от 1. Орқа ва ён томонлари ёпиқ бўлиб, ичига ўт ёқиладиган, овқат пишириш учун устига қозон ўрнатиладиган қурилма.
Лой ўчоқ. Ер ўчоқ. Темир ўчоқ.
Тош ўчоқда арча чўғи яллиғланиб турибди. — П. Қодиров, Қора кўзлар
Бригада булоққа яқинроқ жойдан ўчоқ ковлаб, қозонни ўрнатди. — С. Анорбоев, Оқсой
Кунчиқар томонда катта ўчоқ, қозонда шўрва қайнаб турибди. — Эртаклар
Ҳиммат ўчоқда ловуллаб ёна-ётган ўтга косовни тутиб папиросини тутатиб олди. — М. Муҳамедов, Қиммат билан Ҳиммат
2. кўчма Бирор нарса пайдо бўладиган, амалга ошадиган, тарқаладиган жой; манба, марказ.
Билим ўчоғи. Маърифат ўчоғи. Тарбия ўчоғи.
[Элмурод] Агар ўзи бу ердан кетганда ҳам, дастлабки маданият ўчоғининг абадий қолишини ўйлаб, ўзидан-ўзи ғурурланди. — П. Турсун, Ўқитувчи
Хуллас, Шероз қадимдан адабиёт, санъат ўчоқларидан бири бўлган, у ерда миниатюра мактаби ҳам ривожланган. — Газетадан
Мамлакатнинг марказий ва шимолий туманларида ёнғин ўчоқлари сони ортиб бормоқда. — Газетадан
Қумқишлоқ деҳқонларини қадимдан қийнаб келган ботқоқларни иситма-безгак ўчоқларини қуритиш учун бир неча чақирим узунликда зовур қазиш керак. — Ҳ. Ғулом, Машъал
- Ўчоқ боши 1. Таом пишириш учун ўчоқ қурилган жой. Синдирилди тез зоғора нон, Севган қизи, кўз нури — Ойхон Қушдай учди ўчоқ бошида. — Ҳ. ПўлатЎчоқ бошида керосин билан шишасиз ёнаётган жинчироқни олиб, ташқари чиқди. — С. Айний, Қулларқуртга барг кесгани борамиз. У киши келсалар, овқат ўчоқбошида. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари