Қидирув

сфт. Астойдил, берилиб кузатадиган.

фл. 1. Текис қилиб кесмоқ, қирқиб текисламоқ (ёлни, соқолни, мўйловни). Тойнинг ёлини кузамоқ.

Ота [Охунбобоев] унинг [Мустақимнинг] гапларини гоҳ панжалари билан чиройли кузалган соқолини тараб, гоҳ келишган мўйловининг учини ҳимариб, юзи-кўзи кулиб эшитди. — Й. Шамшаров, Улғайиш

Эндигина қирқни ҳатлаган бу банда, чиройли кузалган қоп-қора соқолини демаса, ёшига нисбатан ёш кўринар эди. — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча

2. Дарахт ва буталарга манзарали тус бериш учун ортиқча шох-шаббаларини кесиб текисламоқ.

Талашув хиёбондаги хоразмча чўгирмага ўхшатиб кузалган пакана дарахтлар тагида ҳам давом этди. — Э. Аъзам, Кечикаётган одам

фл. 1. Кетаётган киши билан хайрлашиш учун бирор ергача бирга бормоқ, бирор ергача бориб, чиқиб, хайр-хўш қилмоқ; узатмоқ.

Меҳмонларни вокзалгача кузатиб чиқмоқ.

Комил билан Бўронбек Зиёдиллани кузатиб қўйиш учун далага чиқишди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Адҳам шунча кузатиб қўяман деса ҳам, Каромат кўнмади. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Ичкарида Ўзбек ойим меҳмонларни кузатиб бўлиб, Кумуш билан онасидан ҳўппак олар [гина қилар] эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Авазунимозористон четидаги ёʻлгача кузатиб қўйди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Билиш, аниқлаш мақсадида синчиклаб қарамоқ, кўздан кечирмоқ.

Қуёш тутилишини кузатмоқ.

Эргаш минбарнинг панжарасини бармоқлари билан қисиб, кўзлари чақнаб, халқни кузатарди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Краснов, ҳарсиллаб-гурсиллаб, дарахтга чирмашди-да, теваракни кузатди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Юсуфжон Шомат қизиқнинг ўйинларини диққат билан кузатиб, ўрганади. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

3. Зимдан қараб текшириб турмоқ, таъқиб қилмоқ.

Уларни четроқда шжайиб кузатиб турган чойхоначи, ҳеч воқеага тушунмай, юзига фотиҳа тортди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Душман қочган жой кузатиш жойи эканлиги аниқланди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

4. Бирор нарсани (мақсадни) назарда тутмоқ; кўзда тутмоқ, кўзламоқ.

Агар Мусулмонқул бу ишларни бир яхши мақсадни кузатиб қилганда, золимларни ўртадан кўтариб, юртга осойиш берганда, унга ким нима дея олар эди? — А. Қодирий Ўтган кунлар

Кейиндан маълум бўлдики, бу Боқимирзонинг бу ерга келишдан кузатган муддаосига дахлдор экан. — А. Қаҳҳор, Мирзо

Бомбалар кузатилган мўлжалга — газандалар тўпланган жойга тушар, ҳаммаёқни ларзага келтириб ёвни қийратарди. — Ж. Шарипов, Хоразм

от с. т. айн. Куз 1.

Қизим, сен оламга келганинг чоғи Кузак ҳам баҳорга айланди чоғи. — У. Пўлкан, Бир баҳор достони

Бизни ҳам чорларди кузакда терим, Гурпаклашиб юриб пахта терардик. — Э. Воҳидов.

Текшириш, билишга қаратилган иш, ҳаракат

Олим Фарғонани кезиш давомида илмий кузатишлар олиб борди — "Ўзбекистон қўриқлари"

фл. 1. Кузатмоқ феълининг мажҳул нисбати.

Меҳмонлар кузатилди. Кузатилган мақсад.

2. Маълум бўлмоқ, кўзга ташланмоқ, билинмоқ.

Тепки касали билан ҳамма ёшдагилар ҳам оғриши кузатилади. — Саодат

Туркий туб феълларнинг нг, н,л

ауслаутлиларига эътибор берилса, улар бир хил семантик-грамматик ифодага эга эканлиги кузатилади. — ЎТА