик
  • Гап (ёки пичинг) отмоқ Киноя, кесатиқ маъноли гап, сўз айтмоқ; пичинг қилмоқ. У келин ойисини очиқ-ошкор суймас, кесатиб, пичинг отиб, унинг кўнглига озор берар эди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
  • Нафси ҳаккалак отади Мазахўракка ўрганиб, нафсини тиёлмайди.
  • Шаталоқ отмоқ Қизинг ҳозир қаёқни хоҳласа, ўша ёққа шаталоқ отиб, чопиб юрибди. — Мирмуҳсин, Умид
Тўлиқ мақола →
от
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

ОТ И ъисмъ. Укангнинг о т и нима? Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз а:т тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, И, 198; Девон, И, 107), ўша даврлардаёқ а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (ПДП, 361; DS, 64); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: а:т > ат > âт. ОТ ИИ ъйирик иш-улов ҳайвониъ. Яхши о т г а бир қамчи, ёмон о т г а минг қамчи (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз ат тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 361; DS, 65); Маҳмуд Қошғарий бу сўзни "қаттиқ талаффуз қилинадиган алиф билан" деб алоҳида таъкидлайди (Девон, И, 70); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: ат > âт

1. Якка туёқлиларга мансуб ўтхўр, сутемизувчи йирик иш-улов ҳайвони. От заводи - от наслини яхшилаш ва наслдор, юқори сифатли отларни кўпайтириш билан шуғулланувчи махсус хўжалик, корхона. От кучи - 75 кг/м секундга ёки 0,736 квтга тенг қувват. От спорти - отда юриш, машқ қилиш мусобақаларининг умумий номи. От ўйин - 1) сирк. 2) карусел

Оқ

Қашқа

Ёʻрға

От абзали

Отга тақа қоқмоқ

Отга минмоқ

Яхши отга бир қамчи, ёмон отга минг қамчи — Мақол

Сидиқжон эгарга яхшироқ ўрнашиб, отнинг жиловини силкиди — Абдулла Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Узоқдан от елдириб келувчи отлиқни кўрган Содиқ кўчанинг ўртасида тўхтади — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

80 от кучига эга бўлган трактор

Олимпиада ўйинлари дастурига от спортининг бир неча турлари киритилган

-Шу, театр дегани нима, от ўйиними? — Абдишукурдан сўради чойфуруш Садриддин бойвачча — Ойбек, Танланган асарлар

2. Отнинг бошига ўхшатиб ясалган шахмат донаси, асп

Отни юрмоқ. От бшган шоҳ бермоқ

3. Мучал йил ҳисобида еттинчи йил номи. От йили - мучал йил ҳисобида еттинчи йил ( мучал). От миндирмоқ - от совға қилмоқ, от билан мукофотламоқ. От солмоқ - от қўймоқ 2. От қўймоқ - 1) отнинг жиловини бўш қўйиб елдирмоқ; 2) минган отини бирор кимса томон ёʻналтириб ҳужум қилмоқ. Отдай бўлиб кетмоқ - соғаймоқ, касалликни унутиб юбормоқ. Отдан тушса ҳам, эгардан тушмайди - илгариги мавқеи ёки мартабасидан тушгандан кейин ҳам такаббурлигини ташламаган киши ҳақида. Отни қамчиламоқ - қамчиламоқ

Унинг йили

Эшитганлар шоирга раҳмат айтиб, бири тун кийдириб, бири от миндирибди — Шукрулло, Сайланма

Бугун биз канал қазиш муддатини тезлатишга ташаббускор бўлган икки донгдор қурувчига от миндирмоқчимиз — Саид Аҳмад, Уфқ

Кеча-кундуз тоғма-тоғ душманга қарши от қўйиб, йпюи очамиз — М. Муҳамедов, Машқ

Ота, ташвиш тортманг, сал ўтмай отдай бўлиб кетасиз — "Шарқ юлдузи"

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 376 →

Эртаклар

7 та
Булбулигўё
Халқ оғзаки ижоди

Золим подшоҳнинг олтин чинори учун Булбулигўё қушини топишга чиққан кенжа шаҳзода саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилинади. У ўзининг мардлиги ва садоқат

Ҳасан билан Ҳурилиқо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Зулайҳо исмли аёлнинг ҳасади туфайли кўп азоб чеккан Ҳурилиқо исмли қизнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Унинг садоқати ва сабри охир-оқибат ба

Орзижон билан Қамбаржон
Халқ оғзаки ижоди

Қамбаржон тушида кўрган Орзижон исмли маликага ошиқ бўлиб, уни топиш учун узоқ ёʻлга отланади. Унинг саргузаштлари давомида турли қийинчиликлар ва сино

Қозининг макри
Халқ оғзаки ижоди

Бир шаҳзода отасининг хасислигидан қочиб, мусофирликда бир қизга ошиқ бўлади. Қози йигитга ёрдам беришга ваъда бериб, ўзининг макр-ҳийласи билан қизни ун

Рустамзод ва Шерзод
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда камбағал бобонинг топқирлиги ва икки ўғлининг саргузаштлари орқали адолат ва бахтга эришиш ёʻлидаги синовлар тасвирланади. Ака-укалар ажралиб

Уч авлиё
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда эси паст шаҳзоданинг ҳаётий синовлар орқали ақл топиши ва ҳақиқий бахтга эришиши тасвирланади. У уч авлиёнинг панд-насиҳатлари ва ёрдами б

Ҳаммасини кўриш · 7 →