ot 1. Biror narsa sathida (yuzasida) boshqa narsaning tegishi, bosilishi va shu kabilar natijasida undan qolgan, uni bildiruvchi aksi.
Barmoq izi. Oyoq izi. Gʻildirak izi.
Bu yerda giyoh ham qolmabdi. Faqat mol tuyoqlarining tartibsiz izlari koʻrinadi. — I. Rahim, Chin muhabbat
[Sodiq:] Boʻynidan boʻgʻilgan.
[Nodir:] Panja izlari bor. — N. Safarov, Hayot maktabi
Tunda qalin yoqqan qor izlarni berkitishga ulgurgan edi. — Gazetadan
2. Biror narsadan yoki kimsadan qolgan asar, belgi.
Hamma yoqda dahshatli zilzila izlari koʻrinadi: yiqilgan uylar, urilmagan devorlar, vayrona jinkoʻchalar — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
— Samarqandda har qadamda asrlarning izi bor, — dedi Ahrorov. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
Qotillar murdaning shagʻal tagida qolib ketib, umrbod izi yoʻqolishini moʻljallagandilar. — Gazetadan
Rahim Saidov surishtirishga qaror qildi Balki izi chiqib qolar. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
3. koʻchma Biror narsaning (uni ifodalovchi) kichik bir aksi; nishonasi.
Yuzida eski goʻzallikning izlari hali saqlangan qirq yoshli xotin mehribonlik bilan qiziga qaradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
yuzlarida tabassum izlari koʻrina boshladi-yu, bir zumda tarqalib ketdi. — Oydin, Hikoyalar
4. Maʼlum yoʻnalishdagi harakat (yurish) tufayli yer sathida qoladigan uzun iz, yoʻl.
U, oʻng tomonga qiyshaygancha ingrab, tepalikka koʻtarilayotgan mashina izidan odimlab ketdi. — S. Karomatov, Oltin qum
Soylik daryoning bahorgi toshqin vaqtidagi izi boʻlib, Kichik daryo nomini olgan, kichik daryo paydo boʻlganda, haligi toʻqay orolga aylanar ekan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
5. Bosib oʻtilgan (oʻtilayotgan yoki kelinadigan) tomon, yoʻl.
Poyezdning qorasi oʻchguncha, moʻltirab qarab turdim, keyin yigʻlab-yigʻlab, izimga qaytdim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
Izingda termilib qoldi keksa chol, Koʻzda tavajjuhi, duosi tilda. — A. Oripov, Yillar armoni
Koʻzim izingga, qulogʻim tovushingga zor boʻlib oʻtiribman. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
6. Ish-harakat, faoliyatdagi yoʻl, yoʻnalish.
Men ham siz oʻsha tasvirini qilgan tabarruk zotlar izidan boryapman. — K. Yashin, Hamza
Bu uyda ikki xotin olish bir rasm boʻlib qolgan ekan. Erim otasi, akasi izidan ketib, ustimga xotin olsa-ya. — Oybek, Tanlangan asarlar
7. Tramvay, poyezd va shu kabilar gʻildiraklari ostiga (yurish uchun) yotqiziladigan maxsus qurilma.
bu yigitlar olomonning oldiga tushib, temir yoʻlni bosdilar va bir soatda bir necha chaqirim temir yoʻlning iz va shpallarini buzib tashladilar. — S. Ayniy, Qullar
- Iz olmoq Izni belgilamoq, topmoq. Poshsholikda iz oladigan izchilarni shaharning toʻrt tarafiga joʻnatdi. — Nurali
- Iz quvmoq 1. Izidan (orqasidan) taʼqib qilmoq, iziga tushmoq. Suvonjon bir qadam ham chetga chiqmasdan, jilgʻaning ogʻzigacha iz quvib bordi. — S. Anorboyev, Oqsoy
- Izga tushmoq 1. Oʻz yoʻliga tushmoq (daryo haqida); Sherbek qidirgan narsasini Toshkentdan topib kelgan, bu yerdagi ishlari izga tushib ketgan bir payt edi. — S. Anorboyev, Oqsoy
- Izdan chiqmoq 1. Yoʻlidan (izidan) chetga chiqmoq. Tramvay izdan chiqibdi;Mehnat intizomi izdan chiqqan, hamma tarmoqda boshboshdoqlik, egasizlik hukm suryapti. — MushtumKoʻzboʻyamachilik va xushomadgoʻylik yoʻliga oʻtib olib, qancha rahbarlar izdan chiqmadi, jamiyatga qancha zarar keltirmadi. — E. Yusupov, Istiqlol yoʻlida
- Iziga tushmoq 2. Taʼqib qilmoq, taʼqibida boʻlmoq. Keyin hayot yana oʻz iziga tushib ketadi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa[Saodat:] Uying kuygur mirshablar izingga tushib quvladimi? — Oybek, Qutlugʻ qon;[Navoiy:] Koʻrinib turibdiki, raqiblar izimga tushib, menga chuqur qazimoqdalar. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi
- Iziga qaytmoq 1. Tezda kelgan yoʻliga (tomoniga, joyiga) qaytmoq. Borgin-u izingga qayt;Ishlar yana iziga qaytdi.