Qidiruv

ot Kashtachilikda: bezak — gul tikishning bir usuli.

Tikishi silliq emas: Oʻgirmasi chakmaga, Sanamasi yoʻrmaga Kundosh boʻlib turganday. — Gʻ, Gʻulom

fl. 1. Asl (turgan) holatidan biror tomonga qaratmoq, burmoq.

Raʼno yuzini chetga oʻgirib, boshidagi roʻmoli bilan yuzini artdi, uzun entikdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

U kirgach, xotin boshini oʻgirib qaradi-da, shu qaraganicha koʻzlari xiralashib, sekin yumildi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Bashirjon darhol xotiniga orqa oʻgirib, barmogʻini qalin lablarida hoʻllab olib, sanashga tushdi. — N. Aminov, Suvarak

2. Oʻyinda: oshiq, gugurt kabi narsalarni (biror holatda, mas, tikka turishini moʻljallab) dumalatib, yerga tashlamoq.

Bola oshiq oʻgirdi.

3. Toʻy-hasham va shu kabilarda qoʻshiqchi, oʻyin-chi boshidan pul aylantirib tashlamoq, pul qistirmoq.

Puldor xotinlar bir-birlaridan qolmaslikka tirishib, pul oʻgirdilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. din. Aziz-avliyolarga atab boshi yoki ustidan pul yoki biror buyumni aylantirib sadaqa qilmoq (biror ezgu tilakka eri-shish uchun yoki biror baxtli hodisa munosabati bilan).

Mahalladagi qushnoch xotin bemorning boshidan bir qora tovuqni oʻgirib bir echkini soʻyib, xudoyi qilishni buyurdi. — M. Osim, Tilsiz guvoh

Oftoboyim erining bu soʻzini eshitishi bilan Xoʻja Bahovuddin yoʻliga oʻgirib qoʻygan yetti tanga pulini Toʻybekaga berib, darrov eshonnikiga joʻnatdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Tarjima qilmoq.

originaldagi asar leytmotivini ifodalaydigan doʻstlik, qoʻshiq, raqs, visol soʻz va iboralarni qoyil qilib oʻgirgan. — OʻTA

Asadulla xayolidagi oʻzbekcha sheʼrni forsiyga oʻgirib yozdi. — Sharq yulduzi

sft. 1. Vazni katta boʻlgan, tosh bosadigan; vaznli, vazmin.

Ogʻir yuk. Ogʻir ot. Yuki ogʻir arava. Ogʻir vaznli kurashchi. Oltin kumushdan ogʻir.

Ogʻir toshni suv eltmas — Maqol

Yana jimlik hukm surdi. Bu sukunat ogʻir tegirmon toshi boʻlib, mulla Norqoʻzini yanchib yubordi. — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin

Boyvachcha kavakchadan choʻp tiqib, zanjirni tushirdi, kattagina ogʻir darvoza gʻurr etib ochildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Koʻp kuch yoki bilim talab qiladigan; qiyin, murakkab; mashaqqatli, sermashaqqat.

Ogʻir ish.

U [Yoʻlchi] har xil ogʻir yumushlarni qilib oʻrgangan boʻlsa ham, toʻnka kovlamagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shunday qilish kerakki, xalqning peshona teri bilan, ogʻir mehnati bilan chiqariladigan suv bitta yo bir necha baloxoʻr qoʻliga oʻtib ketib qolmasin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Bu savol avvalgi ikkita savoldan ogʻirroq edi. — S. Ahmad, Ufq

3. Mushkul; masʼuliyatli.

Ogʻir masala.

— Bahor-da, qizim, bundan buyon kun isiyveradi, — qizini ogʻir holatdan chiqarishga tirishdi ona. — Shuhrat, Shinelli yillar

El-murodga mashgʻulotlar ogʻir tuyulmadi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Yil ogʻir keldi-yu, brigadir shiyponda tunab qoladigan boʻldi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

4. Salmoqli, salobatli.

Gʻoʻlabirdan kelgan, qop-qora, semiz kishi ogʻir yurib, davraga chiqdi. — N. Aminov, Qahqaha

Hovli ichkariroq boʻlganidan, hamma uxlab qolganidan, darvozaning ogʻir gumburiga ichkaridan hech kim chiqmadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Bunisini qoʻyavering, qori, xudo ishingizni oʻnglasa, hech gap emas, gard yuqtirmay chiqib ketasiz, — deyar edi ogʻir, salmoqli tovush. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Sekin, shoshmasdan qilingan; bosiq, vazmin.

Ogʻir qadam.

Qora terga tushib, hassasiga tayanib qolgan domla ufqdan koʻzini olib, ogʻir bosh chayqadi. — M. Mansurov, Yombi

Gʻulomjon boshini ogʻir koʻtarib, usta Bahromga qaradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

6. koʻchma Oʻzini tuta biladigan; sipo, vazmin, bosiq.

Aminjon, oʻzi yosh boʻlsa ham, juda pishiq, ogʻir, gʻayratli. — A. Qahhor, Xotinlar

Kamtar va kamsuxan, goʻzal Iskandar quloq solib, jiddiy va ogʻir oʻtirardi. — Oybek, Nur qidirib

7. koʻchma Muayyan meʼyori buzilgan, meʼyorga, talabga javob bermaydigan.

Xonaning havosi ogʻir: chang, ovqat, tamaki hidlari bir-biriga aralashib-quralashib ketgandi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

8. koʻchma Yomon oqibatlarga olib borishi mumkin boʻlgan; jiddiy, xavfli.

Ogʻir jarohat. Ogʻir dard.

Otasi ogʻir kasallikdan soʻng vafot etdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

U

[Elmurod] hech narsani bilmas, ahvoli ogʻir edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

U

[Saltonbu] shunday baqirib yubordiki, uy burchida ogʻir yotgan oʻn uch yasharli qizi choʻchib ketar, deb ham oʻylamadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

9. koʻchma Tashvish, iqtisodiy muammo.

[Hakim:] Ham ishlab, ham oʻqiyman, akamga ogʻirim tushmasin. — Yoshlik

10. koʻchma Mashaqqatli, uqubatli, azobli; murakkab, mushkul.

Ogʻir kun. Ogʻir hayot.

Elmurod oilasi va oʻzining ogʻir oʻtmishini qisqacha tasvirlab kelib, oxirida shunday degan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Otamurod uzoqdan boʻlsa-da, sezdi: boshliq ogʻir ahvolda qolibdi. — M. Mansurov, Yombi

11. koʻchma Qattiq jazolashni talab qiladigan, juda katta.

12. Notinch, tashvishli, hayajonli.

Ogʻir tush. Ogʻir xayol. Ogʻir oʻy.

Cholning yurak yaralarini ochishda oʻzini aybli sanagan Yoʻlchining koʻkragi ogʻir tuygʻular bilan toʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

13. koʻchma Qattiq tegadigan, xafa qiladigan, koʻngilsiz; malolli.

Raisning uni koʻrib, xuddi koʻrmaganday yonginasidan mashinasida koʻchani changitib oʻtib ketishi unga ogʻir tegdi. — A. Koʻchimov, Halqa

Qambar birdan kulib yubordi. Uning kulishi Yoʻlchiga ogʻir tegdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

14. koʻchma Haddan ziyod, kishi bardosh berolmaydigan; qattiq.

Ogʻir alam. Ogʻir judolik. Ogʻir kulfat. Ogʻir musibat.yash

Inson hayotidagi eng ogʻir qaygʻu — onadan ayriliq qaygʻusi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Endi bildim, oshiqlik ogʻir dard ekan. Boshimga tushganda bildim, — dedi [yigit] — P. Tursun, Oʻqituvchi

15. koʻchma Qahraton, sovuq, tashvishli.

Voha rahbari savolni kutmagan ekan, dabdurustdan dovdirab qoldi, soʻng shoshib: — Toʻgʻri, ustod, bu yil ancha ogʻir qish boʻldi — dedi — M. M. Doʻst, Lolazor.

16. koʻchma Kuch keladigan, qiyin; dardli.

Ogʻir nafas. Ogʻir entikmoq.

Ziyodilla ketgandan keyin Botirali beshik tebratib oʻtirgan xotinining yoniga choʻkib, ogʻir uf tortdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qizil qoniga boʻyalgan qahramon pulemyotchi ogʻir nafas olmoqda edi. — N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi

17. koʻchma Mungli, gʻamgin, qaygʻuli; salmoqli, vazmin.

Ogʻir sukunat.

Ogʻir, yurakni ezuvchi kuy shamollar qanotida u yoqdan bu yoqqa suzib yuribdi. — S. Ahmad, Ufq

ot 1. Vaznning ortiqligi; qiyinlik, mushkullik.

Ishning ogʻirligi. Masalaning ogʻirligi. Ahvolning ogʻirligi.

Kerakli toshning ogʻirligi yoʻq. — Maqol

Karvon joʻnadi. Yukning ogʻirligidanmi, yoki gupchaklari yogʻsiragandanmi, aravalar gʻirchillab, oʻz muzikasi oʻzi bilan jadal bormoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat

Toshkentdan uylanganimdan soʻng, yolgʻiz boshimga ham Toshkentdan, ham Margʻilondan ikki xotin ushlab turish ogʻirlik qila boshladi. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

2. fiz. Jismlarning yerga tortilish kuchi.

3. koʻchma Tashvish, malollik.

Sizlarga ogʻirligim tushayotgani yoʻgʻ-u Uyda nima bor menga? — A. Koʻchimov, Halqa

Har kuni ertalab ishga ketayotganingda, bolani bogʻchaga eltib qoʻyasan, qaytganingda — olib ketasan. Shundoq qilsang, oʻzingdan boshqa hech kimga ogʻirligi tushmaydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. koʻchma Mushkul, qiyin, noqulay ahvol; qiyinchilik; azob-uqubat.

Sokinaning bir oʻziga ikki bola bilan yurish ogʻirlik qiladi. M. M. — Doʻst, Lolazor

Momo u kunlarning ogʻirligi, tashvishi haqida koʻpam soʻylayvermaydi. — Saodat

Ular bir-birlariga qarashib, iljayishdilar. Nigor oyim ham ogʻirlikdan chiqdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

5. koʻchma Oʻzini tuta bilish, sipolik; bosiqlik, vazminlik.

Kimning nomusi, kimning aqli, kimning sabri, ogʻirligi uni sharmandalikdan qutqarib qoldi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Botirali ogʻirlik bilan onasiga qaradi. — Yoshlik

U, qoʻllaridagi narsalarni stol ustiga qoʻygach, ogʻirlik va bosiqlik bilan Tursun xola yoniga bordi. — Gazetadan

ot Xorazm va Qoraqalpogʻistonda rasm boʻlgan katta moʻyna qalpoq.

Abu Nasr yelkasiga yamoq tushgan boʻz choponli bolaning boshidagi qoʻtir choʻgirmasiga qarab, oʻyga toldi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Boshida ulkan choʻgirma, pochapoʻstinining etagini hilpiratib Oʻtar bobo keldi. — S. Siyoyev, Avaz

Ikkalovi ham choʻgirma, toʻn va choriq kiygan. — E. Samandar, Tangri qudugʻi

sft. s. t. Homilador.

Togʻay ogʻiroyoq xotinlarga xos sustkashlik bilan oʻchoq boshida kuymalanib yurgan Marhamatga eʼtibor bermadi. — Yoshlik