Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«k.» boʻyicha 3338 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

2081 ta
kaj

ot 1. Teskari, chappa.

Menga xudo gʻolib qildi zolimni, Zolim falak kajga urdi folimni. — Ravshan

Yosh koʻngilga qilar taʼsir falakning kaj xislati, Koʻz oldidan oʻtar bir-bir shoirlarning qismati. — E. Voqidov

2. Qiyshiq, egri.

Suluvning yonida turgan qovoq kosadagi tiniq suv, koʻzguday yiltillab, Bibiqatchaning oqarib ketgan yuzini kaj qilib koʻrsatdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Toʻliq maqola →
kal

sft. 1. Terining zamburugʻ kasalligi; koʻpincha, boshning sochli qismi va tirnoq zararlanadi; sochni toʻkib yuboradigan yuqumli teri kasalligi.

Kal yuqtirmoq. Kalni davolamoq.

2. Shunday kasalga uchragan kishi.

Kallar maxsus shifoxonada davolanadilar.

3. Boshning sochi toʻkilgan yeri.

Boshning kalini bekitib yurmoq.

-Xayr, mayli, —

dedi boshqa bir ishchi, — ularning kal boshlarini miltiq dorisi bilan davolaymiz. — S. Ayniy, Qullar

4. Sochi butunlay yoki qisman toʻkilib ketgan kishi.

Qalinroq oʻrtogʻim Aʼzam kal hamma kallar singari gapga chechan, qochiriq gaplarni gapirib, mullavachchalarni va hattoki peshqadamlarni kuldirar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Koshkiydi qoracha boʻlib tugʻilgan boʻlsam, koʻrgami, kalgami tegib, sizning taʼnangizni eshitmas edim. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

5. Yerning oʻt-oʻlan chiqmay qolgan boʻlagi; taqir.

Yerning kali.

6. Jun-pati toʻkilib, taqir boʻlib qolgan joy.

Poʻstakning kali. Gilamning kali.

  • Kalning nimasi bor? — Temir tarogʻi bor! Bor (odatda, arzimas) narsani qizgʻanadigan xasis odam haqida aytiladigan matal.
  • Tepa kal, tepakal 1. Bosh tepasidagi soch toʻkilib ketgan joy. Saidgʻozi Xoʻjabekovning tepa kaliga boqib, xushomadgoʻylik bilan iljaydi. — S. Anorboyev, Oqsoy;
Toʻliq maqola →
kam

sft. 1. Talab, meʼyor yoki odatdagiga nisbatan miqdori yetarli boʻlmagan; oz.

Kam yerli dehqon ( — tar.

Chorshanba kuni dalaga qoʻsh chiqishi kerak. Lekin, haqiqatga qaraganda, ulovimiz kam. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Umuman, miqdori oz, koʻp emas.

Gapni kam soʻzla, ishni koʻp koʻzla. — Maqol

Tibbiyot ilmida kam uchraydigan voqea. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom

Kapsanchilarda chakka oʻtmagan uy kam qoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Egalik shaklidagi ayrim soʻroq olmoshlari bilan qoʻllanib, qiyoslanuvchi shaxs yoki narsadan kamchiligi yoʻq ekanlik maʼnosini ifodalashga xizmat qiladi.

Boshqalardan nimasi kam?! Undan qayeri kam?

[Kimsanoy] Gʻayratli, oriyatli juvon edi. Mana, Kanizak zveno boʻlar emish, Kimsanoyning Kanizakdan nimasi kam? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Oʻsha lattadan kam joyim bormi?! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

4. Yetishmay turgan, kerak boʻlib turgan.

— Keling, keling, Shorajab, — dedi qalandarga qarab Safar, — bir siz kam edingiz. — S. Ayniy, Qullar

5. Yetishmovchilik, yetishmagan narsa.

Kamini toʻgʻrilamoq.

Sizning davlatingizda yeyish-ichishdan, aysh-ishratdan kamim yoʻq. — Ertaklar

6. Sonlar bilan birga kelib, muayyan miqdorning toʻlishi uchun oʻsha miqdorga oʻzi qoʻshilib kelgan son bildirgan miqdor yetishmasligini bildiradi.

Bir kam qirq. Bobom ikki kam toʻqsonga kirdi.

Bir kam oʻttiz boʻlak boʻlib, toʻp boʻlib, hindiga teging. — Goʻroʻgʻli

7. Baʼzi soʻzlarga birikib, qoʻshma soʻz yasash uchun xizmat qiladi:

kamgap, kamdaromad, kamhosil va boshqalar

  • Bir kami Qilmagan ishi (kamchiligi) gapdan anglashilgan narsa ekani, uni bajarishga norozilik ohangi bilan ifodalanadi. Bu nimasi? Bir kamim ot yetaklab yurish qoluvdi? — Gazetadan
  • Kam boʻlmang Yaxshi tilak bildiradi; yashang, kamol toping. Xoʻsh, qizim, tabriklarimni qabul qiling ich-ichimdan xursandman, ilohim, kam boʻlmanglar. — L. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Kam boʻlmaslik Zarar-ziyon koʻrmaslik, ziyon qilmaslik. ayniqsa, ota-onasining gapiga kirib, oʻzining kam boʻlmaganligi haqida ancha koʻpirib, koʻp gapirdi. — K. Yashin, HamzaUndoq dema, qizim! Gapimga kirib, kam boʻldingmi? [hovlini koʻrsatib] Mana! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBizga quloch bilan qoʻl bersang, kam boʻlmaysan. — Mushtum
Toʻliq maqola →
kap
  • Kap otmoq Kaftga solib (yoki qogʻozda) ogʻizga solmoq. Qozi domla kaftiga uqalagan anor donalarini kap otib: — E, ne vajhdin yoʻqlagʻuvchi boʻlmasun? — dedi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha— Bizga ichiladigan yo kap otiladigan dori toʻgʻri kelmaydi, — dedi Hoji xola. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
Toʻliq maqola →
kar

sft. Eshitish qobiliyatini yoʻqotgan, eshitmaydigan yoki yaxshi eshitmaydigan, shuningdek, eshitgan soʻzining maʼnosini ajratish darajasi juda pasayib ketgan; garant, karquloq.

Ha, menga nima boʻpti, eshitmay qulogʻim karmi? — Oydin, Hikoyalar

Qulogʻi ogʻir yoki butunlay kar kishilar uchun elektron quloqning tajriba nusxasi yaratildi. — Fan va turmush

Toʻliq maqola →
kat

ot Keng yogʻoch karavot.

— Keling, keling, Toʻrgʻay, katta chiqing, — dedi kampir mulozamat qilib. — J. Sharipov, Xorazm

Kat ustiga dasturxon yozilib, bir mistovoq non bilan piyolada qiyom qoʻyilgan edi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

Suv boʻyiga qoʻyilgan yogʻoch katda oʻn choqli kishi Ayniy asarlari ustida qizgʻin bahs yuritadi. — N. Aminov, Ustod tabassumi

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 2081 →

Taʼriflar ichida

1066 ta
poʻk-poʻk

po‘k-po‘k s. takr. Poʻk II Yoʻlda yalang-oyoq ketayotgan barvasta, gavdali odam, tutunning achchigʻidan oʻpkasi uzilayotgandek, tez-tez va poʻk-poʻk yoʻtalardi. Yoshlik

tortish

tortish :Tortmoq fl. har. n. Ariq tortish. Reja tortish. Jazoga tortish. mm [Zaynab: Tortish kuchi I) ayn. tortishuv kuchi k-tortishuv 3; 2) lokomotiv, elektrovoz, mashin

beimon

beimon ayn. Imonsiz. Beimon ketma deyman. Qani kalima keltir! K. Yashin, Hamza

Hammasini koʻrish · 1066 →

Ertaklar

129 ta
Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Alvasti
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan baxt
Xalq ogʻzaki ijodi

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Aql va boylik
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Hammasini koʻrish · 129 →

Sheva materiallari

60 ta
Allabeshik
Qashqadaryo viloyati · Belanchak

Belanchak.

Bo‘yterak
Xorazm viloyati · Mirzaterak

Mirzaterak.

Jelak
Surxondaryo viloyati ·

Uzun yaktak.

Jillimsiq
Xorazm viloyati · tentak

Tentak.

Marja
Xorazm viloyati · Kuchuk

Kuchuk.

Moyana
Toshkent shahri · Oylik

Oylik.

Hammasini koʻrish · 60 →

Maqolalar

1 ta

Tashqi resurslar

1 ta
Mutolaa
Kutubxonalar va oʻquv materiallari

Audio va elektron kitoblar kutubxonasi: bepul kitoblar va Premium obuna; roʻyxatdan oʻtish kerak.