Қидирув

сфт. Фойдасиз, бефойда.

Дунё таниш-билиш, гумонлар юкин Кўтариб кексаяр бекор ва нафсиз. — В. Зоҳидов, Ҳаётбахш бадиият тароналари

от Бирор иш ёки нарсадан олинган ижобий натижа, таъсир; фойда.

Янги машиналар пахтачиликда жуда катта наф келтирмоқда. Наф қилмоқ. Дори ҳеч наф қилмади.

— Сенинг бир ҳафта ортиқ ишлаганинг ёки ишламаганингдан менга нима наф-у нима зарар? — деди бой аччиғи келган ҳолда. — С. Айний, Куллар

ФОЙДАЛИYaralı, kazançlı

от 1. Ейиш-ичишга, мол-дунёга бўлган эҳтирос.

Менинг нафсим балодур, ёнган ўтга соладир. — Мақол

2. Шаҳвоний ҳирс.

[Фотима ўз-ўзига:] Бундай ўз нафсларига берилган зотлар бировнинг ҳалол хотинига кўз тикиб, ҳаётда ҳеч бўлмаган ёлғон сўзларни қўшиб, ширингина бир турмушни бузмоқчи бўладилар. — Ҳамза, Туҳматчилар жазоси

Бойваччанинг кўзида ҳар бир хотин унинг нафси, ҳирси учун яратилган чиройли мева эди. — Ойбек, Танланган асарлар

от нумератив с. (фақат шахс-киши билдирувчи сўз билан) Адад.

Ёнига тўрт нафар ясовул олиб, Султонали ёʻлга тушди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Амалдор маҳрам Ёдгорни зиндондан чиқарди, зиндонбон унга тўрт нафар қуролли сарбозни соқчи қилиб берди. — С. Айний, Дохунда

от 1. Узлуксиз биологик жараён, яъни ўпкага олинадиган ва ундан чиқариладиган ҳаво; дам, тин.

Сўнгги нафас. Оғир нафас олмоқ.

Яна юрак ўйнаб, нафас бўғизга тиқилди. — М. Исмоилий, Фарғона т. о.

— Жуда жабр қилади, деди Сиддиқжон чуқур олган нафасини гап билан бўшатиб. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Совуқ, шамолда шовуллаб турган қамишзор манзараси очилиши билан Ботирали муздек ҳаводан тўйиб-тўйиб нафас олди-да, тўқайга кириб кетди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. кўчма с. т. Бўлажак иш ҳақида оғиздан чиққан гап, изҳор қилинган ният.

Ёмон нафас.

[Хадича Дадавойга:] Нафасингизни совуқ қилманг. — Уйғун, Навбаҳор

Нафасингизни иссиқ қилинг. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби

3. Жуда қисқа вақт; лаҳза, он.

Бир нафасда. Бир нафасга. Нафас ўтмай.

Булутли, хомуш оқшом зулмати нафас сайин қуюқлашиб, баҳайбат қоп-қора қанотларини уфқлар устига тез ёйиб келмоқда. — П. Турсун, Ўқитувчи

Мана, Меҳринисо опа биладилар, онам мени бир нафас олдидан қўзғатгиси келмайди. — З. Саид, Н. Сафаров, Тарих тилга кирди

4. этн. Дуохон, азайимхон ва шу кабилар солган дам кучи.

Уйимизда бир бечора бемор бор, шайтонлаб ётибди, тақсир, бориб дам солиб келинг, шояд нафасингиздан шифо топса. — Ойбек, Танланган асралар

5. Ҳид, ис.

Қиши билан тор уйларда диққинафас бўлган кишиларнинг димоғига адирлардан гиёҳларнинг хушбўй нафаси келиб урилади. — С. Аҳмад, Ҳукм

6. Ҳарорат, об-ҳаво.

Яқинлашиб келаётган қишнинг нафаси теварак-атрофда кезиб юрибди. — Газетадан