Қидирув

фл. Кутмоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. 1. Мўлжалланган нарса ёки шахснинг пайдо бўлишини, келишини ёки учрашини умид қилган, унга кўз тиккан ҳолда маълум вақт бирор жойда турмоқ; пойламоқ.

Самолёт келишини кутмоқ. Сени кўп кутдим.

Юсуфбек ҳожи сипоҳлардан бирининг қўлтиқлаши билан отига миниб, нарида кутиб турган Ҳасаналига қараб юрди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Барно ёʻқ экан, бир оз кутди, келавермагач, ўтиришга сабри чидамай, идорадан чиқди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

2. Бирор нарсанинг бўлишини эътибор-да тутиб, нимадандир ўзини тийиб, тўхтатиб турмоқ.

Аваз залдаги пичир-пичирлар тинишини кутиб, бир оз жим қолди-да, давом этди: — Мирзаев Чароснинг тирноғига ҳам арзимайди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

У Ваққос отанинг таклифини кутмай, Абдубилолни ичкарига бошлади. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

Аҳмаджон пулемётни дарҳол окоп бўйига ўрнатди ва немис пиёда аскарларининг яқинроқ келишини кутди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

3. Келувчини ҳурматлаб, ёʻлига, истиқболига чиқмоқ.

Ғуломжон ҳокимни кутгани бормади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Уни ҳеч ким кутгани чиқмади. — С. Аҳмад, Уфқ

Эрта билан вокзалга келди. Ёʻқ, уни кутадиган ҳам, кузатадиган ҳам одами ёʻқ эди. Шунчаки боши айланиб келиб қолди. Ў. Ҳошимов, — Қалбингга қулоқ сол

4. Бировнинг (масалан, меҳмонларнинг) кўнглини олиш учун хизматида бўлмоқ; уни зиёфат қилмоқ, хурсанд қилиш учун унга хизмат қилмоқ, кўнглини олмоқ.

Мезбон меҳмонларни яхши кутди.

Печак-гулдек бўлиб, эрига чирмашганини кўрармиз ҳали, худо кўрсаца; бор, ўйнаб-кулиб, меҳмонларингни кут! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Ҳожи, жавоб кутмасдан:] — Қудаларингни нима билан кутишни бўлса, ўзинг биласан: туя сўйиб чорлаганингда ҳам келмайдирган кишилар! — деди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бизнинг эшигимиз доим очиқ. Шу уйга келибманки, меҳмон кутаман. — Ҳ. Ғулом, Феруза

5. Бирор нарсанинг бўлишини умид қилмоқ, шундай бўлади деб ўйламоқ; илинжида бўлмоқ.

Яхшилик кутмоқ. Нодондан ақл кутма, бебурддан — номус. — Мақол

Адоват уруғини сепиб, адолат мевасини кутма.

Котиб хатни олди-ю, Элмурод кутгандек, ўқиб ўтирмади. — П. Турсун, Ўқитувчи

Гулсум она бунақа гапларни кутмагани учунми, саросимага тушиб, Фёдоровнага кўз ташлади. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

6. кўчма Ёʻлида, ҳаёт ёʻлида рўпара бўлмоқ, истиқболида бўлмоқ; қаршиламоқ.

Дарҳақиқат, бизнинг қаршимизга ёʻлбарс чиқса, биз қаттиқ қўрқамиз, чунки бизни ўлим кутадир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

деҳқонларнинг бу исёни яхшиликка олиб келмаслигини, қонун, қурол сипоҳийлар қўлида эканлигини, исёнчиларни бешафқат жазо кутишини ҳам билади. — С. Сиёев, Аваз

фл. Кутмоқ феълининг биргалик ва ўзлик нисбати.

фл. Кутмоқ феълининг орттирма нисбати.

от 1. Китоб, журнал ва шу кабиларни тўплаш, сақлаш ва уларни ташвиқот қилиш, ўқувчиларга фойдаланиш учун бериш билан шуғулланувчи муассаса.

Ўзбекистон Фанлар академиясининг кутубхонаси.

Темиржон ҳалигина кутубхонадан олиб келиб, диванга бетартиб сочиб қўйган китобларига қаради. — Ж. Абдуллахонов, Орият

Ёдгор шу куни тушдан кейин кутубхонага борганди Залда ўн-ўн беш кишидан бўлак ҳеч ким ёʻқ эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Тури жиҳатдан бир-бирига яқин бўлган ва маълум бир тоифадаги китобхонларга мўлжалланган китоблар сериясининг номи.

Муштум кутубхонаси. Жаҳон адабиёти кутубхонаси.

3. Маълум шахсга тегишли кўп миқдордаги китоблар ва шу китоблар турадиган жой.

Эшикдан бош суқиб, унга салом берди-да, меҳмонхона токчалари тўла китобларга бир муддат тикилиб қолди. Отаси ўзининг бой кутубхонаси билан бежиз фахрланмасди. — К. Яшин, Ҳамза

фл. Жонга тегар даражада узлуксиз танбеҳ бериб, тергаб турмоқ; қистамоқ, қисталанг қилмоқ

Қабристондаги пайғамбарларга меросхўр шайхлар уни куткилай бериб тинчитишмагандан кейин, қори бошқа ёʻл — муслимларга хизмат қилишга киришади. — С. Аҳмад, Колбаса қори

Э, сен мени куткилай берма! Жонимдан тўйдим! — Мирмуҳсин, Бир хумча тилла

Ҳайдарнинг куткилаб берган сўроқларига эса: — Яхши, ўзингга ёқса бўлди-да, — деб қўя қолди. — Э. Аъзам, Кечикаётган одам