Поиск

fl. 1. Erkalash yoki sevgi-muhabbat ifodasi sifatida kimsaning biror yeriga lablarini tegizmoq, oʻpich olmoq.

Bolani oʻpmoq. Peshonasidan oʻpmoq.

Avaz xotinini boladay qoʻllariga koʻtarib oldi-da, koʻzlaridan, qoshlaridan oʻpdi. — P. Qodirov, Qora koʻzlar

Normat onasini quchoqlab oʻpdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Hurmat, sadoqat yoki eʼzozlash ifodasi sifatida muqaddas, aziz sanalgan narsaga lablarini tegizib qoʻymoq.

Ona-Vatan tuprogʻini oʻpmoq. Bayroqni oʻpmoq.

3. koʻchma Biror narsaga yengil-yengil tegmoq, urilmoq.

[Kumushning] Bu kungi sovuqqa qarshi qilib olgan savsar poʻstinining yoqaligi kishining hasadini orttirib, nafis baqbaqalarini oʻpib yotar edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yel qitiqlab, oʻpib qochdi Chechaklarning yaprogʻidan. — Gʻayratiy

fl. 1. Oʻpmoq feʼlining birgalik nisbati.

Bu gal el-yurt oldida oshkor, tortinmay uzoq oʻpishdilar. — Shuhrat, Shinelli yillar

Koʻrishib, oʻpishib, obdan yigʻlashib boʻlganimizdan keyin, hammamiz chuvullashib yoʻlga tushdik. — E. Raimov, Ajab qishloq

2. koʻchma Bir-biri bilan tutashmoq, bir-biriga ulanib turmoq.

Oldimizda Oloy togʻining choʻqqilari ufq bilan oʻpishib yotibdi. — N. Safarov, Olovli izlar

Yoshlarning tiniq ovozi koʻk bilan oʻpishgan azim daraxtlar oralab oʻtib, keng atrofga taralmoqda edi. — Gazetadan

fl. Oʻpishmoq feʼlining orttirma nisbati.

ot 1. Bir ota-onadan tugʻilgan farzandlar ichida oʻzidan kichiklarga (ukalarga, singillarga) nisbatan katta qiz.

Opasi erga tekkanda, Adolat oʻn bir yashar qiz edi. — A. Qahhor, Qizlar

Nizomjon opasiga koʻrinmay, yongʻoq orqasidan aylanib oʻtib ketdi. — S. Ahmad, Ufq.

2. Oʻzidan katta, baʼzan kichik ayollarga hurmat yuzasidan ularning ismiga qoʻshib ishlatiladi, masalan,

Mastura opa, Malika ona.

Rais opa ham shu yerda boʻlsalar kerak. — S. Ahmad, Ufq

Yoʻq, Moʻttixon opa, bu ishni kechiktirmang, jon Moʻttixon opa. — S. Zunnunova, Olov

3. Oʻzidan katta, baʼzan kichik ayollarga hurmat bilan murojaat qilish shakli.

Suhbatda Mastonning salmogʻi tobora ortmoq-da edi. Ilgari singlim deb turgan yigitlar sal oʻtmay opa deydigan boʻlishdi. — A. Qahhor, Maston

Hormang, opa, charchamadingizmi? Ishlar qalay? — T. Ashurov, Oq ot

— Opa, nima ish bilan shugʻullanasiz? — dedi ofitsiantka. — Gazetadan

ot ayn. Afyun.

ot 1. anat. Odam va quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlarning koʻkrak qafasi ichiga joylashgan bir juft, konus shaklidagi nafas olish aʼzosi.

Oʻpka kasalligi, Oʻpkaning yalligʻlanishi.

Oʻpkasiga havo toʻldi, koʻzlari ham yorishib ketdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Kuzning yoqimsiz shamoli oʻpkani qichitib, yoʻtalni qistatar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. s. t. koʻchma Oʻzini bosolmaydigan, hovliqma shaxslarga nisbatan, odatda, ularning ismiga qoʻshib (tirkab) ishlatiladi.

Jumaboy oʻpkadan har baloni kutsa boʻladi. Agar oʻpkaligi qoʻzib, kamar bilan Suyarqulning miyasiga solib qolsa bormi — A. Koʻchimov, Halqa

3. Hayvonlarning shu aʼzosi (ovqat sifatida).

Uzoqdagi quyruqdan yaqindagi (oldingdagi) oʻpka yaxshi. — Maqol