Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «kuyman» — результатов: 35: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

33
kuy

KUY ' ohang 1 . Yoʻlchi bir nafas taraddudlanib, boshha bir k u ö n i chaldi-da, .. (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu ot asli kög tarzida [Devon, III, 144: kög (yumshoq k bilan) 'sheʼrning vazni, oʻlchovi; kög 'ashulada ovozni baland-past qilish’ ..] talaffuz qilingan, keyinchalik g undoshi y undoshiga, ö unlisi oʻ unlisiga almashgan (ССТТН, II, 170); oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kög > küy > kuy. Mahmud Koshgʻariy koʻp maʼnoli soʻz (hatto bir necha soʻz) sifa— tida talqin qilgan kög soʻzi DSda nimagadir xitoycha deb taʼkidlangan (311- bet)

1. Maʼlum musiqa asari, ashula, qoʻshiq hosil qiluvchi musiqiy tovushlar birligi; ohang

Quvnoq kuy. Mungli kuy. Yangi kuy yaratmoq. sht Yoʻlchi bir nafas taraddudlanib, boshqa bir kuyni chaldi-da, keyin nayni bolaga berdi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Musiqa asariga oʻxshash ohang

Chumchuqlarning tinmay chiriq-chiriq sayrashlari ajoyib bir kuy hosil etgan — S. Zunnunova, Yangi direktor

Полная статья →
kuya

ot 1. Qurti yungli matolarni koʻrimsiz, yaroqsiz holga keltiruvchi, don yoki oʻsimliklarni nobud qiluvchi kichkina kapalak.

Yigit Muhammad Jamolning kuya yegan eski qorakoʻl papaxini qoziqdan olib, bint ustidan boshiga bostirib kiydi. — Oybek, Nur qidirib

Gilamni ham ado qilur kichik bir kuya. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

2. Narsalarning kuyishidan, yonishidan hosil boʻladigan mayda qora zarralar; qorakuya; qurum.

Qozonga yaqin yursang, kuyasi yuqar. — Maqol

— Kulimga tushganda, yuziga kuya surib, eshakka teskari mindirar edim-da, bozorning oʻrtasi bilan haydab, toʻppa-toʻgʻri qozining huzuriga olib borar edim, — dedi Xalfa. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Полная статья →
kuyov

ot 1. Qizning eri (qizning ota-onasi, aka va opasiga nisbatan).

— Yoʻq, oyi, hech nima kerak emas, — yana muloyim gapirdi qizi, — kuyovingizni joʻnataman, deb charchadim. — Oybek, Tanlangan asarlar

Fotiha oʻqilib, kuyov qayin onaga uzr aytdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Salimboyvachcha ildamlik bilan ularga yugurdi. Singlisidan ahvol soʻrab, kuyovining qoʻlini siqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar.

2. Endi uylanadigan, uylanayotgan yoki yangi uylangan yigit (oʻz qayligʻiga, xotiniga nisbatan).

Xonzoda begim hozir yigirma yoshdalar shu vaqtgacha munosib kuyov uchramay, dogʻda edik. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Sen hali dengizni koʻrganing yoʻq, qizim! Xudo xohlasa, kuyoving bilan birga koʻrasan. — A. Qahhor, Xotinlar

Bular kelin bilan kuyov boʻlsa kerak. — S. Ahmad, Yulduz

3. Yangi uylangan yigitga qarindosh-urugʻ yoki yaqin kishilarining murojaat shakli.

Toʻladan kelgan, xushfeʼl Karimovich ham dastlabki kundan boshlab unga yoqib qolgan edi. — Kuyov, ishlar qalay? — soʻradi u, stoli ustidagi yarqirab turgan oynada qizil qalamni oʻynab. — Mirmuhsin, Umid

  • Ich kuyov
Полная статья →
kuyuk

KUYUK ' pishirilayotgan narsaning kuyish oqibatida hosil boʻlgan qismi'. Nonning k u yu g i horin ogʻritadi. Bu sifat qadimgi turkiy tilda 1 alanga (issiq) taʼsirida kuyib, isteʼmolga yaroqsiz (koʻmir) holiga yet-' maʼnosini anglatgan köy- feʼlidan (ДС, 312) —(ü)k qoʻshimchasi bilan yasalgan (Devon, III, 183); keyinchalik ö unlisi ü unlisiga almashgan (КРС, 461); oʻzbek tilida ü unlilarining yumshoqlik belgisi yoʻqol— gan: köy- + oʻk = köyük > küyoʻk > kuyuk. Bu sifat sifatlanmishsiz ishlatilishi oqibatida otga aylangan

1. Pishirilgan, qovurilgan narsaning kuygan joyi, kuygan qismi. shsh

Kuyuk kulcha

Kecha kechqurun Grasiano.. poʻchoq va non kuyuklari bilan qornini toʻygʻazdi — Yo. Shukurov, Grasiano

2. Kuyish natijasida hosil boʻlgan yara, jarohat; kuygan

Kurum bosgan devorlar tagida qulab yotgan kuyuk yogʻochlarni u yoq-bu yoqqa surib koʻrdi — H. Gʻulom, Mashʼal

Uning kuyuk sochsiz boshi, yarimta yuzi jizgʻanak boʻlib, shilvirab turar.. edi — Oybek, Quyosh qoraymas

3. ayn. kuyindi

Oftob tikkaga kelgan, yoʻl changi, yongʻin, kuyuk, dud isi tomoqlarimizni qaqratgan edi. A — Muxtor, Davr mening taqdirimda

Shabada kuyuk islarini ham tarqatib yubordi. A — Muxtor, Chinor

4. koʻchma s. t. Dogʻ-alam, dard-gʻam; alamli, kuygan

Har kuyukka koʻnar odamning boshi — "Goʻroʻgʻli"

Bolasini koʻrib, kuyuklari ketdi — "Yusuf va Ahmad"

Endi solma koʻp dogʻingni, Kuyuk jismim jon oʻrtar — Hamza

Полная статья →

Показать все · 33 →

Сказки

2
Erkenja
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilli podshohning kenja oʻgʻli Erkenja sarguzashtlari haqidagi ertak. U turli qiyinchiliklarga duch keladi va hayvonlarning yordami bilan ularni yengib o

Uch koʻknori
Устное народное творчество

Uch doʻstning har biri oʻz orzulari ortidan quvib, boylikka erishishga intiladi. Ertak kutilmagan voqealar va xayollar bilan toʻla boʻlib, ularning sarguzashtla