Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «oʻral» — результатов: 138

Фильтр

Словарные статьи

84
oʻramoq

fl. 1. Oʻram, kalava qilish uchun aylantirmoq, oʻram, kalava hosil qilmoq.

Gazetani oʻramoq. Kartonni oʻramoq.

Ovqatdan soʻng enam xira chiroq yorugʻida, oʻzlaricha qandaydir qadimiy ashulani xirgoyi qilib, kalava oʻrardilar. — Saodat

2. Ip, sim va shu kabilarni biror narsa ustidan aylantirib, oʻram holiga keltirmoq.

Ipni chillakka oʻramoq. Arqonni belga oʻramoq.

Ipaklarni naychaga oʻraydigan, kalavalaydigan dastgohlar bir maromda ishlamoqda. — Gazetadan

Baʼzan yigitlar bellariga yoʻgʻon simni uch-toʻrt qavat qilib oʻrab keladilar. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Boshni berkitmoq, boshga yopmoq, tangʻimoq.

Durracha oʻramoq.

Xotin boshidagi jun roʻmolini oldi-da, bir-ikki qoqib, yana oʻradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Aylantirib, aylanib, atrofini toʻsmoq.

Hovlini taxta devor bilan oʻramoq. Bogʻni panjara bilan oʻramoq.

Zirklar toʻrt tarafni devordek oʻrab turar edi. — P. Qodirov, Qora koʻzlar

Atrofni osmonoʻpar togʻlar oʻrab olgan. — K. Yashin, Hamza

5. Atrofidan, ustidan aylantirib band qilmoq, ichiga olmoq, berkitmoq.

Boʻyinga sharf oʻramoq. Yarani bint bilan oʻramoq.

6. Ustidan biror narsa bilan mahkamlab bogʻlamoq, ichiga olmoq.

Narsalarni qogʻozga oʻramoq.

Ahyon-ahyonda tamaki oʻrash uchun ham qogʻoz topolmay, diqqinafas boʻladi kishi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

7. Qoplamoq, qurshamoq.

Koʻkni oʻrab olgan qora bulutlar ham toʻs-toʻsga boʻlinib, oy ham qora parda ichidan yarim yuzini ochib, yer yuziga moʻralab qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

shamol endi boʻronga aylanib, aravalarni sariq chang oʻray boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

8. Ishgʻol qilmoq, band etmoq, egallamoq; bosmoq.

Hozir uning yuragini boshqa bir haqiqat tirnay boshlagan va vijdonini faqat shu masalagina oʻrab olgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Uning yuragini qarama-qarshi hislar, kechinmalar oʻradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

  • Paytava oʻramoq. Adolat indamay yotar, bosh va yuzlari doka bilan oʻrab tashlangan edi. — S. Zunnunova, OlovPismiq qopchiqning ichidan teriga oʻrab qoʻyishgan bir tugunni oldi. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Pilla oʻramoq Pilla hosil qilmoq (ipak qurti haqida). Qurt pilla oʻradi. Oq pilla oʻraydigan ipak qurti.
Полная статья →
ora

ot 1. Ikki narsa yoki nuqta oʻrtasidagi masofa.

Moskva bilan Toshkent orasi 3500 kilometr. Kolonnada mashinalar orasi.

Ora uzoq, qariyb bir kilometrcha kelar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Narsalar oʻrtasidagi joy, boʻshliq, maydon; ochiq yoki teshik joy.

Gʻoʻza qatorlari orasini yumshatish.

Seni unda, meni munda yaratdi. Oramizda oqar daryo yaratdi. — Qoʻshiqlar

Supalarning oralariga, atrofiga anvoi gullar ekilgan. — A. Qahhor, Asror bobo

Bulutlar orasidan oyning bir parcha kumushi koʻrinib qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Narsalarning bir-biriga tutashgan joyi, oʻrtasi.

Etagi eshik orasiga qisilib qoldi.

Saman otliq, qamchisini buklab, piyozi chakmonining yoqasi bilan gardan orasiga qistirdi-da, otini qistab, devorga yaqinlashdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Narsalarning ichi, oʻrtasi.

Beda orasi juda issiq, goʻyo quyoshning butun olovi beda ichiga yashiringanday. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Qator, saf; toʻda, davra.

Oramizda har xil odamlar bor. Oramizdan yaqin doʻstimiz ketdi.

Buni haydang oradan, joʻralar! Yana yolgʻonlar ila koʻp Sizni sarson qiladir. — Hamza

Qoʻshin Toshkentga yetgan baʼdida bizlar tashqaridan va sizlar ichkaridan boʻlib, Musulmonqulni oradan koʻtargaymiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Ikki voqea, hodisa yoki payt oʻrtasida oʻtgan, oʻtadigan vaqt, fursat

Mehmonlar joʻnab, oradan sal vaqt oʻtmay Asrorqul keldi. — A. Qahhor, Asror bobo

Oradan toʻqqiz yil oʻtdi. Bular toʻrt bola koʻrishdi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

7. Kishilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabat, aloqa.

Bu haqda endi bizning oramizda gap boʻlmasin, oʻrtoq Nurmonov. — S. Zunnunova, Olov

— Haligi gaplar yolgʻonmi! Orada hech narsa boʻlgan emasmi? — soʻradi yumshoqlanib ona. — Oybek, Tanlangan asarlar.

8. 3-shaxs egalik va oʻrin-payt kelishigi qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida ishlatiladi.

  • Tirnoq orasidan kir qidirmoq
  • Bu (yoki shu) 1. Orada Ikkala xatga ham tezda javob kela bermadi. Bu orada janglar boʻlib, Mirzayevning qismi — gvardiyachi qism, oʻzi gvardiyachi serjant boʻldi. — A.Qahhor, Koʻk konvert;— Bu orada Homid nima qilib yuribdir, oʻziga tuzukkina boy kishi emasmi edi? — dedi Oftob oyim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Kun ora Kun osha, ikki kunda bir, oradan bir kun oʻtib. Mulla Muhsin, shu hovuzdan kun ora suv oʻtadimi yo yoʻq? — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Tez orada
  • Yaqin orada 1. Yaqin vaqt ichida, yaqin kunlar ichida, shu kunlarda. Agar yaqin orada havo ochilmay, surunkasiga yomgʻir yogʻib bersa, nima qilamiz? — N. Safarov, Xadicha AhrorovaYaqin oradagi objuvoz poykoʻpining zarbi yerni silkitib, toʻlqin berar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Ora ochiq (qilmoq) 1. Oʻzaro hisob-kitob tugadi. [Boy Gʻofirga:} Toʻy bahonasida mendan senga oʻtib qolgan arzimagan narsalar bor. Shularni pulga chaqib, orani ochiq qilib qoʻysak, degan edim. — Hamza, Boy ila xizmatchi;Sen xato qilgan boʻlsang, men ham xato qildim, ora ochiq, — dedi Toʻlagan qistab kelayotgan kulgidan labi pirpirab. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Oraga odam (yoki kishi) qoʻymoq Ikki tomonni bitishtirish, ular oʻrtasidagi ish haqida kelishish uchun uchinchi bir shaxsni vositachi qilib yubormoq. Mendan oʻzi xafa boʻlgan boʻlsa, oraga kishi qoʻysa ham boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Oraga suqilmoq Boshqalarning gapiga, suhbatiga yoki ishiga aralashmoq. Duv oraga suqilibdi necha dallol: Baraka de, baraka de, sen sot, sen ol! — Gʻ, Gʻulom
  • Oraga tushmoq (yoki kirmoq) Oʻzaro munozara qilayotgan, tortishayotgan yoki urishayotgan kishilar orasidagi ixtilofni bartaraf qilish uchun urinmoq. Er-xotinning orasiga esi ketgan tushibdi. — MaqolEr-xotinning orasiga tushgan kishi baʼzan oʻsha tobda, aksari keyinchalik soʻkish eshitadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Orada qolmoq Maʼlum kishilar oʻrtasidagi voqealar yoki gapdan boshqalar xabar topmasligiga ahdlashmoq. — Nazar aka, — dedi birinchi yordamchi bosiqlik bilan. — Gap oramizda qoldi, deb vaʼda berdingiz. — M. M. Doʻst, Lolazor
  • Orada (yoki oraga)
  • Orada(n) gap oʻtdi (yoki qochdi) Ikki tomon oʻrtasida noxush, bir-biriga qattiq tegadigan, ayil botadigan gap boʻldi. Siz payqamabsiz Orada jinday gap qochdi. — A. Qahhor, Millatchilar
  • Oralaridan qil (ham) oʻtmaydi
  • Ora(ni) buzmoq Kishilar oʻrtasidagi aloqani, munosabatni yomonlashtirmoq, oʻrtaga adovat solmoq, doʻstni dushmanga aylantirmoq. Binoyidek bosh qoʻshib turgan ikki elatning orasi yana buzildi-quydi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
  • Orasi yaqin boʻlmoq Oʻzaro munosabati, aloqasi yaxshi boʻlmoq. Yaxshiboyev raisni laqabi bilan aytsa ham, raisning oʻzi zarracha xafa boʻlmasdi, shundan bildimki, bularning orasi yaqin. — M.M. Doʻst, Lolazor
  • Ora oyi Qamariya yil hisobidagi shavvol va zulhijja oraligʻidagi oy; zulqaʼda.
Полная статья →
oʻralmoq

fl. 1. Oʻramoq feʼlining oʻzlik va majhul nisbatlari.

Folbin ogʻzini yigʻishtirib, lattaga chandib oʻralgan, kattaligi danakday bir nimani yeng uchidan chiqarib berdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Oʻralashmoq 3.

Albatta, xoʻjayinniki — nohaq. Bolasi bilan oʻralashib qoldi, endi ishlay olmaydi, deb oʻylasa kerak u. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Aylanib yopishmoq, chirmashmoq; oʻrashmoq.

Karnaygul ipga oʻralib oʻsadi.

Daladagi shoʻralar Oyogʻimga oʻralar. — Oq olma, qizil olma

4. Ip, arqon, sim, toʻr kabi narsalarga ilinib, chulgʻanib harakat qilolmay qolmoq; oʻralashmoq.

Koʻy arqonga oʻralib qolmasin.

Полная статья →
oraliq

ot 1. Narsalar oʻrtasidagi joy, masofa.

Togʻ oraligʻi.

Studentlar yotoqxonasi. Kichikroq xonada ikki karavot, oraliqda tumbochka. — M. Boboyev, Goʻzallik istab

Haligi otliq yana koʻrindi. Oraliq tobora qisqara bordi. — S. Anorboyev, Oqsoy.

2. Ikki payt, on, lahza oʻrtasidagi vaqt.

Kichik vaqt oraligʻi.

3. Odam dum suyagining uchi va quymich doʻmboqlari oraligʻida yotgan yumshoq toʻqimalar yigʻindisi.

  • Oraliq nazorat Talabalarni mashgʻulotlar, muayyan dars soatlari oʻtgandan keyin sinash, baholash usuli. Oraliq nazoratni oʻtkazmoq.
  • Oraliq ekinlar Asosiy ekinlar hosili yigʻib olingandan keyin ekiladigan qoʻshma ekinlar (almashlab ekishda). Oʻzbekistonda oraliq ekishni yetishtirish uchun nihoyatda qulay sharoit mavjud. — Fan va turmush
Полная статья →

Показать все · 84 →

В определениях

1

Сказки

34
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Baliq sotuvchi Ahmad
Устное народное творчество

Ahmad ismli er oʻz xotinining maslahatlari tufayli turli qiyinchiliklarga duch keladi. Uning soddaligi va tushunmovchiligi kulgili vaziyatlarni keltirib chiqara

Bir xumcha oltin
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Boyning oʻgʻli
Устное народное творчество

Boyning erka oʻgʻli otasidan qolgan mol-mulkni isrof qilib, doʻstlarining soxta maqtovlariga uchadi. Oxir-oqibat, u otasining vasiyatiga amal qilib, kutilmagan

Показать все · 34 →

Диалектные материалы

19
bashoraw
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · ayollarning (kampirlarning) 5 metrlik chitdan sallaga oʻxshatib oʻralgan bosh kiyimi
beldäv
Qashqadaryo viloyati · oʻtov belbogʻi

ustidagi kigizlarni tutib turish uchun oʻtovning atrofini aylantirib oʻralgan serbar lentaga oʻxshash mato

cho:lashmaq
Xorazm viloyati · oʻralashmoq

oʻralashmoq

gʻoralamaq
Xorazm viloyati · gʻoʻralamaq

meva solmoq

häyät
Qashqadaryo viloyati · bogʻ

bogʻ (odatda u hovliga tutash devor bilan oʻralgan boʻladi)

ilächäk
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · lachak

1. kampirlarning boshdan kiyiladigan oq chitdan tikilgan kiyimi; 2. lachak oʻrnida oʻraladigan doka roʻmol

Показать все · 19 →