Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«itim» boʻyicha 234 ta natija

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik
Tildan
Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Fransuzcha Lotincha Turkcha
Tilga
Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Nemischa Fransuzcha Arabcha Turkcha

Lugʻat maqolalari

225 ta
it
Izohli lugʻat · yana 12 ta lugʻatda

ot 1. Uy-roʻzgʻorni qoʻriqlash, ov ovlash va shu kabilar maqsadlar uchun saqlanadigan toʻrt oyoqli sutemizuvchi uy hayvoni.

Koʻppak it. Ov iti.

Katta temir darvoza ostida choʻzilib yotgan xirsday it boshini koʻtarib irilladi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

2. Shu hayvonga nisbatlanuvchi haqoratni bildiradi.

Azizbek qarshisida qoʻl bogʻlab turgan darvoza begiga baqirdi: — Nega qarab turasan, darvoza ustiga chiq, kim ekan u it?! — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xalq tovushi tinimsiz guvullaydi: — Bu yoqqa chiq, itlar! — Oybek, Tanlangan asarlar

3. koʻchma Birovning manfaatlarini himoya qilib, boshqalarga zulm oʻtkazuvchi odam; malay.

Musulmonqulning iti boʻlmasa, oʻzimizdan mingboshi boʻlarlik odam qurib qoluvdimi, deyman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Keling, sherdargohning iti, tortinmang, yuqoriga oʻting. — K. Yashin, Hamza

4. Muchal yil hisobida oʻn birinchi yil nomi; sak.

Uning yili it.

  • It emgan — Bu yoqqa kel, it emgan! — dedi mingboshi, qizil koʻzlarini ola-bula qilib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • It yili Muchal yil hisobida oʻn birinchi yil.
  • Boshiga it kunini solmoq Rosa qiynamoq, oʻta azob-qiynoqqa solmoq. Ular qishloqdagilarning boshiga it kunini solibdi: dehqonlarni qiynabdi, oʻldiribdi; paxta eksalaring — oʻldiramiz, deb doʻq uribdi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi
  • Boʻynidan bogʻlangan it ovga yaramas Xohishi boʻlmagan kishini zoʻrlaganing bilan ish bermaydi, degan maʼnoda ishlatiladigan maqol.
  • It azobi Nihoyatda qiyin, mashaqqatli holat, ahvol. Bilasanmi sen bu oʻzboshimchaliging bilan otangni it azobiga solishingni? — K. Yashin, Hamza[Hojar:] It azobida kechani kunduzga ulab mehnat qila-qila, endi yurt orasida sher qildim deganda, obroʻni toʻkib qoʻysam, qanday koʻrgilik! — Hamza, Paranji sirlari
  • It boqmaydi Nazar-eʼtibordan qolgan, eʼtibor berilmaydigan shaxs yoki narsa haqida, unga nisbatan qoʻllanadi. — Buvijon, buvijonga it boqmaydi-yu, ammo oʻz bilganini qiladi, — dedi kampir buvi Poʻlatjon akaga. — Mirmuhsin, Umid
  • It tegdi yoki it teggan Nopok, harom boʻldi (nomusiga tegilgan ayol haqida). Qay yuz bilan boqaman unga? Meni kechirarmikan? Kechirmas! Axir menga it teggan! — S. Ahmad, Hukm
  • It hasratda
  • Itdan suyak qarz Qarzi juda koʻp, hammadan qarz.
  • Itining tuvagi oltindan Juda ham boy, oshib-toshib ketgan boy.
  • Itning keyingi oyogʻi Ish-faoliyat va shu kabilarda qatordagilardan (boshqalardan) eng oxirda ekanlikni bildiradi. biror hunar-punar oʻrgansin. Yoʻqsa itning keyingi oyogʻi boʻlib qoladi. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Ichini it tatalamoq (yoki tirnamoq, kemirmoq) Shu vaqtgacha shoirning hayoti uchun qoʻrqib, ichini it tirnayotgan vazir yengil nafas olib, javob oʻrniga bosh egib qoʻydi. — M. Osim, Zulmat ichra nurChoy ichayotibman-u, xavotirdan ichimni it tatalayapti. — H. Nazir, Yonar daryoBiroq ichimni it kemiryapti. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Kambagʻalni tuyaning ustida ham it qopadi Ishi yurishmagan, omadsiz kishi haqida aytiladigan ibora.
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 225 →

Taʼriflar ichida

1 ta
suymoq

suy 1 Yaxshi koʻrmoq, sevmoq. Haq suygan ishni xalq suyar. Maqol Suluv — suluv emas, Suygan — suluv. Maqol Erkalamoq, erkalatmoq. — Meniyam shu maktabda oʻqitasizmi? — Al

Ertaklar

8 ta
Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bir xotinga bir er
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda boyning xizmatkori sevgan qiziga uylanishni orzu qiladi, ammo boyning xiyonati tufayli toʻy kuni kutilmagan voqealar sodir boʻladi. Qizning zukkoligi

Botmon daxsar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda xotini tomonidan yogʻ olib kelishga joʻnatilgan laqma odamning sarguzashtlari hikoya qilinadi. U yoʻlda turli odamlar bilan uchrashib, ularning masla

Kambagʻal qurandoz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda bir shahzodaning taqdiri va unga bogʻliq sarguzashtlar hikoya qilinadi. Kambagʻal qurandozning bashorati sababli shahzoda oʻz baxtini topish uchun

Hammasini koʻrish · 8 →