Qidiruv

fl. Kutmoq feʼlining birgalik va oʻzlik nisbati.

fl. 1. Moʻljallangan narsa yoki shaxsning paydo boʻlishini, kelishini yoki uchrashini umid qilgan, unga koʻz tikkan holda maʼlum vaqt biror joyda turmoq; poylamoq.

Samolyot kelishini kutmoq. Seni koʻp kutdim.

Yusufbek hoji sipohlardan birining qoʻltiqlashi bilan otiga minib, narida kutib turgan Hasanaliga qarab yurdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Barno yoʻq ekan, bir oz kutdi, kelavermagach, oʻtirishga sabri chidamay, idoradan chiqdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

2. Biror narsaning boʻlishini eʼtibor-da tutib, nimadandir oʻzini tiyib, toʻxtatib turmoq.

Avaz zaldagi pichir-pichirlar tinishini kutib, bir oz jim qoldi-da, davom etdi: — Mirzayev Charosning tirnogʻiga ham arzimaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

U Vaqqos otaning taklifini kutmay, Abdubilolni ichkariga boshladi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Ahmadjon pulemyotni darhol okop boʻyiga oʻrnatdi va nemis piyoda askarlarining yaqinroq kelishini kutdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Keluvchini hurmatlab, yoʻliga, istiqboliga chiqmoq.

Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Uni hech kim kutgani chiqmadi. — S. Ahmad, Ufq

Erta bilan vokzalga keldi. Yoʻq, uni kutadigan ham, kuzatadigan ham odami yoʻq edi. Shunchaki boshi aylanib kelib qoldi. Oʻ. Hoshimov, — Qalbingga quloq sol

4. Birovning (masalan, mehmonlarning) koʻnglini olish uchun xizmatida boʻlmoq; uni ziyofat qilmoq, xursand qilish uchun unga xizmat qilmoq, koʻnglini olmoq.

Mezbon mehmonlarni yaxshi kutdi.

Pechak-guldek boʻlib, eriga chirmashganini koʻrarmiz hali, xudo koʻrsatsa; bor, oʻynab-kulib, mehmonlaringni kut! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Hoji, javob kutmasdan:] — Qudalaringni nima bilan kutishni boʻlsa, oʻzing bilasan: tuya soʻyib chorlaganingda ham kelmaydirgan kishilar! — dedi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bizning eshigimiz doim ochiq. Shu uyga kelibmanki, mehmon kutaman. — H. Gʻulom, Feruza

5. Biror narsaning boʻlishini umid qilmoq, shunday boʻladi deb oʻylamoq; ilinjida boʻlmoq.

Yaxshilik kutmoq. Nodondan aql kutma, beburddan — nomus. — Maqol

Adovat urugʻini sepib, adolat mevasini kutma.

Kotib xatni oldi-yu, Elmurod kutgandek, oʻqib oʻtirmadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Gulsum ona bunaqa gaplarni kutmagani uchunmi, sarosimaga tushib, Fyodorovnaga koʻz tashladi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

6. koʻchma Yoʻlida, hayot yoʻlida roʻpara boʻlmoq, istiqbolida boʻlmoq; qarshilamoq.

Darhaqiqat, bizning qarshimizga yoʻlbars chiqsa, biz qattiq qoʻrqamiz, chunki bizni oʻlim kutadir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

dehqonlarning bu isyoni yaxshilikka olib kelmasligini, qonun, qurol sipohiylar qoʻlida ekanligini, isyonchilarni beshafqat jazo kutishini ham biladi. — S. Siyoyev, Avaz

fl. Kutmoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Kutmoq feʼlining orttirma nisbati.

ot 1. Kitob, jurnal va shu kabilarni toʻplash, saqlash va ularni tashviqot qilish, oʻquvchilarga foydalanish uchun berish bilan shugʻullanuvchi muassasa.

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining kutubxonasi.

Temirjon haligina kutubxonadan olib kelib, divanga betartib sochib qoʻygan kitoblariga qaradi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Yodgor shu kuni tushdan keyin kutubxonaga borgandi Zalda oʻn-oʻn besh kishidan boʻlak hech kim yoʻq edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Turi jihatdan bir-biriga yaqin boʻlgan va maʼlum bir toifadagi kitobxonlarga moʻljallangan kitoblar seriyasining nomi.

Mushtum kutubxonasi. Jahon adabiyoti kutubxonasi.

3. Maʼlum shaxsga tegishli koʻp miqdordagi kitoblar va shu kitoblar turadigan joy.

Eshikdan bosh suqib, unga salom berdi-da, mehmonxona tokchalari toʻla kitoblarga bir muddat tikilib qoldi. Otasi oʻzining boy kutubxonasi bilan bejiz faxrlanmasdi. — K. Yashin, Hamza

fl. Jonga tegar darajada uzluksiz tanbeh berib, tergab turmoq; qistamoq, qistalang qilmoq

Qabristondagi paygʻambarlarga merosxoʻr shayxlar uni kutkilay berib tinchitishmagandan keyin, qori boshqa yoʻl — muslimlarga xizmat qilishga kirishadi. — S. Ahmad, Kolbasa qori

E, sen meni kutkilay berma! Jonimdan toʻydim! — Mirmuhsin, Bir xumcha tilla

Haydarning kutkilab bergan soʻroqlariga esa: — Yaxshi, oʻzingga yoqsa boʻldi-da, — deb qoʻya qoldi. — E. Aʼzam, Kechikayotgan odam