Поиск

ot 1. Fikrlash, soʻzlash hamda ijtimoiy mehnat jarayonida qurol yasash va undan foydalanish qobiliyatiga ega boʻlgan jonli mavjudot, zot; odam, inson.

Til kishilarning oʻzaro aloqa qurolidir.

Kishining ruhiy holati va ish qobiliyati muayyan ritmga boʻysunishini odamlar allaqachon payqashgan. — Gazetadan

Uning yuqori qismidagi tugmachani bossangiz, teshikdan maxsus uzunlikdagi elektromagnit toʻlqinlar chiqib, kishi miyasining uxlatuvchi markaziga taʼsir koʻrsatadi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Zaytun daraxtining turgan-bitgani kishi organizmi uchun foydali. — Gazetadan

2. Insoniyatga mansub zot, shaxs, odam.

Obroʻli kishi. Xushomadgoʻy kishi. Oilamizda toʻrt kishi bor. Har qanday kishi. Olijanob kishi. Kishilar toʻdasi. Besh kishidan iborat komissiya,

Novcha kishi shofyor uzatgan papkani qoʻltigʻiga qistirdi-yu, katta-katta odim tashlab, tezda sheriklariga yetib oldi. — A. Obidjon, Akant qaragʻay Gulmat

Ey, bu ota Sharif tarroning janozasida Otamurod qorining yonida qurʼonni sharillatib oʻqib oʻtirgan kishi-ku! — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Kishi yaxshi koʻrgan odamini, ming oʻrab tashlanmasin, bitta qiligʻidan biladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Umuman, balogʻat yoshidan oʻtgan shaxs; katta yoshli odam.

Ayol kishi. Erkak kishi,

— Yoshing yigirma beshga qarab boryapti, — dedi onasi hamon oʻsha titragan tovushda, —

xotin kishi oʻttizga kirsa oʻtin boʻladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

U kamgap, birovga aralashmaydigan kishi edi. — S. Ahmad, Yulduz

Kabinetdan grajdancha kiyimdagi novcha kishi, orqa eshikdan esa uchta militsioner tushib keldi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

4. Oʻzga,- begona shaxs, birov.

Kishi yurtida xon boʻlguncha, oʻz yurtingda gado boʻl.

Jiyan, aqling boʻlsa, kishining bir tiyiniga xiyonat qilma. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. s. t. esk. Shariatga binoan, balogʻatga yetgan xotin-qizlar yuzini, oʻzini koʻrsatmasligi kerak boʻlgan begona erkak.

Qoʻrgʻon eshigidan ayol ovozi eshitildi: — Nima kerak? — Munda kel! — chol qoʻli bilan imladi. — Kishi bor-ku — Qarindosh, Xushroʻyning oʻgʻli, — deb tushuntirdi chol. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Taʼkid ifodalaydi.

Afsuski, kundalik turmushimizda baʼzan buning aksini koʻrib, oʻksinasan kishi. — Mushtum

Yomgʻirda yuvilgan trotuarlarda yursang, shunchalik yengil tortasanki, imtihonlarni ham stipendiya tashvishini ham unutib yuborasan kishi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot 1. Insoniyat; insonga (odamga) oid.

Kishilik tarixi. Kishilik jamiyati.

Mehnat kishilikka azaldan yoʻldosh. — Guldasta

Kishilar erkin yashashdangina, bilim olishdangina mahrum etilib qolmay, hatto shunday bir oddiy kishilik fazilatidan — sevmoq, sevilmoqdan ham mahrum etilgan ekan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Mehmondorchilik, turli yigʻin va shu kabilarga kiyiladigan kiyim; koʻcha kiyimi.

Uyligini topmagan kishilikni toʻzdirar. — Maqol

Xadicha xola sandiqdan amirkon kavush-mahsisini, kishilik uchun deb olib qoʻygan surp koʻylagini doka roʻmolini oldi. — T. Alimov, Sovgʻa

— Oyi, ertaga bozorga tushib, kishilikka bitta shim-u bir pinjak [pidjak] olsam deyman, — dedi Ahmadjon. — A. Muxtor, Davr mening taqsirimda

3. Sanoq son yoki miqdor bildiruvchi soʻzlar bilan qoʻllanganda:

4. 1) kishidan iborat, kishidan tashkil topgan.

Besh kishilik komissiya

Shayboniyxon shaharda besh yuz kishilik qoʻshin qoldirib, oʻzi asosiy lashkarlari bilan shahardan narida Xoʻja Diydor degan joyni qarorgoh qilgan edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

5. 2) kishiga, odamga moʻljallangan.

Uch kishilik xona. Oʻn kishilik palov. Korxonaning ming kishilik dangʻillama klubi qurib bitkazildi.

sft. 1. Hech kim boʻlmagan, odam yashamaydigan, kimsasiz.

Kishisiz joy. Kishisiz orol.

2. Qarovchi odami yoʻq; qarovchisiz, kimsasiz, yolgʻiz.

Sanoq sonlar bilan qoʻllanib, ish-harakatning shu son bildirgan miqdordagi kishi tomonidan birgalikda bajarilishini, kishi birgalikda degan maʼnoni bildiradi.

Besh kishilashib yordam bermoq.

Juvon Oqilaning yoniga kelib, unga koʻmaklashdi. Lekin Hikmatning ikki qulogʻidan qon otila boshlashi bilan, vrach qoʻlidagi tomizgichni qoʻydi-da, uch kishilashib Hikmatning boshini arang yostiqqa qoʻyishdi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid