Qidiruv

sft. 1. Biror jihatdan mos keladigan, foydalanish uchun qulay, bop, yaxshi.

Yayov yurish uchun bu yoʻl juda oʻngʻay.

U sersoqol, tund rus jangchisi yaqinida oʻziga oʻngʻay oʻrin tanlab, pisib yotdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Keyin [Nuri] bir necha kun oʻylab, Yoʻlchi bilan maxfiy uchrashuvga qaror qildi. Bu orzu kundan-kunga kuchaysa ham, oʻngʻay fursatni kutdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Oson bajariladigan; oson, yengil.

Begonaning qoniga qoʻl urib, yarasiga malham boʻlish, uning azob chekayotgan yuz-koʻziga qarash oʻngʻay ishmi! — Shuhrat, Shinelli yillar

Kishining dilini bilish oʻngʻay emas man gʻaribga yoʻl koʻrsating [dedi Yormat] — Oybek, Tanlangan asarlar

[ Navoiy:] Yodgorning poytaxtga tez va oʻngʻay kirganligi gʻoyat taajjub. — Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy

fl. Oʻnglanmoq, durust boʻlmoq.

Boshqalari u yoqda tursin-a, paxtaning oʻzi bilan ham ishimiz oʻngmasdi. — Y. Shamsharov, Koʻrk meʼmorlari

ot 1. Odam ruhiy faoliyatining oliy shakli; kishining fikrlash qobiliyati; aql, idrok.

Bolaning ongini oʻstirish.

Inson

mavjudotlardan ongi, tafakkurining ulugʻligi, sezgi hissiyotining cheksizligi bilan ajralib turadi. — Saodat

2. Odamning yoki odamlar guruhining ijtimoiy hayotni tushunishi, sezishi, unga munosabati.

Siyosiy ong. Sinfiy ong.

Bizning maqsadimiz kishilarga ong, tushuncha bermoq; toki har bir kishi yaxshilik va yomonlikni, oq-u qorani oʻzi ajratib oladigan boʻlsin! — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. fls. Psxl. Voqelikning kishi miyasida uning butun ruhiy faoliyatini oʻz ichiga olgan va maʼlum maqsadga yoʻnalgan holda aks etishi.

Ong miyaning funksiyasidir. Modda — birlamchi, ong ikkilamchidir.

4. fls. Belgili bir ijtimoiy guruh vakili boʻlgan kishilarning psixologik, siyosiy va falsafiy nuqtayi nazarlari; ilmiy, badiiy qarashlari majmui.

Turmush ongni belgilaydi. Ijtimoiy ong.

ot 1. Oʻngʻay, qulay sharoit.

Ishga oʻngʻaylik tugʻdirmoq.

Men uni bir oyga qolmay rasvosini chiqaraman. Uning yengil tabiatli boʻlishi mening ishimga ancha oʻngʻaylik beradi. — H. Shams, Dushman

2. Osonlik, yengillik.

[Sokina:] Men buni oʻngʻaylik bilan boqib oʻstirayotganim yoʻq. — I. Ahmedov, O. Tolipov, Kim aybdor?

sft. 1. Xijolatga soladigan; xijolatli, noqulay.

Har ikkisi ham bir-birining avzoyini koʻrib, oʻngʻaysiz holatda qoldilar. — Oydin, Oʻzidan koʻrsin

Oraga oʻngʻaysiz jimlik choʻkdi. — S. Mahkamov, Shogird

Elmurod bu oʻngʻaysiz savolga dagʻalroq qilib javob berdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. s. t. kam qoʻll. Bir ish-harakat uchun yaxshi imkon bermaydigan; noqulay.

Jarning narigi tomoni bir tepadan iborat boʻlib bu tepa, qoʻrgʻonsiz ham, dushmanning hujumiga oʻngʻaysiz edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot Oʻngʻaysiz holat, noqulay ahvol.

Anvarning Raʼnoga aytmoqchi boʻlgan soʻzi, ehtimol, uning oʻziga ham oʻngʻaysizlik berar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

— Uylarida kimlar bor ekan? — dedi Saodatxon oʻrtadagi oʻngʻaysizlikni koʻtarish uchun. — S. Zunnunova, Yangi direktor