Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «koʻpchilik» — результатов: 310

Фильтр

Словарные статьи

181
koʻpchilik

ot 1. Maʼlum son yoki miqdordagi kishi yoki narsalarning katta, koʻp qismi, shunday qismni tashkil qiluvchi kishilar; aksariyat.

Oʻquvchilarning koʻpchiligi. Koʻpchilik ovoz bilan saylanmoq.

Yoʻlchi doʻppi bozoridan aravani arang olib oʻtdi: bu yerda zoʻr tiqilinch, koʻpchiligi xotinlar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Odatda koʻpchilik qizlarning husni tanishib, suhbatlashib, doʻstlashib ketganingdan keyin ochiladi. — Shuhrat, Shinelli yillar

2. Koʻp odam, xaloyiq; omma.

Ozchilik koʻpchilikka boʻysunadi. Koʻpchilik oʻrtasida. Koʻpchilik bir mushtdan ursa — oʻldiradi, bir burdadan bersa — toʻydiradi. — Maqol

Oʻquvchi, biz koʻpchilikmiz, oʻqituvchi hammamizni baravar koʻrolmaydi, deb oʻylaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Полная статья →
koʻp

KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp > kop

1. Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq

Koʻp kitob

Koʻp odam

Ular bizdan koʻp

Shunaqa koʻp latifa, choʻpchak, maqol biladiki — Sa’dulla Siyoyev, Yorugʻlik

Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda Koʻp ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim — Hamid Olimjon

Kichkina chugʻurchuqlar shuncha koʻp qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq

Koʻp kutmoq

Oʻzing bilasan, bolam. Koʻp oʻtirma — Oybek, Tanlangan asarlar

U [Otabek] Marg‘ilonda koʻp toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Esimda bor, koʻp boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar — U. Ismoilov, Saylanma

3. Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam

Men uni koʻp koʻraman

Ular biznikiga koʻp kelishadi

Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni koʻproq oʻylaydigan boʻlib qoldim — O‘tkir Hoshimov, Qalbingga quloq sol

4. Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda

Boyoqish koʻp yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi — Oybek, Tanlangan asarlar

[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan koʻp pushaymon — Hamza, Boy ila xizmatchi

Bahor, sogʻintirding axir koʻp uzoq! — Abdulla Oripov, Yillar armoni

5. ot vazifasida. Koʻp kishilar, koʻpchilik. Gap koʻp - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. Koʻpga bormaydi - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. Koʻpga kelgan toʻy - toʻy. Koʻpi bilan yoki Koʻp deganda - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. Koʻpni koʻrgan - koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. Xudo koʻp koʻrdi - biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora

Koʻpdan quyon qochib qutulmas — Maqol

Koʻpga kelgan toʻy

Balki shuning uchun koʻplar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar — Oʻtkir Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap koʻp — Gazetadan

Bunday muloyimlik koʻpga bormaydi — Ergash Raimov, Ajab qishloq

Xoʻp desangiz.. koʻpi bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman — Abdulla Qaqhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Siz koʻpni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering — Sunnatilla Anorboyev, Oqsoy

Gavharning qarshisida, boya oʻzi o‘ylagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, koʻpni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga koʻp koʻrsa — N. Safarov, Uygʻonish

Полная статья →
Koʻpchilikda hikmat bor.

У мира премудрость есть., Аналогия: Премудрость в народе живет.

Obbo, nuqul vaʼzxonlarning oʻrtasida qoldim shekilli, deb hazillashdi Habiba.— «Koʻpchilikda hikmat bor» deb qoʻya qolinglarda. Ого, я, кажется, среди знатоков пословиц,— пошутила Хабиба.— Уж сказали бы лучше: «Где сборище, там и мудрость». — Е. Шукуров, Рўза гуллаганда.

Полная статья →

Показать все · 181 →

В определениях

116

Показать все · 116 →

Сказки

10
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Bir xumcha oltin
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Eng katta zulm
Устное народное творчество

Bu ertak oʻz qiziga zulm qilgan podshoh va uning qizi haqida. Qiz otasining yomon niyatidan qochib, boshqa yurtga boradi va u yerda oʻz baxtini topadi.

Hakim baliqchining oʻgʻli
Устное народное творчество

Kambagʻal baliqchi cholning oʻgʻli vazirning hiylalari tufayli podshohning qiyin topshiriqlarini bajarishga majbur boʻladi. Uning sarguzashtlari davomida kutilm

Kambagʻal qiz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho

Mehr
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning bir-biriga boʻlgan mehr-oqibati tasvirlanadi. Ular birgalikda bugʻdoy ekib, hosilni boʻlishishadi, ammo har biri oʻz ulushini ikkinchi

Показать все · 10 →

Диалектные материалы

3
doʻ:låp
Navoiy viloyati · toʻpolon

toʻpolon; koʻpchilik

girev-girev
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · toʻda-toʻda, koʻpchilik
koʻpal
Xorazm viloyati · koʻpchilik

1. koʻpay; 2. koʻpchilik