ot
1.
Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yoki ishgʻol qilishi mumkin boʻlgan yer, sath yoki fazo; joy.
Toshni oʻrnidan qoʻzgʻatib boʻlmadi. Oʻtirgan oʻrin topadi. — Maqol
Baʼzilari oʻtirgan oʻrinlarida mudrab qolishibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat
Maktab qishloqning qoq oʻrtasida boʻladi. Hu, ana u yerga idora, klub tushadi. Mana bu toʻqayning oʻrni bogʻ boʻladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Safar boʻzchi turgan oʻrnidan jilmadi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
U oʻtirgan oʻquv zalida hamma oʻrinlar band. — P. Qodirov, Uch ildiz
2.
Uxlash, yotib dam olish uchun toʻshab qoʻyilgan koʻrpa, yostiq va shu kabilar majmui; joy.
Muhabbat chiroy tanlamas, uyqu — oʻrin. — Maqol
Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Komil ketgandan keyin Boʻronbek uyiga kirib, chinni kosada toʻldirib boʻza simirdi-da, oʻrin solib yotdi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Oʻrin yigʻilmagan, tosh-oyna oldidagi kursida Munisxonning ichki koʻylagi yotardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
3.
Yashash uchun boshpana, turarjoy, maskan.
[Qutidor:] Uyatsizga mening uyimda oʻrin yoʻq. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4.
Kishining, narsaning hayotda oʻziga xos fazilat, mavqe va shu kabilar bilan belgilanuvchi holati, mavjudlik maqomi.
Kun hisobin oy olar, bedov oʻrnin toy olar. — Maqol
— Bu qizdan bir balo chiqadi. Oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadi, — deyishardi. — S. Ahmad, Ufq
Tushunib turibman, oʻlganlarning oʻrni mana shunaqa ulugʻ ayyomda yoʻqlanadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
5.
Biror narsaning maʼlum bir joyi, qismi, boʻlagi.
Ertakning baʼzi oʻrinlarini qoldirib ketmoq. Maqolaning ayrim oʻrinlariga tuzatish kiritildi.
Kumushbibi xatning bu oʻrniga yetganda qizarinib, bir oz oʻqishdan toʻxtab oldi va davom etdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
6.
Ish-harakat, faoliyat va shu kabilarning belgi-darajasi jihatidan koʻrsatkichi, band etgan holati, darajasi.
Bir vaqtlar Toshkent shahri dov-daraxtlar boʻyicha jahon-da ikkinchi oʻrinda turardi. — Gazetadan
Oʻylaymizki, yigitlar sovrinli oʻrinlardan birini olishga harakat qilishadi. — Gazetadan
7.
Vazifa, lavozim.
Oʻrnini egallamoq. Oʻrnidan bekor qilmoq. Eski raisning oʻrniga yangisi saylandi.
Xalq ishi boʻlgandan keyin oʻrinning katta-kichigi boʻlmas ekan, Ergashvoy. — A. Muxtor, Opa-singillar
Asqar ota erkaklar qoshida koʻp muhtaram xotinlarni koʻrgan, lekin bularning koʻpchiligi rais, mudir, direktor deganday rahbarlik oʻrindagi xotinlar edi. — A. Qahhor, Xotinlar
8.
3-shaxs egalik shaklida)
(Biror ish-harakatni bajarish uchun qulay fursat, payt, mavrid; xonasi.
Oʻrni kelsa, otangni ham ayama. — Maqol
Boʻlak gaplarni oʻrni bilan gaplasharmiz. Biz tomonlarga ham boring. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Oʻrni kelmaganda, men ham gapirmas edim. — A. Qahhor, Xotinlar
Hozir inodning oʻrni emasligini harchand uqtirmoqchi boʻldim, koʻnmadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
9.
Biror ish, harakat uchun zarurat, asos; hojat, ehtiyoj.
Mehnatsiz pul topish yoʻliga tushgach, choʻntakni qappaytirib olgandan soʻng, ishni ham, kollektivni ham hurmat qilishga oʻrin qolarmidi? — Mushtum
Vasvasalanishning oʻrni yoʻq, mundan soʻng ham sizning xayrixohona kengashlaringizga mushtoqman — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
10.
bu
( shu soʻzi bilan) Muayyan fursat, holat maʼnosini bildiradi.
Shu oʻrinda yana bir narsaga eʼtiborni qaratmoqchiman.
Rafiqam Mukambarxonning tadbirkorligi bu oʻrinda ham jonimga ora kirdi. — N. Safarov, Olovli izlar
11.
Muayyan mavqe, holat.
Shaxsning hazil-mutoyiba, yumorga moyilligi ham muhim oʻrin tutadi. — OʻTA
Oʻtmishdagi sanʼatkorlar ichida qiziqchilar alohida oʻrin egallab kelganlar. — T. Obidov, Yusufjon qiziq
Bu oddiy traktorchi juvonga boʻlgan ehtirom uni ayrim oʻringa qoʻyar edi. — A. Qahhor, Asarlar
12.
Makon maʼnoli grammatik terminlar tarkibida qoʻllanadi:
Oʻrin kelishigi. Oʻrin holi. Oʻrin ergash gap.
13.
3-shaxs egalik va joʻnalish oʻrin-payt kelishiklari shaklida
(— oʻrniga, oʻrnida) koʻm. vzf. Zidlik, qiyos kabi munosabatlarni, kabi, evaz, koʻra koʻmakchilariga xos maʼnoni bildiradi.
Lekin yechinish oʻrniga shoshilib portfelini oldi. — S. Zunnunova
Yangi direktor. Sening oʻrningga it boqsam boʻlmasmidi! — S. Ahmad, Ufq
Bu kunki qorachopon va qipchoq nizolarini sizga bir timsol oʻrnida koʻrsatayin — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Nima qildi? — degan edi, opasi oʻrniga singlisi javob berdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
14.
Oʻrin (erkaklar ismi).
