Қидирув

от Ўзбек халқининг этник таркибига кирган қабилалардан бирининг номи.

Булар орасида қипчоқ, найман, лақай, қорақалпоқ, қиёт, уйғур каби кўпгина уруғлар мавжуд. — ЎТА

от 1. Узун, ичи тешик нарса, ингичка труба.

Шиша най. Қамиш най.

2. Турли нарса, асбобларнинг шу шаклдаги қисми.

Мулла чилимнинг найини лабига бир тегизгандан кейин уни Ҳайит амин томонига буриб бир жилмайди. — С. Айний, Қуллар

3. Олтита тешигини бармоқлар билан бекитиб-очиб, пуфлаб чалинадиган мусиқа асбоби; сибизға.

Набигул келди. Унинг кетидан бири най, бири танбур, бири дутор кўтарганича йигит кирди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Ёʻлчи чиндан ҳам най чалишни билар эди ва яхши чалар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Най орқали чекиш; най билан тортиб чекиладиган.

Наяки қилмоқ.

Уч йил ичида у [Мамараим] кирмаган кўча қолмади. Наякини ўрганди, қора дори еди, такяларга кириб, кўкнори ичди. — М. Исмоилий, Фарғона т.о

Чапани йигитлар қиттак наяки қилиб олдилар-да, хуфтондан оғдириб, Қаънига жўнадилар. — Ойбек, Улуғ ёʻл

от 1. Кичик ёки ингичка най.

У ерда ҳам лабораториядагидай эгри-бугри шиша найчалар, шиша идишлар, ўлчағичлар, электрокамера, ҳар хил асбоблар. — С. Анорбоев, Оқсой.

2. махс. Ип ўраладиган найсимон асбоб ёки машина қисми.

Бу ернинг бола-чақаси тили чиқиб, аввал билган сўзи — арқоқ билан тароғу найча билан моки. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

3. бот. Полиз экинларида ҳосил бўлувчи тугунча, нишона.

Шу билан ошқовоқнинг тутган найчалари сарғайиб тўкилаверди. — С. Айний, Эсдаликлар

Шаҳарликлар жуда олифта, нозик келишади. Подвалда кўкартирилган картошка уруғининг найчасидан ҳам нимжон. — М. Ҳазратқулов, Журъат

от Най чалувчи созанда.

Чалишни билмайман. Катта дадам: Чалма, сен найчи бўласанми, ёмон кўраман, дейди. — Ойбек, Танланган асарлар

сфт. 1. с. т. Бўйи баланд, новча.

Инглиз укки кўз, карнай бурун, кампир даҳан, қилтириқ бўйин, найнов эди. — Ойбек, Нур қидириб

2. кўчма с.т. Ўта содда, бўшашган.

Найновнинг ақли — тўпиғида. — Мақол