Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«kuyli» boʻyicha 33 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

33 ta
kuy

KUY ' ohang 1 . Yoʻlchi bir nafas taraddudlanib, boshha bir k u ö n i chaldi-da, .. (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan bu ot asli kög tarzida [Devon, III, 144: kög (yumshoq k bilan) 'sheʼrning vazni, oʻlchovi; kög 'ashulada ovozni baland-past qilish’ ..] talaffuz qilingan, keyinchalik g undoshi y undoshiga, ö unlisi oʻ unlisiga almashgan (ССТТН, II, 170); oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: kög > küy > kuy. Mahmud Koshgʻariy koʻp maʼnoli soʻz (hatto bir necha soʻz) sifa— tida talqin qilgan kög soʻzi DSda nimagadir xitoycha deb taʼkidlangan (311- bet)

1. Maʼlum musiqa asari, ashula, qoʻshiq hosil qiluvchi musiqiy tovushlar birligi; ohang

Quvnoq kuy. Mungli kuy. Yangi kuy yaratmoq. sht Yoʻlchi bir nafas taraddudlanib, boshqa bir kuyni chaldi-da, keyin nayni bolaga berdi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Musiqa asariga oʻxshash ohang

Chumchuqlarning tinmay chiriq-chiriq sayrashlari ajoyib bir kuy hosil etgan — S. Zunnunova, Yangi direktor

Toʻliq maqola →
kuya

ot 1. Qurti yungli matolarni koʻrimsiz, yaroqsiz holga keltiruvchi, don yoki oʻsimliklarni nobud qiluvchi kichkina kapalak.

Yigit Muhammad Jamolning kuya yegan eski qorakoʻl papaxini qoziqdan olib, bint ustidan boshiga bostirib kiydi. — Oybek, Nur qidirib

Gilamni ham ado qilur kichik bir kuya. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

2. Narsalarning kuyishidan, yonishidan hosil boʻladigan mayda qora zarralar; qorakuya; qurum.

Qozonga yaqin yursang, kuyasi yuqar. — Maqol

— Kulimga tushganda, yuziga kuya surib, eshakka teskari mindirar edim-da, bozorning oʻrtasi bilan haydab, toʻppa-toʻgʻri qozining huzuriga olib borar edim, — dedi Xalfa. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Toʻliq maqola →
kuyka

ot 1. Lochinsimonlar oilasiga mansub yirtqich qush.

Don oʻgʻrisi — yumronqoziqning shu qadar ding qulogʻi ham uni oʻtkir koʻz kuykaning hujumidan saqlab qololmagan. — Yo. Shukurov, Birinchi parvoz

2. Isqirt, iflos.

Toʻliq maqola →
kuyov

ot 1. Qizning eri (qizning ota-onasi, aka va opasiga nisbatan).

— Yoʻq, oyi, hech nima kerak emas, — yana muloyim gapirdi qizi, — kuyovingizni joʻnataman, deb charchadim. — Oybek, Tanlangan asarlar

Fotiha oʻqilib, kuyov qayin onaga uzr aytdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Salimboyvachcha ildamlik bilan ularga yugurdi. Singlisidan ahvol soʻrab, kuyovining qoʻlini siqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar.

2. Endi uylanadigan, uylanayotgan yoki yangi uylangan yigit (oʻz qayligʻiga, xotiniga nisbatan).

Xonzoda begim hozir yigirma yoshdalar shu vaqtgacha munosib kuyov uchramay, dogʻda edik. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Sen hali dengizni koʻrganing yoʻq, qizim! Xudo xohlasa, kuyoving bilan birga koʻrasan. — A. Qahhor, Xotinlar

Bular kelin bilan kuyov boʻlsa kerak. — S. Ahmad, Yulduz

3. Yangi uylangan yigitga qarindosh-urugʻ yoki yaqin kishilarining murojaat shakli.

Toʻladan kelgan, xushfeʼl Karimovich ham dastlabki kundan boshlab unga yoqib qolgan edi. — Kuyov, ishlar qalay? — soʻradi u, stoli ustidagi yarqirab turgan oynada qizil qalamni oʻynab. — Mirmuhsin, Umid

  • Ich kuyov
Toʻliq maqola →
kuyuk

KUYUK ' pishirilayotgan narsaning kuyish oqibatida hosil boʻlgan qismi'. Nonning k u yu g i horin ogʻritadi. Bu sifat qadimgi turkiy tilda 1 alanga (issiq) taʼsirida kuyib, isteʼmolga yaroqsiz (koʻmir) holiga yet-' maʼnosini anglatgan köy- feʼlidan (ДС, 312) —(ü)k qoʻshimchasi bilan yasalgan (Devon, III, 183); keyinchalik ö unlisi ü unlisiga almashgan (КРС, 461); oʻzbek tilida ü unlilarining yumshoqlik belgisi yoʻqol— gan: köy- + oʻk = köyük > küyoʻk > kuyuk. Bu sifat sifatlanmishsiz ishlatilishi oqibatida otga aylangan

1. Pishirilgan, qovurilgan narsaning kuygan joyi, kuygan qismi. shsh

Kuyuk kulcha

Kecha kechqurun Grasiano.. poʻchoq va non kuyuklari bilan qornini toʻygʻazdi — Yo. Shukurov, Grasiano

2. Kuyish natijasida hosil boʻlgan yara, jarohat; kuygan

Kurum bosgan devorlar tagida qulab yotgan kuyuk yogʻochlarni u yoq-bu yoqqa surib koʻrdi — H. Gʻulom, Mashʼal

Uning kuyuk sochsiz boshi, yarimta yuzi jizgʻanak boʻlib, shilvirab turar.. edi — Oybek, Quyosh qoraymas

3. ayn. kuyindi

Oftob tikkaga kelgan, yoʻl changi, yongʻin, kuyuk, dud isi tomoqlarimizni qaqratgan edi. A — Muxtor, Davr mening taqdirimda

Shabada kuyuk islarini ham tarqatib yubordi. A — Muxtor, Chinor

4. koʻchma s. t. Dogʻ-alam, dard-gʻam; alamli, kuygan

Har kuyukka koʻnar odamning boshi — "Goʻroʻgʻli"

Bolasini koʻrib, kuyuklari ketdi — "Yusuf va Ahmad"

Endi solma koʻp dogʻingni, Kuyuk jismim jon oʻrtar — Hamza

Toʻliq maqola →
kuychi

ot 1. Ashula, qoʻshiq aytish bilan shugʻullanuvchi shaxs, ashulachi.

2. Sanʼatning biror sohasida shaxs yoki narsani ulugʻlab tasvirlovchi; tashviq qiluvchi (shoir, yozuvchi, rassom haqida).

Adolat kuychisi.

Shu xususiyatlarning oʻziyoq shoirni suyukli va ardoqli xalq kuychisi martabasiga koʻtaradi. — OʻTA

Kim u yigʻlayotgan, Navoiymikan Va yo may kuychisi Xayyommikan, dod! — A. Oripov, Ruhim

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 33 →