фл. 1. Ўт-ўсимлик ёки барглар билан қопланиб, кўк, яшил тусга кирмоқ.
Баҳор келди, далалар кўкара бошлади.
Гиёҳ унмаган чўллар меҳнаткашлар қони бараварига ям-яшил кўкарган эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
2. Униб-ўсмоқ, амал олмоқ; кўкламоқ (ўт-ўсимликлар ҳақида).
Экин яхши кўкарди.
Чурук бўғотлари осилган эски уйларнинг томлари четида майсалар кўкарди. — Ойбек, Танланган асарлар
Боғ бригадасидаги кишилар бутун ёз бўйи уларни парвариш қилди, қаради. Лекин олмалар кўкармади. — Газетадан
3. кўчма Ривож топмоқ; ўсиб-унмоқ, ўсмоқ.
Дарахт бир жойда (ерда) кўкаради. — Мақол
Ер олган кўкаради, ер сотган қурийди. Мана бу гапнинг мағзини чақ! — Ойбек, Танланган асарлар
Бировнинг кўкарганини кўра олмайдиган ғаламисга ўхшайди. — С. Нуров, Нарвон
4. Қаттиқ зарб, совуқ ёки бошқа бирор сабаб таъсирида кўк-қорамтир тусга кирмоқ (бадан, юз ранги ҳақида).
Боланинг қўллари совуқдан кўкариб кетибди.
Кўкариб кетган оёқни кўриб, Полвоннинг раҳми келди. — Ж. Шарипов, Хоразм
Бўтавой жаҳлдан кўкариб сўкинар, паранжиси елкасига тушиб кетган Эшон ая овозининг борича дод солиб, уни қарғарди. — С. Аҳмад, Ҳукм
5. Айниб, бузилиб, кўкка мойил тус олмоқ.
Гўшт кўкариб қолибди.
Кўкариб кетган бу сассиқ сувда бижиллаб ётган ҳар хил қуртлар тушган ерида бир-икки қилпанглаб, дарров ўларди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча