sft. 1. Organizm meʼyoriy holatini, faoliyatini buzuvchi narsa; kasallik, dard.
Sil kasali. Rak kasali. Tutqanoq kasali. Kasalga chalinmoq.
[Shokir ota:] Burungi zamonlarda Ibn Sino, Luqmon Hakim oʻtgan. Ular har bir kasalga davo topgan. — Oybek, Tanlangan asarlar
Onasi oʻzining kasalini ham unutib, uning boshida parvona boʻldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Yosh boʻlganidan kasalini oʻzi sezmasa kerak. Kasali oʻqtin-oʻqtin bir koʻrinish berib qoʻyadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. sft. Organizmining meʼyoriy holati, faoliyati buzilgan, kasallikka yoʻliqqan; betob.
Kasal odam. Kasal mol.
Xotirjam ishlasin, deb kasal onasini birovning qoʻliga tashlagim kelmadi. — S. Zunnunova, Olov
Odam organizmining kasal yoki shikastlangan aʼzolarini almashtirish uchun sunʼiy ehtiyot qismlar yaratish gʻoyasi yangilik emas. — Fan va turmush
3. Organizmining meʼyoriy holati, faoliyati buzilgan shaxs, kasallikka yoʻliqqan shaxs; bemor.
[Shokir ota:] Ibn Sinoga kasalning joni chiqmagan boʻlsa, bas ekan, tuzatar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar
Ikki qavatli maktab binosi shoshilinch suratda front yoqasidan keltirilgan yarador, kasallar uchun boʻshatilmoqda. — R. Fayziy, Sen yetim emassan
4. ot koʻchma Narsa yoki uning qismidagi nosogʻ, buzuq holat; nosozlik, illat.
Hamma kasal shundaki, siz xalq kuchiga ishonmaysiz. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
U [Erkin] mashinaga bir qarashdayoq kasalini topadi va davosini qiladi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar
5. ot koʻchma Odatga aylangan ish, xatti-harakat.
— Saʼvani yaxshi koʻrasizmi? — Otadan qolgan kasal bu, — kulib javob berdi Yoʻldoshev. — Yoshlik
Demak, yolgʻonchilik kasaliga mubtalo boʻlgan kishini rostgoʻy odamning qoni bilan davolasa boʻladi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
Erining toʻsatdan qaysarlik kasali tutdi. — Tafakkur
6. ot koʻchma Umuman, biror narsa istagi, shunga ishtiyoq, intilish; dard.
Oʻzing ayt, agar menga shu kasalingni bir ogʻiz bildirsang, men qaynatangga xat yozmasmi edim — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Oilada ishning juda ishkali — Xolposhshaning kiyim-kechak kasali. — Mushtum
- Kasaldan turmoq (yoki bosh koʻtarmoq) Kasaldan forigʻ boʻlmoq; tuzalmoq. Kasaldan turgan har qanday odamda boʻladigan allanechuk bir ruhiy yengillik uning ham qalbini quvonchga toʻldirdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solOʻlar yaqindagina kasaldan bosh koʻtargan dardmand kishilarga oʻxshardilar. — I. Rahim, Chin muhabbat
- Choʻntak (yoki hamyon, kissa) kasal Choʻntakda pul yoʻq, pul yetarli emas; hamyon quruq. Ammo Buxoroda oʻqimogʻim uchun hamyonim kasal edi. — M. Muhamadjonov, Turmush urinishlariQalandarga borib netaman? Necha kundirki, kissam kasal. — S. Siyoyev, Yorugʻlik