Қидирув

сфт. 1. Жисм таркибидаги молекулалар ҳаракати (ёниш, кимёвий реаксия ва шу кабилар) натижасида юзага келадиган ва жисмларни қиздирадиган, иситадиган кинетик энергия; иссиқлик, ҳарорат. Қуёшнинг иссиғи. Оловнинг иссиғи.

Иссиқ бирмунча бўшашгандек туюлса ҳам, димлик заптида эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Шарофатхон супанинг четига келиб ўтирди, оқ шоҳи рўмоли билан елпиниб, иссиқдан шикоят қилди. Ойбек, — Танланган асарлар

2. Касалликда юзага келадиган (кўтариладиган) ҳарорат; иситма.

Офтоб ойим эрининг сўзини кучлаб тушди: Иссиғи бор, юзи ҳам қизариб, бўртиб турибди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Иссиғим кўплигидан сув устига сув ичар эдим. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. сфт. Юқори ҳароратли, бирор манба ҳарорати билан исиган, қизиган; иссиқ ҳолатли.

Иссиқ сув. Ҳаво иссиқ.

Шундоқ иссиқ кунда қора кўйлак кийишидан азадорлиги билиниб турарди. — С. Аҳмад, Уфқ

Шербек унинг қўлини иссиқ кафтлари орасига олди. — С. Анорбоев, Оқсой

4. сфт. Иссиқликни сақлайдиган, иссиқ тутадиган.

[Эгнида] Иссиқ ва янги палто, оёғида ичи жун ботинка, қоракўл қалпоқ, қорни тўқ. Мирмуҳсин, — Умид

Иссиқ кийинган ёʻловчилар дам-бадам бурун ва қулоқларини ушлаб, ўз ташвишлари билан югуриб-елардилар. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

5. Қозон овқати, пиширилган (иссиқ) таом.

Яхшиям шу қўшнинг бор экан, дугонанг. Бошим ёстиққа тегганда, ўзи, болалари ўтиб, бир қошиқ иссиқ қилиб беради, дўхтир чақириб келади. — С. Нуров, Нарвон

Кечадан бери [Кумушнинг] ичига иссиқ киргани ёʻқ. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ҳаммамиз деярли ҳар кун бир қошиқ иссиққа муҳтожмиз. — А. Қодирий, Кичик асарлар

6. сфт. Кўчма Кишига хуш келадиган; ёқимли.

Юлдузхон унга енгилгина бош ирғади ва бир кулиб қарадики, Муҳиддин шу вақтгача қизлар кулгисининг бу қадар жозибали, чиройли, иссиқ бўлишини сира учратмаган эди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Луқмонча худди юмалагандай югуриб, медпунктга кириб бораркан, Элчибек уни чақириб, бир иссиқ гап айтгиси келди. — А. Мухтор, Туғилиш

от 1. Иссиқ ҳолат (даража).

Қум барханлари силсиласи узра жимирлаб ҳарорат кўтарилар — бу ерда иссиқлик жуда баланд бўлишига қарамай, Меъмор қийналмай нафас олар эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. айн. Иссиқ 1.

Реакторда бўладиган иссиқликни чиқариб ташлаш учун икки контурли система қўлланади. — Фан ва турмуш

Кумуш иссиқлик ва электрни бошқа металларга қараганда яхши ўтказади, ёруғликни яхши қайтаради. — Газетадан

3. Халқ табобатида: юқори калорияли таом, егулик-ичкиликлар (қази, палов, ширинлик ва бошқалар)

Ялпиз. Иссиқлик сиқиб чиқарилган селига пича сирка қўшиб ичилса, ички аъзоларда содир бўладиган қон қуюлишини тўхтатади. — К. Маҳмудов, Кўкда гап кўп

Шарқ халқлари орасида овқатларни иссиқлик ва совуқлик деб бўлиб ҳам юритилади. — Н. Исмоилов, Касалларни парвариш қилиш

4. тиб. Қаттиқ терлаш ва тернинг секин буғланиши оқибатида ёки бирорта касаллик туфайли терида пайдо бўладиган тошма, пуфакчалар.

Боланинг баданига иссиқлик тошибди.

5. кўчма Яхшилик, фойда, ёруғлик.

Деҳқон бундан иссиқлик чиқишига ишончини ёʻқотгач, асабийлашган ҳолда қичқирди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

от 1. Ҳаммомнинг терлатадиган даражада иситиладиган алоҳида хонаси.

Яқингинада юз ва сочларини силаб эсган шабада ҳозир сусайиб, ҳаво ҳаммомнинг иссиқхонасидагидай дим бўлиб қолди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

2. Ўсимлик ёки ҳайвонларни совуқ вақтда парваришлаш учун қуёш нури билан иситиладиган махсус ойнавон қурилма, бино.

Парниклар ва иссиқхоналарда етиштирилган эртанги сабзавот.

Гоҳ идорада, гоҳ лабораторияда, гоҳ ўсимлик, гуллар ўстирилаётган иссиқхонада тўқнаш келиб қолишса, расмийгина саломлашиб ўтишади. — С. Нуров, Нарвон

Қўшни маҳалладаги иссиқхона эгаси олтмиш минг сўм ойлик бермоқчилигини айтди. — Газетадан

фл. 1. Иссикда қолмоқ, иссиқ ўтиб кетмоқ.

Иссиқлаб келдинг, совуқ сув ичма.

Каримов, иссиқлагандан бўлса керак, палтосини ечиб олган. — Ҳ. Шамс, Душман

2. Иссиққа бардош беролмай қийналмоқ.

Қалмоқи сигирлар ёзда иссиқлаб қолади.

сфт. Иссиқни севадиган, иссиқда яхши ривожланадиган (дарахт, экин ва шу кабилар ҳақида).

Чой иссиқсевар ўсимлик бўлиб, катта майдонларда ўстирилади. — Газетадан

Бодринг — иссиқсевар, ёруғсевар ва намга талабчан ўсимлик. — Фан ва турмуш

от 1. Иссиқ ва совуқ; ҳар хил даражадаги ҳаво шароити.

Ўлим етиб келди. У энг аввал суяклари жуда мўрт ва этлари иссиқ-совуққа чиниқмаган гўдакни нишонга олди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Оч қолиб, иссиқ-совуқ демай курашганимизни фаровон турмушни орзу қилганимизни хотирлашди. — К. Яшин, Ҳамза

2. Кўчма Ҳаётнинг яхши-ёмон, оғир-енгил кунлари, ҳар хил шароитлари.

Юсуфбек ҳожининг: — Ўғлим ёш, сен дунёнинг иссиқ-совуғини тотиган ва менинг ишонган кишимсан — деб таъкидлаши қулоқлари остида такрорлангандек бўлар эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Бошлиқ] Қирқ бешлар чамасида, анча пихи қайрилган, иссиқ-совуқни бошдан кечирган. — С. Абдулла, Куёвлар, келинлар

3. Иссиқ ва совуқ таомлар, кундалик ейиладиган, ичиладиган нарсалар.

Темир полвоннинг ўғил-қизлари аҳён-аҳён унинг иссиқ-совуғидан хабар олиб туришарди. — Қ. Кенжа, Нотаниш гул

4. этн. Кишини гўё бирор кимсага иситадиган ёки ундан совитадиган амал, дуо ва шу кабилар нарсалар.

Дала-ю даштларда одамларни куф-суф қилиб, эзибички ёзиб бериб, иссиқ-совуқ қилиб, бинойидек тирикчилик қилиб юрибман. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Кейинги қилдирган иссиқ-совуғи кор қилди, шекилли, биратўласига Марғилонни тилига олмаёқ қўйди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар